Λίγα λεπτά πριν σηκωθείς να μιλήσεις, η καρδιά σου χτυπά δυνατά, τα χέρια σου ιδρώνουν και το στόμα σου στεγνώνει. Ξαναδιαβάζεις τις σημειώσεις σου και ξαφνικά μοιάζουν άγνωστες, ενώ μια φωνή μέσα σου λέει ότι όλοι θα καταλάβουν πόσο τρέμεις. Μπορεί να είναι μια παρουσίαση στη δουλειά, μια προφορική εξέταση, μια πρόποση σε γάμο ή μια παράσταση. Αυτό έχει όνομα: άγχος δημόσιας ομιλίας, ή άγχος σκηνής όταν πρόκειται για εμφάνιση μπροστά σε κοινό. Είναι ένας από τους πιο συχνούς φόβους, και δεν σημαίνει ότι δεν είσαι ικανό άτομο ή ότι δεν αξίζεις να μιλάς.
Μια εικόνα που βοηθά είναι ο υπερπροστατευτικός σωματοφύλακας. Το σώμα σου έχει έναν φύλακα που σκοπό έχει να σε προστατεύει από κινδύνους. Όταν σε κοιτούν πολλά μάτια και νιώθεις ότι κρίνεσαι, ο φύλακας μπερδεύει το κοινό με απειλή και σημαίνει συναγερμό. Δεν τον πολεμάμε· τον εκπαιδεύουμε, ώστε να μάθει ότι μια αίθουσα με ανθρώπους δεν είναι κίνδυνος. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε τι συμβαίνει στο σώμα σου, γιατί οι άλλοι βλέπουν λιγότερα απ' όσα νομίζεις και ποιες τεχνικές βοηθούν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια ομιλία.
Βασικά Σημεία
- Ο φόβος της δημόσιας ομιλίας είναι πολύ συχνός· μια μετα-ανάλυση τον περιγράφει ως την πιο συχνή κατάσταση που φοβούνται οι άνθρωποι.
- Η ταχυκαρδία, το τρέμουλο στη φωνή και το «άδειασμα» του μυαλού είναι η αντίδραση συναγερμού του σώματος, όχι σημάδι αποτυχίας.
- Οι άνθρωποι τείνουν να υπερεκτιμούν πόσο φαίνονται στους άλλους οι κινήσεις και τα συναισθήματά τους.
- Η προετοιμασία, η αργή εκπνοή, η γείωση στο σώμα και η σταδιακή εξάσκηση βοηθούν, και οι ψυχολογικές παρεμβάσεις έχουν δείξει ότι μειώνουν τον φόβο.
- Όταν ο φόβος είναι έντονος και αφορά πολλές κοινωνικές καταστάσεις, μπορεί να είναι μέρος του κοινωνικού άγχους· την εκτίμηση την κάνει ειδικός.
Άγχος δημόσιας ομιλίας: ένας πολύ συχνός φόβος
Ο φόβος δημόσιας ομιλίας, που μερικές φορές λέγεται και γλωσσοφοβία, είναι μια μορφή άγχους απόδοσης: φοβάσαι ότι θα σε κρίνουν αρνητικά ενώ εκτίθεσαι, για παράδειγμα σε μια παρουσίαση, μια συνέντευξη ή μια εμφάνιση στη σκηνή. Μια μετα-ανάλυση τον περιγράφει ως την πιο συχνή κατάσταση που φοβούνται οι άνθρωποι, με αναφορές από έως και έναν στους τρεις, και σημειώνει ότι μπορεί να έχει συνέπειες στη δουλειά, στις σπουδές και στην κοινωνική ζωή.[1] Με άλλα λόγια, αν σε αγχώνει να μιλάς μπροστά σε κόσμο, βρίσκεσαι σε πολύ μεγάλη παρέα.
Για τους περισσότερους ανθρώπους το άγχος παρουσίασης είναι μια φυσιολογική αντίδραση που δεν χρειάζεται διάγνωση. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου ο φόβος είναι τόσο έντονος που οδηγεί σε αποφυγή ευκαιριών ή επηρεάζει πολλές κοινωνικές καταστάσεις. Το NHS περιγράφει το κοινωνικό άγχος ως έναν μακροχρόνιο και συντριπτικό φόβο κοινωνικών καταστάσεων, που είναι κάτι περισσότερο από ντροπαλότητα.[2] Στο DSM-5 η κοινωνική αγχώδης διαταραχή έχει και τον προσδιοριστή «μόνο απόδοσης», για ανθρώπους των οποίων ο φόβος περιορίζεται σε καταστάσεις όπου μιλούν ή εμφανίζονται μπροστά σε κοινό.[3] Την εκτίμηση την κάνει ειδικός ψυχικής υγείας· αν ο φόβος σου αφορά πολλές καταστάσεις, δες τη σελίδα για το κοινωνικό άγχος.
Τι συμβαίνει στο σώμα σου πριν και κατά την ομιλία
Όταν ο σωματοφύλακας σημαίνει συναγερμό, το σώμα ετοιμάζεται για δράση: η καρδιά χτυπά γρηγορότερα, η αναπνοή γίνεται πιο γρήγορη και ρηχή, οι μύες σφίγγονται, τα χέρια ιδρώνουν ή τρέμουν και το στόμα στεγνώνει. Το NHS αναφέρει ανάμεσα στα συμπτώματα του κοινωνικού άγχους τη ναυτία, την εφίδρωση, το τρέμουλο και το έντονο χτύπημα της καρδιάς.[2] Η φωνή μπορεί να τρέμει, να βγαίνει πιο ψιλή ή να «κλείνει», κάτι που πολλοί περιγράφουν ως κόμπο στον λαιμό, ενώ το τρέμουλο από άγχος στα χέρια ή στα γόνατα είναι επίσης πολύ συχνό.
Το λεγόμενο «άδειασμα» του μυαλού, όταν ξαφνικά χάνεις τον ειρμό σου, μοιάζει με αυτό που συμβαίνει σε κάθε συναγερμό: η προσοχή στενεύει προς την «απειλή», και γίνεται πιο δύσκολο να ανακαλείς αυτά που ήξερες. Δεν σημαίνει ότι δεν προετοιμάστηκες ή ότι «δεν κάνεις γι' αυτό». Σημαίνει απλώς ότι ο φύλακας δούλεψε υπερβολικά. Για το πώς λειτουργεί γενικά αυτός ο μηχανισμός, δες τη σελίδα για το άγχος και το στρες. Αν κάποια στιγμή ζήσεις ένα ξαφνικό κύμα έντονου φόβου με ταχυκαρδία και δύσπνοια, ίσως πρόκειται για κρίση πανικού· αν είναι η πρώτη φορά ή έχεις πόνο στο στήθος, ζήτα άμεσα ιατρική εκτίμηση (112 ή 166).
Οι άλλοι βλέπουν λιγότερα απ' όσα νομίζεις
Ένα από τα πιο ανακουφιστικά ευρήματα της κοινωνικής ψυχολογίας αφορά ακριβώς αυτή τη στιγμή. Σε μια σειρά πειραμάτων, οι συμμετέχοντες υπερεκτιμούσαν σταθερά πόσο προσέχουν οι άλλοι τις πράξεις και την εμφάνισή τους· οι ερευνητές το ονόμασαν φαινόμενο του προβολέα. Εξήγησαν ότι ξεκινάμε από τη δική μας, πολύ έντονη εμπειρία και δυσκολευόμαστε να φανταστούμε πόσο λιγότερο έντονη είναι για τους άλλους.[4] Ένα συγγενικό εύρημα, η ψευδαίσθηση της διαφάνειας, δείχνει ότι οι άνθρωποι πιστεύουν πως τα εσωτερικά τους συναισθήματα «φαίνονται» στους άλλους πολύ περισσότερο απ' ό,τι πραγματικά συμβαίνει.[5]
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι το τρέμουλο που εσύ νιώθεις σαν σεισμό, το κοινό συχνά δεν το προσέχει καν, και ότι μια μικρή παύση που για σένα κράτησε αιώνες, για τους ακροατές ήταν ένα δευτερόλεπτο. Οι περισσότεροι άνθρωποι στην αίθουσα σκέφτονται κυρίως τον εαυτό τους, και όχι τα λάθη σου. Αυτό δεν εξαφανίζει το άγχος, αλλά μπορεί να χαμηλώσει την ένταση του συναγερμού.
Γιατί κάποιοι το ζουν πιο έντονα
Το άγχος σκηνής δεν αφορά μόνο το κοινό· αφορά και το τι πιστεύεις για τον εαυτό σου. Αν έχεις μάθει ότι αξίζεις μόνο όταν είσαι άψογο άτομο, κάθε ομιλία γίνεται ένα τεστ αξίας, και κάθε μικρό λάθος μοιάζει με αποκάλυψη. Αυτό συνδέεται συχνά με την τελειομανία, ενώ πολλοί άνθρωποι που τα πάνε καλά νιώθουν, παρ' όλα αυτά, ότι κάποια στιγμή θα «αποκαλυφθούν»· δες τον οδηγό για το σύνδρομο του απατεώνα. Στις ρίζες βρίσκονται μερικές φορές και παλιές εμπειρίες ντροπής, για παράδειγμα ένα σχόλιο ή ένα γέλιο στην τάξη που έμεινε χαραγμένο.
Η αποφυγή κάνει τον φόβο μεγαλύτερο. Κάθε φορά που αρνείσαι μια παρουσίαση, νιώθεις ανακούφιση για λίγο, αλλά ο σωματοφύλακας μαθαίνει ότι «καλά έκανε» και την επόμενη φορά φωνάζει πιο δυνατά. Γι' αυτό οι περισσότερες τεχνικές που ακολουθούν βασίζονται στη σταδιακή, ελεγχόμενη έκθεση και όχι στην αποφυγή.
Πριν, κατά τη διάρκεια και μετά: τι βοηθά
Ο πίνακας είναι ενδεικτικός. Δεν χρειάζεται να κάνεις τα πάντα· διάλεξε δύο ή τρία που σου ταιριάζουν.
| Πότε | Τι βοηθά | Τι συνήθως δεν βοηθά |
|---|---|---|
| Τις μέρες πριν | Πρόβα φωναχτά, ιδανικά μπροστά σε έναν ή δύο ανθρώπους· έτοιμη η πρώτη πρόταση | Αποστήθιση λέξη προς λέξη, που «σπάει» με την πρώτη διακοπή |
| Λίγο πριν | Αργή εκπνοή, πόδια στο έδαφος, «είμαι σε εγρήγορση» | Να λες στον εαυτό σου «ηρέμησε», να πίνεις πολύ καφέ |
| Κατά τη διάρκεια | Παύσεις, βλέμμα σε φιλικά πρόσωπα, ένα ποτήρι νερό | Να παρακολουθείς συνεχώς τα συμπτώματά σου |
| Αν χάσεις τον ειρμό | Παύση, ματιά στις σημειώσεις, «ας γυρίσω λίγο πίσω» | Συγγνώμες και εξηγήσεις για το άγχος |
| Μετά | Τρία πράγματα που πήγαν καλά και ένα για βελτίωση | Να ξαναπαίζεις στο μυαλό σου μόνο το λάθος για μέρες |
Τεχνικές για το άγχος σκηνής και την παρουσίαση
Οι τεχνικές αυτές είναι τρόποι να δείξεις στον σωματοφύλακα ότι η κατάσταση είναι διαχειρίσιμη. Εξασκήσου πρώτα σε στιγμές χωρίς πίεση, ώστε να είναι οικείες όταν τις χρειαστείς. Περισσότερες ασκήσεις θα βρεις στον οδηγό με τις ασκήσεις αναπνοής για το άγχος.
Η έτοιμη αρχή
- Γράψε τις δύο πρώτες προτάσεις της ομιλίας σου.
- Πες τες φωναχτά δέκα φορές τις μέρες πριν, ώσπου να βγαίνουν σχεδόν αυτόματα.
- Για τα υπόλοιπα, κράτα μόνο λέξεις-κλειδιά, όχι πλήρες κείμενο.
Φράση: «Καλημέρα. Σήμερα θα σας δείξω τρία πράγματα που άλλαξαν τον τρόπο που δουλεύουμε.»
Γιατί βοηθά: τα πρώτα λεπτά είναι συνήθως τα πιο έντονα, και μια σίγουρη αρχή δίνει στο σώμα χρόνο να προσαρμοστεί. Αν τελικά την πεις διαφορετικά, δεν πειράζει· σημασία έχει ότι ξεκίνησες.
Η μακριά εκπνοή
- Εισπνεύσε από τη μύτη μετρώντας ως το 4.
- Κράτησε για 2.
- Εκπνεύσε αργά από το στόμα μετρώντας ως το 6.
- Επανάλαβε για ένα με δύο λεπτά πριν μιλήσεις.
Φράση: «Αφήνω τον αέρα να βγει πιο αργά απ' όσο μπήκε.»
Γιατί βοηθά: σε μια συστηματική ανασκόπηση, οι τεχνικές αργής αναπνοής συνδέθηκαν με αυξημένη παρασυμπαθητική δραστηριότητα, περισσότερη χαλάρωση και λιγότερη διέγερση και άγχος.[7] Αν ζαλιστείς, σταμάτα και ανάπνευσε κανονικά· δεν πειράζει.
Γείωση στα πέλματα
- Στάσου με τα πόδια στο πλάτος των ώμων.
- Νιώσε το βάρος σου να πέφτει στις φτέρνες και στα δάχτυλα.
- Πίεσε απαλά τα πέλματα στο έδαφος για τρεις αναπνοές.
Φράση: «Είμαι εδώ, στέκομαι σταθερά, τα πόδια μου με κρατούν.»
Γιατί βοηθά: η προσοχή φεύγει από τις καταστροφικές σκέψεις και πηγαίνει σε μια σταθερή αίσθηση του σώματος, κάτι που μπορείς να κάνεις διακριτικά ακόμη και μπροστά στο κοινό. Αν το μυαλό ξαναφύγει, δεν πειράζει· γύρνα στα πέλματα.
«Το άγχος είναι ενέργεια»
- Όταν νιώσεις την καρδιά να χτυπά δυνατά, μην προσπαθήσεις να την ηρεμήσεις με το ζόρι.
- Ονόμασέ το διαφορετικά: όχι «φοβάμαι», αλλά «έχω ενέργεια».
- Πες το φωναχτά ή από μέσα σου, λίγο πριν βγεις.
Φράση: «Νιώθω ενθουσιασμό. Το σώμα μου ετοιμάζεται να δώσει τον καλύτερό του εαυτό.»
Γιατί βοηθά: σε μια σειρά μελετών με τραγούδι, δημόσια ομιλία και μαθηματικά, όσοι ερμήνευσαν την ένταση ως ενθουσιασμό ένιωσαν περισσότερο ενθουσιασμό και είχαν καλύτερη απόδοση από όσους προσπάθησαν να ηρεμήσουν.[6] Αν δεν το πιστεύεις ακόμη, δεν πειράζει· πες το ούτως ή άλλως.
Η σκάλα της εξάσκησης
- Φτιάξε μια λίστα από το πιο εύκολο ως το πιο δύσκολο: να μιλήσεις σε έναν φίλο, σε τρεις ανθρώπους, να κάνεις μια ερώτηση σε μια συνάντηση, μια σύντομη παρουσίαση.
- Ξεκίνα από το πρώτο σκαλί και μείνε εκεί ώσπου να νιώσεις ότι το άγχος πέφτει.
- Ανέβα ένα σκαλί κάθε φορά, με τον δικό σου ρυθμό.
Φράση: «Σήμερα κάνω μόνο το επόμενο σκαλί, όχι όλη τη σκάλα.»
Γιατί βοηθά: η σταδιακή έκθεση μαθαίνει στον σωματοφύλακα ότι η κατάσταση είναι διαχειρίσιμη, και οι ψυχολογικές παρεμβάσεις για τον φόβο της δημόσιας ομιλίας, κυρίως γνωσιακές και συμπεριφορικές, έχουν δείξει ότι τον μειώνουν.[1] Αν κάποιο σκαλί σε δυσκολέψει, δεν πειράζει· μείνε λίγο ακόμη στο προηγούμενο.
Η κουβέντα με τον εαυτό σου μετά
- Μέσα στην ίδια μέρα, γράψε τρία πράγματα που πήγαν καλά.
- Γράψε ένα μόνο πράγμα που θέλεις να βελτιώσεις την επόμενη φορά.
- Κλείσε με μια φράση που θα έλεγες σε έναν φίλο που μόλις μίλησε μπροστά σε κόσμο.
Φράση: «Ήταν δύσκολο και το έκανα. Το τρέμουλο δεν ακύρωσε όσα είπα.»
Γιατί βοηθά: μετά από μια ομιλία το μυαλό τείνει να ξαναπαίζει μόνο το λάθος, και μια ισορροπημένη, τρυφερή ανασκόπηση σπάει αυτόν τον κύκλο. Αν απόψε μόνο το λάθος έρχεται στο μυαλό, δεν πειράζει· ξαναδοκίμασέ το αύριο.
Άγχος παρουσίασης στις σπουδές, στις συνεντεύξεις και στη σκηνή
Στις σπουδές, οι προφορικές εξετάσεις, οι παρουσιάσεις εργασιών και η υποστήριξη μιας διπλωματικής είναι από τις πρώτες φορές που πολλοί άνθρωποι μιλούν μπροστά σε άλλους που τους αξιολογούν. Οι ίδιες τεχνικές ισχύουν, μαζί με αρκετό ύπνο τις μέρες πριν και πρόβα με συμφοιτητές. Δες και τον οδηγό για το άγχος των εξετάσεων και τη σελίδα για την ψυχοθεραπεία για φοιτητές.
Στις συνεντεύξεις εργασίας, βοηθά να ετοιμάσεις δύο τρεις ιστορίες από την εμπειρία σου που μπορείς να πεις με άνεση, και να θυμάσαι ότι μια σύντομη παύση πριν απαντήσεις δείχνει σκέψη, όχι αμηχανία. Στη σκηνή, για μουσικούς, ηθοποιούς ή αθλητές, το άγχος απόδοσης έχει τις ίδιες ρίζες, με τη διαφορά ότι η απόδοση κρίνεται και από το σώμα· εκεί η ρουτίνα πριν από την εμφάνιση είναι ιδιαίτερα πολύτιμη.
Πότε αξίζει να ζητήσεις βοήθεια. Αν αρνείσαι ευκαιρίες στη δουλειά ή στις σπουδές λόγω του φόβου, αν το άγχος ξεκινά εβδομάδες πριν από μια ομιλία, αν έχεις κρίσεις πανικού ή αν ο φόβος απλώνεται και σε άλλες κοινωνικές καταστάσεις, η στήριξη από έναν ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά.
Πώς βοηθάμε με το άγχος δημόσιας ομιλίας στο Art of Mind
Η έρευνα είναι ενθαρρυντική: σε μια μετα-ανάλυση 30 τυχαιοποιημένων μελετών, οι ψυχολογικές παρεμβάσεις μείωσαν τον φόβο της δημόσιας ομιλίας, τα αποτελέσματα διατηρήθηκαν και στην παρακολούθηση, και οι παρεμβάσεις με χρήση τεχνολογίας, όπως οι διαδικτυακές, ήταν εξίσου αποτελεσματικές με τις δια ζώσης.[1] Στο Art of Mind δουλεύουμε τόσο με το άμεσο άγχος όσο και με τις ρίζες του, σε έναν χώρο χωρίς φόβο κρίσης και κριτικής. Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σου, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας· η πορεία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, όπως τον έλεγχο των καταστροφικών σκέψεων, τη σταδιακή έκθεση και την πρόβα ομιλίας μέσα στη συνεδρία.
Όταν ο στόχος είναι πρακτικός, όπως μια σημαντική παρουσίαση ή μια συνέντευξη, το NLP Coaching για στόχους δουλεύει με την προετοιμασία, την εικόνα του εαυτού σου στη «σκηνή» και τις πεποιθήσεις που σε περιορίζουν· δες και τη μέθοδο του Νευρογλωσσικού Προγραμματισμού (NLP). Για μουσικούς, ηθοποιούς και αθλητές υπάρχει το performance coaching.
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που βλέπει τον άνθρωπο ως σύνολο σώματος, συναισθήματος, σκέψης και σχέσεων. Μας βοηθά να δουλέψουμε τις ρίζες του φόβου, όπως την ντροπή, την τελειομανία ή παλιές δύσκολες εμπειρίες έκθεσης· η κλινική ύπνωση χρησιμοποιείται ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο, όπου ταιριάζει. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Εξατομικευμένη, δομημένη στήριξη με συγκεκριμένα εργαλεία: πλάνο προετοιμασίας, σκάλα εξάσκησης, ρουτίνα πριν από την ομιλία και ανασκόπηση μετά. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού, από έναν χώρο όπου μπορείς να μιλήσεις ελεύθερα, ή δια ζώσης στο γραφείο μας στην Πάτρα, Κορίνθου 288.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι φυσιολογικό να έχω άγχος πριν από μια ομιλία;
Ναι. Ο φόβος της δημόσιας ομιλίας είναι από τους πιο συχνούς φόβους,[1] και κάποιο άγχος πριν από μια παρουσίαση είναι φυσιολογική αντίδραση του σώματος. Αξίζει να ζητήσεις βοήθεια όταν σε κάνει να αποφεύγεις ευκαιρίες ή σε ταλαιπωρεί για μέρες.
Τι είναι η γλωσσοφοβία;
Είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για τον έντονο φόβο της δημόσιας ομιλίας. Δεν είναι ξεχωριστή επίσημη διάγνωση· όταν ο φόβος είναι πολύ έντονος, ένας ειδικός μπορεί να εκτιμήσει αν είναι μέρος του κοινωνικού άγχους.[3]
Φαίνεται στους άλλους ότι τρέμω;
Συνήθως πολύ λιγότερο απ' όσο νομίζεις. Η έρευνα δείχνει ότι οι άνθρωποι υπερεκτιμούν πόσο προσέχουν οι άλλοι την εμφάνισή τους και πόσο «φαίνονται» τα συναισθήματά τους.[4][5]
Τι να κάνω αν μου «αδειάσει» το μυαλό στη μέση της ομιλίας;
Κάνε μια παύση, πάρε μια αργή ανάσα, κοίτα τις σημειώσεις σου και πες «ας γυρίσω λίγο πίσω». Για το κοινό, μια παύση λίγων δευτερολέπτων φαίνεται φυσική.
Κάνετε συνεδρίες online για το άγχος σκηνής;
Ναι. Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού, ή δια ζώσης στην Πάτρα. Σε μια μετα-ανάλυση, οι παρεμβάσεις με χρήση τεχνολογίας ήταν εξίσου αποτελεσματικές με τις δια ζώσης για τον φόβο της δημόσιας ομιλίας.[1]
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγεις διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνεις online. Κάθε συνεδρία διαρκεί 45 λεπτά και κοστίζει 45 €· δες όλες τις τιμές.
Χρειάζεσαι άμεση βοήθεια;
Αν εσύ ή κάποιος δικός σου βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, κάλεσε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Αν έχεις σκέψεις αυτοκτονίας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Για ψυχολογική στήριξη: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Ο σωματοφύλακάς σου μπορεί να μάθει
Ο φύλακας που σημαίνει συναγερμό μπροστά στο κοινό δεν είναι εχθρός σου· θέλει να σε προστατέψει και χρειάζεται έναν ήρεμο δάσκαλο για να μάθει ότι μια αίθουσα με ανθρώπους δεν είναι κίνδυνος. Αν θέλεις να το δουλέψουμε μαζί, στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σου, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας, online από όπου κι αν βρίσκεσαι ή στην Πάτρα.
Κλείσε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- Ebrahimi OV, Pallesen S, Kenter RMF, Nordgreen T. Psychological interventions for the fear of public speaking: a meta-analysis. Frontiers in Psychology, 2019;10:488. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- NHS. Social anxiety (social phobia). National Health Service, 2023. nhs.uk
- Rose GM, Tadi P. Social anxiety disorder. StatPearls, StatPearls Publishing, 2022. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Gilovich T, Medvec VH, Savitsky K. The spotlight effect in social judgment: an egocentric bias in estimates of the salience of one's own actions and appearance. Journal of Personality and Social Psychology, 2000;78(2):211-222. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Gilovich T, Savitsky K, Medvec VH. The illusion of transparency: biased assessments of others' ability to read one's emotional states. Journal of Personality and Social Psychology, 1998;75(2):332-346. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Brooks AW. Get excited: reappraising pre-performance anxiety as excitement. Journal of Experimental Psychology: General, 2014;143(3):1144-1158. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Zaccaro A, Piarulli A, Laurino M, Garbella E, Menicucci D, Neri B, Gemignani A. How breath-control can change your life: a systematic review on psycho-physiological correlates of slow breathing. Frontiers in Human Neuroscience, 2018;12:353. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
