Υψηλά λειτουργική κατάθλιψη: όταν «τα καταφέρνεις» αλλά υποφέρεις

Υπάρχουν άνθρωποι που κανείς γύρω τους δεν θα φανταζόταν ότι υποφέρουν. Είναι συνεπείς στη δουλειά, φροντίζουν τους δικούς τους, χαμογελούν στις παρέες. Και όμως, όταν κλείσει η πόρτα, νιώθουν μια κόπωση που δεν περνά, ένα κενό, μια χαρά που έχει ξεθωριάσει. Το να «τα καταφέρνεις» εξωτερικά δεν σημαίνει ότι είσαι καλά — και αυτό ακριβώς κάνει αυτή τη μορφή δυσφορίας τόσο ύπουλη και τόσο συχνά αόρατη.

Η «υψηλά λειτουργική κατάθλιψη» δεν είναι επίσημη κλινική διάγνωση, αλλά μια περιγραφή: άνθρωποι που διατηρούν τη λειτουργικότητά τους — δουλειά, υποχρεώσεις, σχέσεις — ενώ βιώνουν εσωτερικά συμπτώματα κατάθλιψης. Επειδή «φαίνονται εντάξει», ο πόνος τους συχνά μένει κρυμμένος και χωρίς φροντίδα.

Τι είναι η υψηλά λειτουργική κατάθλιψη

Είναι ένας δημοφιλής, μη κλινικός όρος για την κατάθλιψη που συνυπάρχει με διατηρημένη λειτουργικότητα. Το άτομο συνεχίζει να «τρέχει» τη ζωή του, αλλά με ένα διαρκές εσωτερικό βάρος.

Είναι σημαντικό να το ξεκαθαρίσουμε: η φράση «υψηλά λειτουργική κατάθλιψη» δεν αντιστοιχεί σε επίσημη διάγνωση. Η δυσφορία, άλλωστε, έρχεται σε πολλές μορφές και εντάσεις — δεν είναι πάντα μια διαγνώσιμη «διαταραχή». Αυτό που περιγράφει ο όρος είναι μια πραγματική εμπειρία: τα συμπτώματα υπάρχουν, αλλά δεν εμποδίζουν (ακόμη) το άτομο να ανταποκριθεί στις βασικές του υποχρεώσεις. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) υπενθυμίζει ότι η κατάθλιψη είναι κάτι διαφορετικό από τις συνηθισμένες διακυμάνσεις της διάθεσης· είναι επίμονη και επηρεάζει τον τρόπο που νιώθεις και λειτουργείς.[2]

Το «μασκάρεμα»: πώς μοιάζει από μέσα

Απ' έξω όλα δείχνουν φυσιολογικά· από μέσα, το άτομο ξοδεύει τεράστια ενέργεια για να τα κρατήσει έτσι. Αυτή η προσπάθεια να «φαίνεσαι καλά» ονομάζεται masking.

Τα συμπτώματα είναι αυτά της κατάθλιψης, απλώς καλυμμένα κάτω από τη λειτουργικότητα:

Συχνά προστίθενται ευερεθιστότητα, δυσκολία συγκέντρωσης και απόσυρση από τις κοινωνικές επαφές, την οποία οι άλλοι μπορεί να την εκλάβουν ως «είσαι απασχολημένος».[3] Δείτε αναλυτικά και τα σημάδια που δεν φαίνονται.

Γιατί περνά τόσο συχνά απαρατήρητη

Γιατί η κοινωνία —και συχνά και οι ίδιοι— μετρά την κατάθλιψη από το πόσο «καταρρέει» κάποιος. Όσο το άτομο ανταποκρίνεται, όλοι υποθέτουν ότι είναι καλά.

Υπάρχουν αρκετοί λόγοι που η υψηλά λειτουργική κατάθλιψη μένει στη σκιά. Το ίδιο το άτομο συχνά πιστεύει ότι «δεν είναι αρκετά χάλια» για να ζητήσει βοήθεια, ή φοβάται ότι θα φανεί αδύναμο. Το περιβάλλον, βλέποντας μόνο την επιφάνεια, δεν αντιλαμβάνεται τίποτα. Και επειδή τα συμπτώματα μπορεί να είναι ηπιότερα αλλά επίμονα, το άτομο τα συνηθίζει — τα εκλαμβάνει ως «χαρακτήρα» ή ως τη «νέα κανονικότητα». Έτσι, μπορεί να περάσουν χρόνια χωρίς να δοθεί όνομα σε αυτό που συμβαίνει.

Δυσθυμία: η επίμονη, «ήσυχη» κατάθλιψη

Η πλησιέστερη επίσημη διάγνωση σε αυτό που περιγράφουμε είναι συχνά η δυσθυμία. Πρόκειται για μια χρόνια, χαμηλότερης έντασης μορφή κατάθλιψης.

Το NIMH την ορίζει ως εξής: η «επίμονη καταθλιπτική διαταραχή (γνωστή και ως δυσθυμία) αποτελείται από λιγότερο έντονα συμπτώματα κατάθλιψης που διαρκούν πολύ περισσότερο, συνήθως για τουλάχιστον δύο χρόνια».[1] Ακριβώς επειδή τα συμπτώματα είναι ηπιότερα, το άτομο μπορεί να συνεχίζει να λειτουργεί — και γι' αυτό η δυσθυμία περνά εύκολα απαρατήρητη για μεγάλα διαστήματα. Δεν χρειάζεται, πάντως, να «κολλήσετε» σε μια ετικέτα: είτε μιλάμε για δυσθυμία είτε για μια περίοδο επίμονης χαμηλής διάθεσης, το ζητούμενο είναι το ίδιο — να νιώσετε καλύτερα. Μπορείτε να δείτε αναλυτικά τη θεραπεία για τη δυσθυμία.

Γιατί αξίζει φροντίδα ακόμη κι αν «τα καταφέρνεις»

Επειδή ο πόνος δεν χρειάζεται να γίνει κατάρρευση για να μετρήσει. Το να αντέχεις χρόνια ένα βάρος έχει κόστος — για την υγεία, τις σχέσεις και την ίδια τη χαρά της ζωής.

Η επίμονη κατάθλιψη μπορεί σιγά-σιγά να στενέψει τη ζωή: να φθείρει τις σχέσεις, να μειώσει την ικανοποίηση από τη δουλειά, να αυξήσει τον κίνδυνο να εξελιχθεί σε πιο σοβαρό καταθλιπτικό επεισόδιο. Το να ζητήσετε βοήθεια όσο ακόμη «τα καταφέρνετε» δεν είναι υπερβολή — είναι έγκαιρη φροντίδα. Και η ελπίδα είναι τεκμηριωμένη: υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία για την ήπια, τη μέτρια και τη σοβαρή κατάθλιψη.[2] Η πλειονότητα των ανθρώπων που λαμβάνουν κατάλληλη υποστήριξη νιώθουν σταδιακά καλύτερα.[1]

Τι βοηθάει και πώς δουλεύουμε

Το κλειδί είναι να σταματήσει το άτομο να «σέρνει» σιωπηλά το βάρος και να βρει έναν χώρο να το ακουμπήσει και να το κατανοήσει. Η ψυχοθεραπεία προσφέρει ακριβώς αυτό.

Στη θεραπεία δουλεύουμε τον αυστηρό εσωτερικό λόγο και τις πεποιθήσεις που σας κάνουν να νιώθετε ότι «δεν δικαιούστε» να δυσκολεύεστε, χτίζουμε τρόπους να επανασυνδεθείτε με πράγματα που δίνουν νόημα και ενισχύουμε τα δικά σας δυνατά σημεία και εσωτερικά αποθέματα. Στο Art of Mind αξιοποιούμε προσεγγίσεις όπως η Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση, η Συνθετική Συμβουλευτική και το NLP, προσαρμοσμένες σε αυτό που χρειάζεστε — χωρίς φόβο κρίσης ή κριτικής. Η πρώτη μας συνεδρία είναι μια κλινική αξιολόγηση: παίρνουμε το ιστορικό σας, κατανοούμε τι συμβαίνει και χτίζουμε μαζί ένα πλάνο συνεργασίας. Δείτε αναλυτικά τη θεραπεία για την κατάθλιψη.

Η στήριξη μπορεί να γίνει και από το σπίτι σας

Όταν η ενέργεια είναι μετρημένη και ο χρόνος πιεσμένος, η online ψυχοθεραπεία αφαιρεί ένα εμπόδιο: δεν χρειάζεται μετακίνηση ούτε να «χωρέσει» το ραντεβού ανάμεσα σε άλλες υποχρεώσεις.

Και είναι εξίσου ουσιαστική: μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων μελετών ειδικά για την κατάθλιψη βρήκε ότι η θεραπεία εξ αποστάσεως είναι συγκρίσιμη σε αποτελεσματικότητα με τη δια ζώσης.[4] Έτσι μπορείτε να έχετε υποστήριξη από τον δικό σας, οικείο χώρο — online σε όλη την Ελλάδα και σε Έλληνες του εξωτερικού, ή δια ζώσης στην Πάτρα.

Συχνές ερωτήσεις

Πηγές

1. National Institute of Mental Health (NIMH). Depression. nimh.nih.gov
2. World Health Organization (WHO). Depressive disorder (depression) (fact sheet). who.int
3. National Health Service (NHS, UK). Depression in adults — Symptoms. nhs.uk
4. Giovanetti AK, Punt SEW, Nelson EL, Ilardi SS. Teletherapy Versus In-Person Psychotherapy for Depression: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Telemedicine and e-Health, 2022. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Σχετικά θέματα

• Θεραπεία για την κατάθλιψη
• Θεραπεία για τη δυσθυμία
• Συμπτώματα κατάθλιψης