Άρθρα Ψυχολογίας & Ψυχικής Υγείας

Αν ψάξετε «ψυχολογικό τεστ» στο διαδίκτυο, θα βρείτε εκατοντάδες: τι ζώο είστε, τι χρώμα έχει η ψυχή σας, πόσο «τοξικός» είναι ο σύντροφός σας σε δέκα ερωτήσεις. Κάποια είναι διασκεδαστικά, αλλά τα περισσότερα δεν έχουν ελεγχθεί ποτέ επιστημονικά. Όταν όμως η ερώτηση είναι σοβαρή, «μήπως έχω άγχος που χρειάζεται βοήθεια;»,

Πριν μιλήσουμε για το άγχος, το πιο σημαντικό: πρώτα γιατρός ή δερματολόγος. Η φαγούρα, τα εξανθήματα και η τριχόπτωση έχουν πολλές πιθανές ιατρικές αιτίες, από αλλεργίες, έκζεμα και μυκητιάσεις έως, λιγότερο συχνά, προβλήματα του θυρεοειδούς, του ήπατος ή των νεφρών.[2] Το NHS συμβουλεύει να μην προσπαθείτε να κάνετε μόνοι σας

Το λεωφορείο φτάνει στη στάση και, αντί να ανεβείτε, κάνετε ένα βήμα πίσω. Στο σούπερ μάρκετ κοιτάτε πρώτα πού είναι η έξοδος. Τις διαδρομές τις κάνετε μόνο αν είναι μαζί σας κάποιος δικός σας άνθρωπος, και σιγά σιγά ο κόσμος σας μικραίνει: λιγότερες βόλτες, λιγότερα ψώνια, περισσότερες παραγγελίες από το

Είστε ενήλικας, με δική σας δουλειά και ίσως δική σας οικογένεια. Κι όμως, ένα τηλεφώνημα από τη μητέρα ή τον πατέρα σας αρκεί για να νιώσετε ξανά μικροί: ένοχοι, ανεπαρκείς, θυμωμένοι ή άδειοι. Ίσως έχετε διαβάσει τη φράση «τοξικοί γονείς» και αναρωτηθήκατε αν περιγράφει τη δική σας ιστορία, και αμέσως

Η σχέση πάει καλά, και ακριβώς τότε κάτι μέσα σας θέλει να φύγει. Ή το αντίθετο: ένα μήνυμα που αργεί να απαντηθεί αρκεί για να φανταστείτε ότι ο άλλος χάνει το ενδιαφέρον του, και η αγωνία δεν σας αφήνει να κοιμηθείτε. Ο φόβος δέσμευσης και ο φόβος απόρριψης μοιάζουν αντίθετοι,

Μέχρι χθες έτρωγε ό,τι του βάζατε και σας ακολουθούσε παντού. Σήμερα λέει «όχι» σε όλα, θέλει να φορέσει μόνο του τα παπούτσια, και όταν του δίνετε το μπλε ποτήρι αντί για το κόκκινο πέφτει στο πάτωμα και ουρλιάζει. Αν έχετε ένα παιδί 2 ή 3 ετών, πιθανότατα έχετε ακούσει για

Μια δύσκολη μέρα στη δουλειά, ένας καβγάς, ένα βράδυ μοναξιάς, και βρίσκεστε μπροστά στο ντουλάπι της κουζίνας χωρίς να πεινάτε πραγματικά. Τρώτε γρήγορα, σχεδόν αφηρημένα, και μετά έρχεται το βάρος στο στομάχι και, συχνά, η ενοχή. Αν αυτό σας είναι γνώριμο, δεν είστε οι μόνοι. Το φαγητό είναι για πολλούς

Ο έφηβος που κλείνεται στο δωμάτιό του, απαντά με μονοσύλλαβα και θυμώνει με το παραμικρό. Το παιδί που δεν θέλει πια να πάει στην προπόνηση που λάτρευε, που κουράζεται συνέχεια και που οι βαθμοί του πέφτουν χωρίς εξήγηση. Πολλοί γονείς αναρωτιούνται αν αυτό είναι «η εφηβεία», μια περαστική φάση, ή

Ένας προϊστάμενος που σας γελοιοποιεί μπροστά σε όλους. Συνάδελφοι που σταματούν να μιλούν όταν μπαίνετε στο γραφείο. Πληροφορίες που «ξεχνιούνται» να σας σταλούν, προθεσμίες που δεν βγαίνουν, μηνύματα αργά το βράδυ με υπονοούμενα. Κάθε περιστατικό μόνο του μοιάζει μικρό. Όταν όμως επαναλαμβάνονται για εβδομάδες ή μήνες, η δουλειά γίνεται τόπος

«Αυτό δεν το είπα ποτέ.» «Είσαι υπερβολικά ευαίσθητη.» «Πάλι τα μπέρδεψες.» Μία φορά, μια τέτοια φράση μπορεί να είναι απλώς μια διαφωνία. Όταν όμως ακούγεται ξανά και ξανά, από τον ίδιο άνθρωπο, και σιγά σιγά αρχίζετε να μην εμπιστεύεστε τη μνήμη, την κρίση και τα συναισθήματά σας, ίσως πρόκειται για

Είναι Τρίτη βράδυ. Τα μαθήματα δεν έχουν τελειώσει, το φαγητό καίγεται, το τηλέφωνο της δουλειάς χτυπά, και το παιδί σάς ζητά το ίδιο πράγμα για πέμπτη φορά. Και τότε βγαίνει η φωνή, πιο δυνατή απ’ ό,τι θέλατε. Λίγα λεπτά μετά έρχονται οι ενοχές: «Γιατί φωνάζω στο παιδί μου; Τι γονιός

Ένα μήνυμα που στείλατε και δεν πήρε απάντηση. Μια κουβέντα στη δουλειά που ξαναπαίζει στο μυαλό σας για πολλοστή φορά. Μια απόφαση που ζυγίζετε εδώ και εβδομάδες, χωρίς να καταλήγετε. Το βράδυ ξαπλώνετε κουρασμένοι, αλλά το μυαλό ανάβει: «γιατί το είπα αυτό;», «τι θα γίνει αν…;», «μήπως έπρεπε…;». Η υπερανάλυση

Ξυπνάτε και το μυαλό έχει ήδη τρέξει στις υποχρεώσεις της ημέρας. Τρώτε χωρίς να καταλάβετε τη γεύση, οδηγείτε σκεπτόμενοι τη συζήτηση που θα κάνετε, ξαπλώνετε και η λίστα με τα «κι αν» ανοίγει ξανά. Το άγχος ζει σχεδόν πάντα στο μέλλον, και γι’ αυτό τόσοι άνθρωποι στρέφονται στο mindfulness και

Ένας πόνος στην κοιλιά κάθε Κυριακή βράδυ. Ένα ξέσπασμα κλάματος πριν από το πάρτι γενεθλίων. Ένας έφηβος που ξαφνικά λέει ότι η καρδιά του χτυπά τρελά, ότι δεν μπορεί να πάρει ανάσα και ότι «κάτι θα πάθει». Για έναν γονιό, αυτές οι στιγμές είναι τρομακτικές, κυρίως γιατί δεν ξέρει αν

Το παιδί που κλαίει και κρατιέται από το πόδι σας στην πόρτα του παιδικού σταθμού. Ο έφηβος που δεν θέλει να μείνει σε φίλο. Ο ενήλικας που δεν ησυχάζει μέχρι να απαντήσει ο σύντροφος στο μήνυμα, ή που δυσκολεύεται να μείνει μόνος του στο σπίτι. Όλα αυτά μπορεί να έχουν

Κοιτάτε τα χέρια σας και μοιάζουν σαν να μην είναι δικά σας. Ακούτε τη φωνή σας και σας φαίνεται ξένη, σαν να μιλά κάποιος άλλος. Ο δρόμος, το γραφείο, ακόμη και τα πρόσωπα των δικών σας ανθρώπων μοιάζουν επίπεδα, θολά, σαν σκηνικό ή σαν να τα βλέπετε πίσω από ένα

Το ασανσέρ που αποφεύγετε και ανεβαίνετε έξι ορόφους με τα πόδια. Η μαγνητική τομογραφία που αναβάλλετε εδώ και μήνες. Το εμβόλιο ή η αιμοληψία που σας φέρνουν ζάλη πριν καν μπείτε στο ιατρείο. Ο φόβος μήπως κάποιος γύρω σας κάνει εμετό, που σας κρατά μακριά από ταξίδια και γεμάτα λεωφορεία.

«Δεν έχω διάθεση για τίποτα.» Είναι μια φράση που λέγεται εύκολα και κρύβει πολλά. Μπορεί να σημαίνει «είμαι πτώμα από την κούραση», «έχω φορτωθεί πολύ», «κάτι με πλήγωσε», ή «τίποτα δεν με ευχαριστεί πια, ούτε όσα αγαπούσα». Οι περισσότεροι άνθρωποι περνούν τέτοιες περιόδους, και συχνά περνούν. Μερικές φορές όμως η

Το μωρό ήρθε, και μαζί του μια χαρά που δύσκολα περιγράφεται. Ήρθαν όμως και οι άυπνες νύχτες, οι καβγάδες για το ποιος σηκώθηκε περισσότερες φορές, η αίσθηση ότι ζείτε σαν συγκάτοικοι που μοιράζονται βάρδιες, η απόσταση στο κρεβάτι. Πολλά ζευγάρια περιγράφουν ότι «αγαπιόμαστε, αλλά δεν βρίσκουμε πια ο ένας τον

Μιλούσατε κάθε μέρα. Βγήκατε δύο, τρεις φορές, ή ίσως ήσασταν μαζί μήνες. Και ξαφνικά, σιωπή: τα μηνύματα μένουν αναπάντητα, οι κλήσεις δεν επιστρέφονται, ο άλλος άνθρωπος απλώς εξαφανίζεται. Το ghosting έχει γίνει μια από τις πιο συνηθισμένες εμπειρίες της σύγχρονης ερωτικής ζωής, ιδιαίτερα με τις εφαρμογές για ραντεβού (dating apps)

«Καταθλιπτικό επεισόδιο» και «μείζων κατάθλιψη» είναι όροι που ακούτε συχνά από γιατρούς ή διαβάζετε σε μια γνωμάτευση, χωρίς πάντα να εξηγείται τι σημαίνουν. Με απλά λόγια, επεισόδιο είναι μια περίοδος, με αρχή και (συνήθως) τέλος, κατά την οποία η κατάθλιψη είναι παρούσα με συγκεκριμένα συμπτώματα και για συγκεκριμένο διάστημα. Η

Ένα μήνυμα που ήρθε αργά το βράδυ, ένα «like» σε μια φωτογραφία, ένας συνάδελφος που αναφέρεται λίγο συχνότερα απ’ ό,τι θα θέλατε. Η ζήλια στη σχέση ξεκινά συχνά από μικρά πράγματα και μπορεί να φουντώσει μέσα σε λίγα λεπτά: σφίξιμο στο στομάχι, σκέψεις που τρέχουν, ανάγκη να μάθετε «τι ακριβώς

«Είμαι στενοχωρημένος», «έχω μια μελαγχολία», «μήπως έχω κατάθλιψη;». Στην καθημερινή γλώσσα οι τρεις λέξεις μπερδεύονται συχνά, και αυτό είναι κατανοητό: όλες μιλούν για μια διάθεση που βαραίνει. Στην πράξη όμως περιγράφουν διαφορετικές εμπειρίες. Η θλίψη είναι φυσιολογική αντίδραση σε κάτι που μας πόνεσε. Η μελαγχολία, όπως τη λέμε συνήθως, είναι

Το κόστος δεν πρέπει να είναι ο λόγος που κάποιος μένει μόνος με το άγχος, τη θλίψη ή μια κρίση. Η καλή είδηση είναι ότι στην Ελλάδα υπάρχουν αρκετές μορφές δωρεάν ψυχολογικής υποστήριξης: τηλεφωνικές γραμμές που απαντούν όλο το εικοσιτετράωρο, δημόσιες δομές ψυχικής υγείας σε όλη τη χώρα και κέντρα

Πριν από οτιδήποτε άλλο: αν ο πόνος στο στήθος είναι καινούργιος, έντονος ή δεν υποχωρεί, καλέστε αμέσως ΕΚΑΒ 166 ή 112. Μην προσπαθήσετε να κρίνετε μόνοι σας αν «είναι άγχος». Το NHS συστήνει άμεση κλήση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης για ξαφνικό πόνο ή δυσφορία στο στήθος που δεν περνά, ειδικά

Θέλετε να αλλάξετε κάτι στη ζωή ή στη δουλειά σας, αλλά δεν ξέρετε από πού να ξεκινήσετε. Ένας στόχος αναβάλλεται ξανά και ξανά, μια απόφαση «κολλάει», μια συνήθεια επιμένει. Σε τέτοιες στιγμές πολλοί άνθρωποι αναρωτιούνται αν τους χρειάζεται ένας life coach, ένας ψυχοθεραπευτής ή απλώς λίγη περισσότερη οργάνωση. Σε αυτόν

Στην αρχή όλα έμοιαζαν μαγικά: προσοχή, θαυμασμός, η αίσθηση ότι επιτέλους κάποιος σας «βλέπει». Με τον καιρό ήρθαν η κριτική, η ψυχρότητα, οι κατηγορίες ότι εσείς φταίτε για όλα, και ανάμεσα σε αυτά, ξαφνικά, πάλι στιγμές τρυφερότητας που σας κρατούσαν. Πολλοί άνθρωποι που αναζητούν πληροφορίες για τον «ναρκισσιστικό σύντροφο» περιγράφουν

Μετά από ένα τροχαίο, μια επίθεση, έναν δύσκολο τοκετό ή μια απώλεια που ήρθε απότομα, είναι φυσιολογικό να μη νιώθετε ο εαυτός σας για λίγο καιρό. Ο ύπνος χαλάει, οι εικόνες επιστρέφουν, το σώμα μένει σε επιφυλακή. Για τους περισσότερους ανθρώπους αυτές οι αντιδράσεις υποχωρούν σταδιακά. Για κάποιους, όμως, το

Ένα «σφίξιμο» στο στομάχι πριν από μια δύσκολη συζήτηση, ναυτία το πρωί μιας εξέτασης, διάρροια πριν από ένα ταξίδι: σχεδόν όλοι έχουμε νιώσει το άγχος στην κοιλιά. Για κάποιους ανθρώπους όμως το στομάχι και το έντερο γίνονται το κύριο σημείο όπου «κάθεται» το άγχος, με πόνο, φούσκωμα, καούρα ή αλλαγές

Ξεχνάτε ραντεβού παρά τις υπενθυμίσεις, αφήνετε μισές δουλειές, χάνετε κλειδιά και χαρτιά, και στο τέλος της μέρας νιώθετε ότι τρέξατε πολύ χωρίς να φτάσετε κάπου; Πολλοί ενήλικες περιγράφουν ότι όλη τους τη ζωή «προσπαθούσαν διπλά» για πράγματα που στους άλλους φαίνονται απλά, και ότι κάποια στιγμή, συχνά μέσα από ένα

Τα δάχτυλα μυρμηγκιάζουν, τα χείλη μουδιάζουν, τα πόδια «κόβονται» ή καίνε — και αμέσως έρχεται η σκέψη: «κάτι σοβαρό έχω». Για πολλούς ανθρώπους, αυτό το μούδιασμα από άγχος είναι από τα πιο τρομακτικά σωματικά συμπτώματα, ακριβώς επειδή μοιάζει με κάτι νευρολογικό. Και ο φόβος που προκαλεί μπορεί να ανεβάσει ακόμη

Αν ψάχνετε ένα τεστ τοξικής σχέσης, πιθανότατα κάτι σας προβληματίζει εδώ και καιρό: ένα σφίξιμο πριν γυρίσετε σπίτι, η αίσθηση ότι προσέχετε κάθε λέξη, η απορία αν «υπερβάλλετε». Η ανάγκη να βάλετε σε τάξη ό,τι νιώθετε είναι απολύτως κατανοητή. Πρέπει όμως να είμαστε ειλικρινείς από την αρχή: δεν υπάρχει επιστημονικά

Οι πρώτοι μήνες με ένα μωρό δεν μοιάζουν πάντα με τις φωτογραφίες. Κούραση, κλάμα χωρίς λόγο, ενοχή, ανησυχία που δεν σταματά: πολλές νέες μητέρες αναρωτιούνται αν αυτό που νιώθουν είναι «φυσιολογικό» ή κάτι που χρειάζεται φροντίδα. Γι’ αυτό αναζητούν ένα τεστ επιλόχειας κατάθλιψης — και το πιο γνωστό είναι η

«Ξεπέρασα την αγχώδη διαταραχή»: είναι μια φράση που πολλοί άνθρωποι με γενικευμένο άγχος θέλουν να μπορέσουν να πουν κάποια μέρα, και πολλοί αναζητούν στο διαδίκτυο «πώς ξεπέρασα το άγχος» ή «ξεπερνιέται η αγχώδης διαταραχή», για να βρουν ελπίδα ότι η αλλαγή είναι εφικτή. Η ελπίδα αυτή έχει βάση. Όμως η

«Νομίζω ότι είμαι σε τοξική σχέση»: πολλοί άνθρωποι φτάνουν σε αυτή τη φράση αφού έχουν περάσει μήνες ή χρόνια εξηγώντας στον εαυτό τους γιατί νιώθουν διαρκώς σε επιφυλακή, γιατί ζητούν συγγνώμη για πράγματα που δεν έκαναν ή γιατί έχουν απομακρυνθεί από φίλους και οικογένεια. Η λέξη «τοξική» δεν είναι διάγνωση,

Όλοι περνάμε μέρες που νιώθουμε πεσμένοι, κουρασμένοι ή χωρίς διάθεση για τίποτα. Όταν όμως αυτό κρατά εβδομάδες, πολλοί άνθρωποι αναρωτιούνται «μήπως έχω κατάθλιψη;» και ψάχνουν ένα τεστ κατάθλιψης για να βάλουν σε τάξη αυτό που νιώθουν. Ένα αξιόπιστο ερωτηματολόγιο μπορεί να σας βοηθήσει να δείτε πιο καθαρά πόσο έντονα είναι

Ελέγχετε τρεις φορές αν κλειδώσατε την πόρτα; Σας ενοχλεί αν τα πράγματα στο γραφείο δεν είναι στη θέση τους; Τέτοιες συνήθειες είναι πολύ συχνές και τις περισσότερες φορές δεν σημαίνουν τίποτα περισσότερο από μια προσωπική ιδιαιτερότητα. Για κάποιους ανθρώπους όμως, οι ανεπιθύμητες σκέψεις και οι επαναλαμβανόμενες πράξεις αρχίζουν να καταναλώνουν

Πολλοί άνθρωποι ψάχνουν ένα τεστ άγχους όταν νιώθουν ότι η ένταση έχει γίνει μόνιμος σύντροφος: σκέψεις που δεν σταματούν, δυσκολία να χαλαρώσουν, ένα σώμα που δεν ησυχάζει. Ένα αξιόπιστο ερωτηματολόγιο δεν σας λέει «τι έχετε», σας βοηθά όμως να δείτε πιο καθαρά πόσο έντονο είναι το άγχος σας τις τελευταίες

«Πώς θα το πούμε στα παιδιά;» Για πολλούς γονείς αυτή είναι η πιο δύσκολη ερώτηση ενός χωρισμού. Φοβάστε ότι θα τα πληγώσετε, ότι θα πείτε κάτι λάθος, ότι θα κουβαλούν για πάντα αυτή τη στιγμή. Η αγωνία είναι κατανοητή: δείχνει πόσο σας νοιάζει. Η καλή είδηση είναι ότι δεν χρειάζεται

Κάποια στιγμή, οι ερωτήσεις που έμοιαζαν θεωρητικές γίνονται προσωπικές. Τι νόημα έχει αυτό που κάνω; Είναι αυτή η ζωή που ήθελα; Ποιος είμαι χωρίς τους ρόλους μου; Όταν αυτές οι ερωτήσεις αρχίζουν να επηρεάζουν τη διάθεση, τον ύπνο, τις σχέσεις και τη δουλειά, πολλοί άνθρωποι μιλούν για υπαρξιακή κρίση. Η

Ένας χωρισμός μπορεί να πονέσει περισσότερο απ’ όσο περιμένει κανείς, ακόμη κι όταν ήταν η σωστή απόφαση, ακόμη κι όταν τον ζητήσατε εσείς. Δεν πρόκειται για αδυναμία. Σε μια μελέτη με 1.295 ανύπαντρους νέους ενήλικες, όσοι πέρασαν χωρισμό εμφάνισαν αύξηση της ψυχολογικής δυσφορίας και μείωση της ικανοποίησης από τη ζωή,

Η απιστία είναι από τις πιο επώδυνες εμπειρίες ενός ζευγαριού. Στην έρευνα περιγράφεται ως η πιο σοβαρή παράβαση μέσα σε μια σχέση, όσον αφορά το πόσο πληγώνει, την αίσθηση αδυναμίας που αφήνει και τις μακροχρόνιες επιπτώσεις στην ευημερία.[1] Και όμως, δεν τελειώνει κάθε σχέση μετά από μια απιστία: η ίδια

«Έπαθα κρίση άγχους»: κάποιοι εννοούν ένα απόγευμα όπου η ένταση ανέβαινε ώρα με την ώρα, άλλοι ένα ξαφνικό κύμα τρόμου που τους έστειλε στα επείγοντα. Η ίδια φράση περιγράφει δύο διαφορετικές εμπειρίες — και η διάκριση αλλάζει το τι βοηθά. Όπως σημειώνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, όλοι μπορεί να νιώσουν

Όταν ψάχνει κανείς βοήθεια για ένα τραύμα, συναντά συχνά δύο ονόματα: το EMDR, μια δομημένη θεραπεία που αναπτύχθηκε για τη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD), και τη βιοθυμική ψυχοθεραπεία, μια ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με το συναίσθημα, το σώμα και το υποσυνείδητο επίπεδο. Είναι δύο διαφορετικοί τρόποι δουλειάς, με διαφορετική λογική.

Δεν υπάρχει μία «καλύτερη» ψυχοθεραπεία για όλους όσους ζουν με άγχος. Υπάρχει όμως σαφής εικόνα για το πού βρίσκεται η περισσότερη τεκμηρίωση: ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι οι ψυχολογικές παρεμβάσεις με την περισσότερη τεκμηρίωση για ένα εύρος αγχωδών διαταραχών είναι όσες βασίζονται στις αρχές της γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας, συμπεριλαμβανομένης