Αυτοτραυματισμός: κατανόηση & βοήθεια

Αν διαβάζετε αυτό το κείμενο επειδή πληγώνετε τον εαυτό σας — ή ανησυχείτε για κάποιον που αγαπάτε — θέλουμε πρώτα απ' όλα να ξέρετε: δεν είστε μόνοι, δεν φταίτε, και υπάρχει βοήθεια. Ο αυτοτραυματισμός δεν είναι «τρέλα» ούτε «γρήγορη λύση για προσοχή». Είναι, τις περισσότερες φορές, μια απεγνωσμένη προσπάθεια να διαχειριστεί κανείς έναν πόνο που μοιάζει αβάσταχτος. Και μπορεί να αλλάξει.

Τι είναι ο αυτοτραυματισμός

Ο αυτοτραυματισμός είναι η σκόπιμη πρόκληση σωματικής βλάβης στον ίδιο μας τον εαυτό, ως τρόπος διαχείρισης δύσκολων συναισθημάτων.[1] Μπορεί να αφορά ανθρώπους κάθε ηλικίας, φύλου και υπόβαθρου. Άλλοι το κάνουν μία φορά σε μια στιγμή κρίσης, άλλοι επαναλαμβανόμενα για ένα διάστημα της ζωής τους. Σε κάθε περίπτωση, είναι ένα σημάδι ότι κάτι μέσα πονά πολύ — και ότι χρειάζεται φροντίδα, όχι κρίση ή ντροπή.

Σε αυτό το κείμενο δεν περιγράφουμε τρόπους ή μεθόδους. Ο σκοπός είναι η κατανόηση και η κατεύθυνση προς βοήθεια — γι' αυτό εστιάζουμε στο «γιατί» και στο «τι βοηθά».

Γιατί οι άνθρωποι αυτοτραυματίζονται

Δεν υπάρχει ένας μόνο λόγος. Η κλινική βιβλιογραφία δείχνει ότι, τις περισσότερες φορές, ο αυτοτραυματισμός λειτουργεί ως τρόπος ρύθμισης έντονων, ανεπιθύμητων συναισθημάτων: συνήθως προηγείται μια κατάσταση υψηλής συναισθηματικής έντασης και ακολουθεί μια προσωρινή αίσθηση ανακούφισης.[3] Πιο συγκεκριμένα, πολλοί άνθρωποι περιγράφουν ότι ο αυτοτραυματισμός τους βοηθά προσωρινά να:

Η ανακούφιση όμως είναι προσωρινή, ενώ ο πόνος και οι λόγοι που τον προκαλούν παραμένουν — και συχνά μεγαλώνουν μαζί με την ντροπή. Γι' αυτό η ουσιαστική διέξοδος δεν είναι η αυτοπειθαρχία ή η αυτοκριτική, αλλά η κατανόηση αυτού που πονά και η εκμάθηση ασφαλέστερων τρόπων να το αντέχουμε.

Αυτοτραυματισμός και αυτοκτονικές σκέψεις: τι σχέση έχουν

Ο αυτοτραυματισμός δεν είναι το ίδιο με την απόπειρα αυτοκτονίας — συχνά είναι ένας τρόπος να αντέξει κανείς τη ζωή, όχι να την τερματίσει.[3] Ωστόσο, τα δύο μπορεί να συνυπάρχουν, και ο προηγούμενος αυτοτραυματισμός αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου που δεν πρέπει να αγνοείται.[2] Το καλό νέο, που τονίζει και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, είναι ότι με έγκαιρη, τεκμηριωμένη στήριξη οι κίνδυνοι μειώνονται — και ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι συχνά το να μη ζητά κανείς βοήθεια.[2] Αν υπάρχουν σκέψεις θανάτου, δείτε αμέσως το πλαίσιο κρίσης παραπάνω.

Τι βοηθά πραγματικά

Η πιο σημαντική κίνηση είναι μία: να μη μείνει το βάρος κρυμμένο. Το να το πείτε σε κάποιον έμπιστο — φίλο, μέλος της οικογένειας ή επαγγελματία — σπάει την απομόνωση που τρέφει τον πόνο.[1]

Στην ψυχοθεραπεία, ο στόχος δεν είναι απλώς «να σταματήσει η συμπεριφορά», αλλά να κατανοήσουμε μαζί τι πονά και να χτίσουμε, σταδιακά και με ασφάλεια, πιο υγιείς τρόπους να αντέχετε τα δύσκολα συναισθήματα. Πολλές φορές ο αυτοτραυματισμός συνυπάρχει με κατάθλιψη, άγχος ή τραύμα· δείτε και τον οδηγό μας για τη θεραπεία κατάθλιψης.

Αν ανησυχείτε για κάποιον δικό σας

Το να μάθετε ότι κάποιος που αγαπάτε αυτοτραυματίζεται είναι τρομακτικό — και είναι φυσιολογικό να νιώσετε φόβο ή αμηχανία. Μερικά πράγματα που βοηθούν:

• Μείνετε ήρεμοι και χωρίς κρίση. Ο πανικός ή η τιμωρία συνήθως αυξάνουν την ντροπή και την απόκρυψη.
• Ακούστε, μη διαγιγνώσκετε. Δείξτε ότι νοιάζεστε για το πώς νιώθει, όχι μόνο για το να «σταματήσει».
• Ενθαρρύνετε την επαγγελματική βοήθεια — προσφερθείτε να βοηθήσετε να κλείσει ένα ραντεβού ή να καλέσετε μαζί μια γραμμή στήριξης.
• Φροντίστε κι εσείς τον εαυτό σας. Δεν χρειάζεται να τα κρατήσετε όλα μόνοι· ζητήστε κι εσείς στήριξη.

Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος ή σκέψεις αυτοκτονίας, μη διστάσετε να καλέσετε τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (δείτε το πλαίσιο κρίσης παραπάνω).

Η στήριξη μπορεί να γίνει και από τον χώρο σας

Πολλοί δυσκολεύονται να μιλήσουν για τον αυτοτραυματισμό πρόσωπο με πρόσωπο. Η ψυχοθεραπεία μέσω βιντεοκλήσης προσφέρει έναν πιο οικείο, ιδιωτικό τρόπο να ξεκινήσετε — και η έρευνα δείχνει ότι έχει παρουσιάσει σε ορισμένες μελέτες συγκρίσιμα ομαδικά αποτελέσματα με τη δια ζώσης, χωρίς εγγύηση ίδιας έκβασης για κάθε άνθρωπο.[4] Μπορείτε να έχετε στήριξη online σε όλη την Ελλάδα και σε Έλληνες του εξωτερικού, ή δια ζώσης στην Πάτρα. Η online ψυχοθεραπεία δεν είναι, ωστόσο, υπηρεσία έκτακτης ανάγκης· σε κρίση, χρησιμοποιήστε τις γραμμές άμεσης βοήθειας.

Συχνές ερωτήσεις

Πηγές

1. National Health Service (NHS, UK). Self-harm. nhs.uk
2. World Health Organization. Suicide (Fact sheet), 2025. who.int
3. Apicella M, Pontillo M, Maglio G, et al. Non-suicidal self-injury in adolescents: a clinician's guide to understanding the phenomenon, diagnostic challenges, and evidence-based treatments. Frontiers in Psychiatry, 2025. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. Fernandez E, Woldgabreal Y, Day A, et al. Live psychotherapy by video versus in-person: A meta-analysis of efficacy. Clinical Psychology & Psychotherapy, 2021. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Σχετικά θέματα

• Θεραπεία κατάθλιψης
• Συμπτώματα κατάθλιψης