Σε ένα τραπέζι με φίλους κάποιος ρωτά «εσύ τι σκέφτεσαι να κάνεις μετά;» και η απάντηση δεν έρχεται. Γύρω σου οι άλλοι μοιάζουν να έχουν πάρει τον δρόμο τους, άλλος με τη δουλειά που ήθελε από παιδί, άλλος με οικογένεια, άλλος με ένα σχέδιο για το εξωτερικό, ενώ εσύ νιώθεις ότι έχεις χαθεί κάπου ανάμεσα σε πολλές πιθανότητες, χωρίς να ξέρεις ποια είναι η δική σου. Το «δεν ξέρω τι θέλω να κάνω στη ζωή μου» είναι από τις φράσεις που ακούγονται πιο συχνά, στα 20, στα 30, αλλά και αργότερα, και συνήθως συνοδεύεται από ενοχή, σαν να έπρεπε ήδη να το έχεις βρει. Δεν φταις εσύ: η αβεβαιότητα για την κατεύθυνση είναι ένα πολύ ανθρώπινο κομμάτι των μεγάλων αλλαγών και όχι σημάδι ότι κάτι σου λείπει.
Μια εικόνα που βοηθά είναι η πυξίδα. Πολλοί περιμένουν να αποκτήσουν πρώτα έναν πλήρη χάρτη, με κάθε στάση της διαδρομής ως το τέλος, και μέχρι τότε δεν κάνουν ούτε ένα βήμα. Η πυξίδα όμως δεν σου δείχνει όλο τον δρόμο· σου δείχνει μόνο προς τα πού είναι ο Βορράς σου, και αυτό συνήθως αρκεί για να ξεκινήσεις. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε γιατί συμβαίνει να μην ξέρεις τι θέλεις, πώς διαφέρει από μια κρίση ταυτότητας ή μια υπαρξιακή κρίση, πότε η αβεβαιότητα κρύβει κάτι πιο βαρύ, και ποιες μικρές τεχνικές σε βοηθούν να βρεις τη δική σου πυξίδα.
Βασικά Σημεία
- Το «δεν ξέρω τι θέλω» είναι πολύ συχνό στις μεγάλες μεταβάσεις της ζωής και δεν σημαίνει ότι έχεις αποτύχει ή ότι σου λείπει κάτι.
- Η έρευνα για τη νεαρή ενήλικη ζωή περιγράφει τα χρόνια από τα 18 ως τα 25 περίπου ως περίοδο αναζήτησης ταυτότητας, όχι ως περίοδο έτοιμων απαντήσεων.
- Η αναζήτηση βοηθά όταν οδηγεί σε μικρές δοκιμές και δεσμεύσεις· όταν γίνεται ατέλειωτη ανακύκλωση των ίδιων σκέψεων, συνήθως βαραίνει.
- Αν για εβδομάδες τίποτα δεν σε ευχαριστεί και η διάθεσή σου είναι πεσμένη, μπορεί να μην πρόκειται για αναποφασιστικότητα αλλά για χαμηλή διάθεση που αξίζει προσοχή.
- Οι αξίες σου, οι μικρές δοκιμές και η ειλικρινής κουβέντα με κάποιον που εμπιστεύεσαι δίνουν κατεύθυνση πριν υπάρξει ολόκληρο το σχέδιο.
«Δεν ξέρω τι θέλω»: τι σημαίνει και γιατί δεν είναι αποτυχία
Η φράση έχει πολλές μορφές. Για κάποιους αφορά τις σπουδές ή τη δουλειά, για άλλους τη σχέση, τον τόπο όπου θέλουν να ζήσουν ή το αν θέλουν παιδιά, και για άλλους είναι μια πιο γενική αίσθηση ότι η ζωή κυλά χωρίς να την επιλέγουν. Κοινό σημείο είναι η αίσθηση ότι λείπει ένα εσωτερικό σημείο αναφοράς, κάτι που θα σου έλεγε «αυτό είμαι εγώ, αυτό θέλω». Οι ερευνητές που μελετούν την αυτοεικόνα μιλούν για τη σαφήνεια της εικόνας εαυτού, δηλαδή για το πόσο καθαρά και σταθερά ξέρει κανείς ποιος είναι, και έχουν δείξει ότι μεγάλες αλλαγές, όπως ένας χωρισμός, μπορούν να τη θολώσουν και ότι αυτή η θόλωση συνδέεται με μεγαλύτερη συναισθηματική δυσφορία.[3] Αν λοιπόν περνάς μια περίοδο αλλαγής και δεν ξέρεις τι θέλεις, η αβεβαιότητα αυτή έχει μια λογική εξήγηση.
Ο πίνακας που ακολουθεί είναι ενδεικτικός. Δείχνει πώς μερικές από τις φράσεις που λέμε στον εαυτό μας μπορεί να κρύβουν διαφορετικές ανάγκες, και πώς κάθε μία έχει ένα μικρό, εφικτό επόμενο βήμα.
| Τι λες στον εαυτό σου | Τι μπορεί να σημαίνει | Ένα μικρό επόμενο βήμα |
|---|---|---|
| «Όλοι οι άλλοι ξέρουν τι θέλουν εκτός από μένα» | Σύγκριση με τη «βιτρίνα» των άλλων, όχι με την πραγματική τους ζωή | Ρώτα δύο ανθρώπους που θαυμάζεις πόσο σίγουροι ένιωθαν στην ηλικία σου |
| «Μου αρέσουν πολλά, δεν μπορώ να διαλέξω» | Φόβος ότι μια επιλογή κλείνει οριστικά όλες τις άλλες | Δοκίμασε δύο από αυτά για έναν μήνα, σε μικρή κλίμακα |
| «Δεν μου αρέσει τίποτα» | Μπορεί να είναι κούραση, εξάντληση ή πεσμένη διάθεση | Παρατήρησε για δύο εβδομάδες αν υπάρχει κάτι που σε ευχαριστεί έστω λίγο |
| «Κάνω αυτό που ήθελαν οι άλλοι για μένα» | Οι επιλογές σου έγιναν με βάση τις προσδοκίες άλλων, όχι τις δικές σου αξίες | Γράψε τι από όσα κάνεις θα κρατούσες αν δεν σε έβλεπε κανείς |
| «Φοβάμαι ότι θα κάνω λάθος επιλογή» | Φόβος αποτυχίας ή τελειομανία μπροστά στην απόφαση | Διάλεξε μια επιλογή που μπορεί να αλλάξει αργότερα και δοκίμασέ την |
Γιατί δεν ξέρεις τι θέλεις: μεταβάσεις, σύγκριση και πίεση
Η ζωή σήμερα αφήνει περισσότερο χρόνο αναζήτησης από ό,τι παλαιότερα. Ο ερευνητής Jeffrey Arnett περιέγραψε τα χρόνια από το τέλος της εφηβείας ως τα 25 περίπου, και ευρύτερα τη δεκαετία των 20, ως μια ξεχωριστή περίοδο, την «αναδυόμενη ενήλικη ζωή», που χαρακτηρίζεται από εξερεύνηση της ταυτότητας στη δουλειά, στις σχέσεις και στις αντιλήψεις για τον κόσμο, και η οποία υπάρχει στις κοινωνίες που αφήνουν στους νέους χρόνο να δοκιμάσουν διαφορετικούς ρόλους.[1] Με αυτή την έννοια, το «δεν ξέρω ακόμη» είναι μέρος της πορείας και όχι παρέκκλιση από αυτήν.
Στην αβεβαιότητα προστίθενται και άλλοι παράγοντες. Η διαρκής σύγκριση με τους άλλους, ιδίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε κάνει να βλέπεις τις επιτυχίες των άλλων χωρίς τις δικές τους αμφιβολίες. Η πίεση από την οικογένεια ή από το «πρέπει» μιας ηλικίας σπρώχνει σε αποφάσεις που δεν σου ανήκουν. Ο φόβος της αποτυχίας κάνει κάθε επιλογή να μοιάζει οριστική και τρομακτική, οπότε είναι πιο εύκολο να μην επιλέξεις τίποτα. Και συχνά, πιο βαθιά, οι αξίες σου δεν έχουν ξεκαθαρίσει ακόμη, επειδή κανείς δεν σε ρώτησε ποτέ τι είναι σημαντικό για εσένα και όχι για τους άλλους. Για τη δυσκολία στις αποφάσεις ειδικά, έχουμε γράψει και τον οδηγό για τη λήψη αποφάσεων.
Κρίση ταυτότητας, κρίση των 30 ή υπαρξιακή κρίση;
Οι όροι μπερδεύονται εύκολα, και δεν χρειάζεται να βρεις τον «σωστό» για να ζητήσεις βοήθεια. Βοηθά όμως να ξέρεις τις διαφορές. Η λεγόμενη κρίση ταυτότητας αφορά κυρίως το «ποιος είμαι και τι θέλω»: τις επιλογές, τους ρόλους, την κατεύθυνση. Η κρίση των 30 είναι μια καθημερινή έκφραση για την ίδια αβεβαιότητα όταν συναντά τα ορόσημα που «υποτίθεται» ότι έχεις φτάσει ως τότε. Η υπαρξιακή κρίση πηγαίνει ένα βήμα πιο βαθιά και αφορά το νόημα της ζωής, τον θάνατο, την ελευθερία· εκεί το ερώτημα δεν είναι «τι να κάνω» αλλά «γιατί να κάνω οτιδήποτε». Για τα ερωτήματα που έρχονται γύρω στα 40 και τα 50 υπάρχει ο οδηγός για την κρίση μέσης ηλικίας, ενώ για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου υπάρχει ο οδηγός για την αυτογνωσία και την επίγνωση.
Ένα χρήσιμο εύρημα αφορά τον τρόπο με τον οποίο ψάχνουμε. Σε μια μελέτη με περισσότερους από 7.600 φοιτητές, η εξερεύνηση της ταυτότητας και η δέσμευση σε επιλογές συνδέονταν, μέσα από την ευεξία, με λιγότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, ενώ η λεγόμενη μηρυκαστική εξερεύνηση, η ατέλειωτη δηλαδή ανακύκλωση των ίδιων ερωτημάτων χωρίς να καταλήγεις πουθενά, συνδεόταν με χαμηλότερη ευεξία.[2] Με απλά λόγια, το ψάξιμο βοηθά όταν μετατρέπεται σε δοκιμές και μικρές δεσμεύσεις, ενώ όταν μένει μόνο στο μυαλό, συνήθως σε κουράζει.
Πότε η αβεβαιότητα είναι κάτι περισσότερο
Κάποιες φορές το «δεν ξέρω τι θέλω» δεν είναι θέμα κατεύθυνσης αλλά διάθεσης. Αν δεν σε ευχαριστεί τίποτα, ούτε όσα σου άρεσαν παλιά, αν νιώθεις συνεχώς πεσμένη διάθεση, απελπισία ή ότι δεν έχεις κίνητρο για τίποτα, τότε η αβεβαιότητα μπορεί να είναι σύμπτωμα και όχι αιτία. Το NHS προτείνει να μιλήσεις με γιατρό αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, κάθε μέρα, για περισσότερες από δύο εβδομάδες.[6] Σε αυτή την περίπτωση δεν χρειάζεσαι πρώτα σχέδιο ζωής αλλά φροντίδα· διάβασε τον οδηγό δεν έχω διάθεση για τίποτα και τη σελίδα για την κατάθλιψη, και μίλησε με τον γιατρό σου ή με έναν ειδικό ψυχικής υγείας.
Αν οι σκέψεις σου γίνουν πολύ βαριές. Αν πέρα από την αβεβαιότητα αρχίσεις να σκέφτεσαι ότι η ζωή σου δεν έχει αξία ή ότι δεν θέλεις να ζεις, μίλησε σήμερα με κάποιον: κάλεσε το 1018 ή, σε άμεσο κίνδυνο, το 112, και διάβασε τον οδηγό για τις σκέψεις αυτοκτονίας.
Τεχνικές για να βρεις κατεύθυνση χωρίς να έχεις όλο τον δρόμο
Οι τεχνικές που ακολουθούν δεν σου δίνουν έτοιμες απαντήσεις. Σε βοηθούν να διαβάσεις τη δική σου πυξίδα και να κάνεις το επόμενο βήμα, ακόμη κι αν δεν ξέρεις ακόμη πού θα σε βγάλει ο δρόμος.
Η πυξίδα των αξιών
- Θυμήσου τρεις στιγμές της ζωής σου όπου ένιωσες πραγματικά ζωντάνια, όχι απαραίτητα επιτυχία.
- Για κάθε στιγμή ρώτα: «Τι ήταν σημαντικό για εμένα εκεί;» Ίσως η δημιουργικότητα, η ελευθερία, η φροντίδα των άλλων, η γνώση.
- Κράτα τρεις έως πέντε αξίες και γράψε δίπλα σε καθεμία μία μικρή πράξη που την υπηρετεί αυτή την εβδομάδα.
Φράση: «Δεν ξέρω ακόμη τι δουλειά θέλω, ξέρω όμως ότι θέλω να φτιάχνω πράγματα και να μαθαίνω.»
Γιατί βοηθά: σε ένα πείραμα, όσοι αφιέρωσαν λίγο χρόνο να σκεφτούν τις προσωπικές τους αξίες πριν από μια στρεσογόνα δοκιμασία είχαν χαμηλότερη ορμονική αντίδραση στρες από τους υπόλοιπους.[4] Αν δεν βρίσκεις αμέσως λέξεις για τις αξίες σου, δεν πειράζει· ξεκίνα από τις στιγμές.
Μικρά πειράματα αντί για μία μεγάλη απόφαση
- Αντί να αποφασίσεις «τι θα κάνεις στη ζωή σου», διάλεξε ένα μικρό πείραμα για τον επόμενο μήνα: ένα σεμινάριο, μια εθελοντική δράση, μια κουβέντα με κάποιον που κάνει αυτό που σε ενδιαφέρει.
- Ορίσε από πριν τι θα παρατηρήσεις: πώς νιώθεις πριν, κατά τη διάρκεια και μετά.
- Στο τέλος του μήνα αποφάσισε αν θα συνεχίσεις, θα το αλλάξεις ή θα δοκιμάσεις κάτι άλλο.
Φράση: «Δεν παντρεύομαι αυτή την επιλογή· τη δοκιμάζω για έναν μήνα.»
Γιατί βοηθά: η εξερεύνηση που καταλήγει σε δοκιμές και δεσμεύσεις συνδέεται με καλύτερη ευεξία, ενώ η ατέλειωτη σκέψη χωρίς δράση με χειρότερη.[2] Αν το πείραμα δεν σου αρέσει, δεν απέτυχες· έμαθες κάτι για την πυξίδα σου.
Το ημερολόγιο ενέργειας
- Για δύο εβδομάδες, κάθε βράδυ, γράψε τρία πράγματα που έκανες μέσα στη μέρα.
- Δίπλα σε καθένα βάλε ένα σημάδι: σου έδωσε ενέργεια ή σου την πήρε;
- Στο τέλος κοίτα τι επαναλαμβάνεται στα πράγματα που σε γεμίζουν: ανθρώπους, μοναχική δουλειά, κίνηση, λύση προβλημάτων.
Φράση: «Σήμερα η ώρα που εξηγούσα κάτι σε έναν συνάδελφο με ζωντάνεψε περισσότερο από όλη την υπόλοιπη μέρα.»
Γιατί βοηθά: όταν δεν ξέρεις τι θέλεις, η καθημερινή παρατήρηση δίνει πληροφορίες που η αφηρημένη σκέψη δεν μπορεί να δώσει, γιατί βασίζεται σε όσα ζεις και όχι σε όσα φαντάζεσαι. Αν κάποια βράδια ξεχάσεις να γράψεις, δεν πειράζει· συνέχισε την επόμενη μέρα.
Η ζωή σε πέντε χρόνια, σε δύο εκδοχές
- Γράψε για δέκα λεπτά πώς θα ήταν μια καλή μέρα σου σε πέντε χρόνια, αν όλα πήγαιναν όσο καλύτερα γίνεται: πού ξυπνάς, με ποιους είσαι, τι κάνεις.
- Σε μια άλλη μέρα γράψε μια δεύτερη, εντελώς διαφορετική εκδοχή που επίσης θα σε ικανοποιούσε.
- Σύγκρινε: τι υπάρχει και στις δύο; Αυτό είναι πιθανότατα πιο κοντά στον Βορρά σου.
Φράση: «Και στις δύο εκδοχές δουλεύω με ανθρώπους και έχω ελεύθερο χρόνο για να φτιάχνω πράγματα.»
Γιατί βοηθά: μια μετα-ανάλυση της άσκησης «ο καλύτερος δυνατός εαυτός» βρήκε ότι η γραφή για ένα θετικό μέλλον βελτιώνει την ευεξία, την αισιοδοξία και τη θετική διάθεση.[5] Αν δυσκολεύεσαι να φανταστείς, δεν πειράζει· ξεκίνα από μία μόνο λεπτομέρεια.
Μια πέμπτη κίνηση, ίσως η πιο απλή, είναι η κουβέντα με κάποιον που εμπιστεύεσαι. Δεν χρειάζεται να σου δώσει λύση· αρκεί να ακούσει και να σου κάνει ερωτήσεις. Μπορείς να ξεκινήσεις έτσι: «Δεν θέλω συμβουλές, θέλω απλώς να σκεφτώ φωναχτά για το τι θέλω να κάνω. Θα με ακούσεις λίγο;»
«Δεν ξέρω τι θέλω να σπουδάσω»
Στα τελευταία χρόνια του λυκείου η πίεση να διαλέξεις σχολή μπορεί να είναι τεράστια, σαν να κρίνεται ολόκληρη η ζωή από μία δήλωση στο μηχανογραφικό. Είναι χρήσιμο να θυμάσαι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι αλλάζουν κατεύθυνση αρκετές φορές και ότι μια σχολή είναι μια αρχή, όχι μια ετυμηγορία. Εμείς μπορούμε να σταθούμε δίπλα σου σε όσα βαραίνουν γύρω από την απόφαση, όπως το άγχος, η πίεση και η σύγκρουση με τις προσδοκίες της οικογένειας. Αν είσαι γονιός και βλέπεις το παιδί σου να παγώνει μπροστά στην επιλογή, η συμβουλευτική εφήβων μπορεί να βοηθήσει· για ανήλικους, επικοινώνησε πρώτα μαζί μας.
Πώς βοηθάμε όταν δεν ξέρεις τι θέλεις στο Art of Mind
Στο Art of Mind δουλεύουμε με ανθρώπους που νιώθουν ότι έχουν χάσει τον Βορρά τους: μετά από ένα πτυχίο, μια απόλυση, έναν χωρισμό, μια μετακόμιση, ή απλώς όταν η ζωή που ζουν δεν τους μοιάζει πια. Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σου, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας. Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, όπως τον εντοπισμό των σκέψεων «όλα ή τίποτα» για τις επιλογές και τον σχεδιασμό μικρών, δοκιμαστικών βημάτων. Όταν η κατεύθυνση έχει αρχίσει να ξεκαθαρίζει και το ζητούμενο είναι να γίνουν οι στόχοι σχέδιο, μπορεί να ταιριάζει και το NLP Coaching για στόχους· για το τι είναι το coaching και πώς διαφέρει από την ψυχοθεραπεία, δες τον οδηγό life coaching: τι είναι.
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που βλέπει τον άνθρωπο ως σύνολο σώματος, συναισθήματος, σκέψης και σχέσεων. Μας βοηθά να φτάσουμε σε όσα σε ακινητοποιούν μπροστά σε κάθε απόφαση, όπως παλιές προσδοκίες και φόβοι· η κλινική ύπνωση χρησιμοποιείται ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο, όπου ταιριάζει. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Εξατομικευμένη, δομημένη στήριξη με συγκεκριμένα εργαλεία για τις αποφάσεις της καθημερινότητας: ξεκαθάρισμα αξιών, μικρά πειράματα, ένα σχέδιο για το επόμενο βήμα. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού, από όπου μπορείς να μιλήσεις ελεύθερα, ή δια ζώσης στο γραφείο μας στην Πάτρα, Κορίνθου 288.
Η πορεία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, γι' αυτό επανεξετάζουμε τακτικά μαζί σου πού βρισκόμαστε.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι φυσιολογικό να μην ξέρω τι θέλω να κάνω στη ζωή μου;
Ναι, ιδίως στις μεγάλες μεταβάσεις. Η έρευνα για τη νεαρή ενήλικη ζωή την περιγράφει ως περίοδο εξερεύνησης της ταυτότητας στη δουλειά, στις σχέσεις και στις αντιλήψεις.[1] Το ίδιο μπορεί να συμβεί και αργότερα, μετά από έναν χωρισμό ή μια μεγάλη αλλαγή.[3]
Τι είναι η κρίση ταυτότητας;
Είναι μια καθημερινή έκφραση για την περίοδο όπου αναρωτιέσαι ποιος είσαι και τι θέλεις, συνήθως μπροστά σε επιλογές για τη δουλειά, τις σχέσεις ή τον τόπο όπου ζεις. Δεν είναι διάγνωση. Αν το ερώτημα αφορά περισσότερο το νόημα της ζωής, δες τον οδηγό για την υπαρξιακή κρίση.
Νιώθω ότι έχω χαθεί στα 30. Τι κάνω;
Ξεκίνα από μικρά πράγματα: ξεκαθάρισε τρεις αξίες, κάνε ένα μικρό πείραμα για έναν μήνα και μίλησε με κάποιον που εμπιστεύεσαι. Η εξερεύνηση βοηθά περισσότερο όταν οδηγεί σε δοκιμές παρά όταν μένει στο μυαλό.[2]
Πότε το «δεν ξέρω τι θέλω» χρειάζεται βοήθεια;
Όταν σε ακινητοποιεί για μεγάλο διάστημα, όταν σε γεμίζει άγχος ή όταν συνοδεύεται από πεσμένη διάθεση και απώλεια ευχαρίστησης για περισσότερες από δύο εβδομάδες. Τότε μίλησε με τον γιατρό σου ή με έναν ειδικό ψυχικής υγείας.[6]
Κάνετε συνεδρίες online;
Ναι. Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού, ή δια ζώσης στην Πάτρα, Κορίνθου 288.
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγεις διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνεις online. Κάθε συνεδρία διαρκεί 45 λεπτά και κοστίζει 45 €· δες όλες τις τιμές.
Χρειάζεσαι άμεση βοήθεια;
Αν εσύ ή κάποιος δικός σου βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, κάλεσε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Αν έχεις σκέψεις αυτοκτονίας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Για ψυχολογική στήριξη: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Δεν χρειάζεσαι όλο τον χάρτη, μόνο την πυξίδα
Δεν χρειάζεται να ξέρεις σήμερα πού θα βρίσκεσαι σε δέκα χρόνια· αρκεί να ξέρεις προς τα πού θέλεις να κάνεις το επόμενο βήμα. Αν θέλεις να βρούμε μαζί τον δικό σου Βορρά, στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σου, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας.
Κλείσε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- Arnett JJ. Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 2000;55(5):469-480. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Ritchie RA, Meca A, Madrazo VL, Schwartz SJ, Hardy SA, Zamboanga BL, et al. Identity dimensions and related processes in emerging adulthood: helpful or harmful? Journal of Clinical Psychology, 2013;69(4):415-432. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Slotter EB, Gardner WL, Finkel EJ. Who am I without you? The influence of romantic breakup on the self-concept. Personality and Social Psychology Bulletin, 2010;36(2):147-160. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Creswell JD, Welch WT, Taylor SE, Sherman DK, Gruenewald TL, Mann T. Affirmation of personal values buffers neuroendocrine and psychological stress responses. Psychological Science, 2005;16(11):846-851. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Carrillo A, Rubio-Aparicio M, Molinari G, Enrique Á, Sánchez-Meca J, Baños RM. Effects of the Best Possible Self intervention: A systematic review and meta-analysis. PLoS One, 2019;14(9):e0222386. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- NHS. Symptoms: Depression in adults. National Health Service, 2023. nhs.uk
