Δεν υπάρχει μία «καλύτερη» ψυχοθεραπεία για όλους όσους ζουν με άγχος. Υπάρχει όμως σαφής εικόνα για το πού βρίσκεται η περισσότερη τεκμηρίωση: ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι οι ψυχολογικές παρεμβάσεις με την περισσότερη τεκμηρίωση για ένα εύρος αγχωδών διαταραχών είναι όσες βασίζονται στις αρχές της γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας, συμπεριλαμβανομένης της θεραπείας έκθεσης.[1] Ταυτόχρονα, ο ΠΟΥ σημειώνει ότι υπάρχουν πολύ αποτελεσματικές θεραπείες για τις αγχώδεις διαταραχές — και ότι μόνο περίπου 1 στους 4 ανθρώπους με αγχώδη διαταραχή λαμβάνει θεραπεία.[1]
Η σωστή επιλογή εξαρτάται από το είδος του άγχους, την έντασή του, τις προτιμήσεις σας και — όχι λιγότερο — από τη σχέση εμπιστοσύνης με τον θεραπευτή.
Βασικά Σημεία
- Για τις αγχώδεις διαταραχές, την περισσότερη τεκμηρίωση έχουν οι παρεμβάσεις που βασίζονται στη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, όπως η θεραπεία έκθεσης.
- Για τον πανικό, οι οδηγίες του NICE προτείνουν CBT συνολικής διάρκειας περίπου 7–14 ωρών· για το γενικευμένο άγχος, CBT ή εφαρμοσμένη χαλάρωση.
- Η ποιότητα της θεραπευτικής σχέσης συνδέεται σταθερά με καλύτερα αποτελέσματα, σε όλες τις προσεγγίσεις.
- Στο Art of Mind συνδυάζουμε Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση, Συνθετική Συμβουλευτική και NLP, και αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης.
- Δεν χρειάζεται να ξέρετε από πριν ποια μέθοδο θέλετε: η επιλογή γίνεται μαζί, μετά από ιστορικό και αξιολόγηση.
Πρώτα: τι είδους άγχος σας απασχολεί;
Το «άγχος» δεν είναι ένα πράγμα. Δεν είναι κάθε ανησυχία διαταραχή — πολλές φορές πρόκειται για καθημερινό ή περιστασιακό στρες που, όμως, βαραίνει. Οι διεθνείς οδηγίες διαφοροποιούν τις προτάσεις τους ανάλογα με τη μορφή:
Γενικευμένο άγχος
Διαρκής, δύσκολα ελεγχόμενη ανησυχία για πολλά θέματα, με ένταση, κούραση και δυσκολία ύπνου. Άγχος & στρες
Κρίσεις πανικού
Ξαφνικά κύματα έντονου φόβου με σωματικά συμπτώματα, και φόβος για την επόμενη κρίση. Κρίσεις πανικού
Φοβίες
Έντονος φόβος για συγκεκριμένο ερέθισμα — πτήση, ύψη, κλειστούς χώρους — που οδηγεί σε αποφυγή. Φοβίες
Κοινωνικό άγχος
Φόβος αρνητικής κρίσης από τους άλλους, που περιορίζει τη δουλειά, τις σχέσεις και την καθημερινότητα. Κοινωνικό άγχος
Για τη γενικευμένη μορφή, με τα συμπτώματα, τις αιτίες και τη θεραπεία της, δείτε τη σελίδα για την αγχώδη διαταραχή.
Τι προτείνουν οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες
Οι οδηγίες του βρετανικού NICE για το γενικευμένο άγχος και τη διαταραχή πανικού είναι από τις πιο αναλυτικές. Συνοπτικά:
| Δυσκολία | Τι προτείνεται | Ενδεικτική διάρκεια |
|---|---|---|
| Γενικευμένο άγχος (όταν επιλέγεται εντατικότερη ψυχολογική θεραπεία) | CBT ή εφαρμοσμένη χαλάρωση[2] | Συνήθως 12–15 εβδομαδιαίες συνεδρίες της μίας ώρας[2] |
| Διαταραχή πανικού | CBT[2] | Συνολικά 7–14 ώρες, εβδομαδιαίες συνεδρίες 1–2 ωρών, μέσα σε έως 4 μήνες[2] |
| Ένα εύρος αγχωδών διαταραχών | Παρεμβάσεις βασισμένες στις αρχές της CBT, όπως η θεραπεία έκθεσης[1] | Ανάλογα με τη δυσκολία |
Για τον πανικό ειδικά, το αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας (NIMH) περιγράφει τη CBT ως την πιο καλά μελετημένη ψυχοθεραπεία, με τεχνικές όπως η έκθεση στις σωματικές αισθήσεις που συνδέονται με τις κρίσεις πανικού — και σημειώνει ότι διαφορετικές θεραπείες ταιριάζουν σε διαφορετικούς ανθρώπους.[3] Περισσότερα για τη μέθοδο θα βρείτε στον οδηγό μας για τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία.
Γιατί δεν υπάρχει μία «σωστή» ψυχοθεραπεία για όλους
Οι οδηγίες δείχνουν πού υπάρχει η περισσότερη τεκμηρίωση, όχι ότι μία μέθοδος ταιριάζει σε κάθε άνθρωπο. Τρία δεδομένα αξίζει να έχετε υπόψη:
- Η θεραπευτική σχέση μετράει. Μετα-ανάλυση 295 μελετών με περισσότερους από 30.000 ασθενείς βρήκε ότι η ποιότητα της συνεργασίας θεραπευτή και θεραπευόμενου συνδέεται σταθερά με καλύτερα αποτελέσματα, ανεξάρτητα από τη θεραπευτική προσέγγιση και τη χώρα — και ανάλογα στην ψυχοθεραπεία μέσω διαδικτύου.[4] Πρόκειται για συσχέτιση, όχι απόδειξη ότι «όλες οι μέθοδοι είναι ίδιες».
- Οι προτιμήσεις σας μετράνε. Για το γενικευμένο άγχος, το NICE σημειώνει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία πως η ψυχολογική θεραπεία ή η φαρμακευτική αγωγή υπερέχει η μία της άλλης, και ότι η επιλογή γίνεται με βάση την προτίμηση του ατόμου.[2]
- Υπάρχουν κι άλλα εργαλεία με τεκμηρίωση. Η εφαρμοσμένη χαλάρωση περιλαμβάνεται στις προτάσεις του NICE για το γενικευμένο άγχος,[2] ενώ μετα-ανάλυση 15 μελετών βρήκε ότι η ύπνωση μείωσε το άγχος, με μεγαλύτερο όφελος όταν συνδυάστηκε με άλλες ψυχολογικές παρεμβάσεις παρά όταν χρησιμοποιήθηκε μόνη της.[5]
Η φαρμακευτική αγωγή, όπου χρειάζεται, είναι απόφαση γιατρού. Δεν τη χρειάζονται όλοι — και η ψυχοθεραπεία στέκεται από μόνη της ως θεραπευτική επιλογή.
Για το πώς μοιάζει συνήθως η πορεία προς τη βελτίωση, με τα σκαμπανεβάσματά της, δείτε το άρθρο «Ξεπέρασα την αγχώδη διαταραχή»: πώς γίνεται η αλλαγή.
Πώς δουλεύουμε με το άγχος και τον πανικό στο Art of Mind
Στο Art of Mind αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης — όπως η σταδιακή έκθεση και η αναπλαισίωση των σκέψεων που τροφοδοτούν το άγχος — μέσα σε ένα εξατομικευμένο πλάνο που συνδυάζει τις τρεις μεθόδους του κέντρου. Η επιλογή γίνεται μαζί σας μετά την αξιολόγηση:
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που δουλεύει όχι μόνο με τη σκέψη αλλά και με το συναίσθημα, το σώμα και το υποσυνείδητο επίπεδο. Η κλινική ύπνωση αξιοποιείται ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Εξατομικευμένη, δομημένη υποστήριξη με πρακτικά, εφαρμόσιμα εργαλεία για την καθημερινότητα, που αντλεί από διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις ανάλογα με το τι χρειάζεστε. Η μέθοδος
NLP
Πρακτικές τεχνικές αλλαγής μοτίβων σκέψης και συμπεριφοράς· για συγκεκριμένες φοβίες, το NLP συνδυάζεται με την κλινική ύπνωση. Η μέθοδος
Οι διεθνείς οδηγίες για το άγχος και τον πανικό στηρίζονται κυρίως στην έρευνα για τη CBT· γι' αυτό αξιοποιούμε τις τεχνικές της όπου βοηθούν, και τις συνδυάζουμε με βαθύτερη, βιωματική δουλειά στο συναίσθημα και στο σώμα. Αν σας ενδιαφέρει περισσότερο μια πρακτική, δομημένη δουλειά ή μια πιο βιωματική, πείτε το μας από την αρχή: στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σας, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και προσαρμόζουμε μαζί το πλάνο. Δείτε επίσης πώς αξιοποιούμε τις τεχνικές της CBT.
Ερωτήσεις που βοηθούν να διαλέξετε
- Ποια μέθοδο χρησιμοποιεί ο θεραπευτής και ποια είναι η εκπαίδευσή του σε αυτήν;
- Πώς θα ορίσουμε στόχους και πώς θα φαίνεται η πρόοδος;
- Θα υπάρχουν ασκήσεις ανάμεσα στις συνεδρίες;
- Τι γίνεται αν μετά από κάποιες συνεδρίες δεν βλέπω διαφορά;
- Νιώθω ότι μπορώ να μιλήσω ελεύθερα, χωρίς φόβο κρίσης ή κριτικής;
Περισσότερες ερωτήσεις θα βρείτε στον οδηγό πώς να διαλέξετε ψυχοθεραπευτή.
Online ψυχοθεραπεία για άγχος: έχει την ίδια αποτελεσματικότητα;
Για πολλούς ανθρώπους με άγχος, το να βγουν από το σπίτι για μια συνεδρία είναι ήδη εμπόδιο. Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 20 τυχαιοποιημένων μελετών δεν βρήκε ουσιαστική διαφορά αποτελεσματικότητας ανάμεσα στη θεραπεία μέσω τηλεϊατρικής και τη δια ζώσης για το άγχος, τις διαταραχές διάθεσης και το PTSD.[6] Και το NIMH σημειώνει ότι η ψυχοθεραπεία για τον πανικό μπορεί να είναι αποτελεσματική είτε δια ζώσης είτε μέσω τηλεϋγείας.[3] Στο Art of Mind οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού ή δια ζώσης στην Πάτρα.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η καλύτερη ψυχοθεραπεία για το άγχος;
Δεν υπάρχει μία καλύτερη για όλους. Την περισσότερη τεκμηρίωση για τις αγχώδεις διαταραχές έχουν οι παρεμβάσεις που βασίζονται στη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, όπως η θεραπεία έκθεσης.[1] Η τελική επιλογή εξαρτάται από τη μορφή του άγχους, τις προτιμήσεις σας και τη σχέση με τον θεραπευτή.
Ποια ψυχοθεραπεία βοηθά στις κρίσεις πανικού;
Οι οδηγίες του NICE προτείνουν CBT συνολικής διάρκειας περίπου 7–14 ωρών για τη διαταραχή πανικού.[2] Το NIMH τη χαρακτηρίζει την πιο καλά μελετημένη ψυχοθεραπεία για τον πανικό.[3]
Βοηθά η ύπνωση στο άγχος;
Μετα-ανάλυση 15 μελετών βρήκε ότι η ύπνωση μείωσε το άγχος, με μεγαλύτερο όφελος όταν συνδυάστηκε με άλλη ψυχολογική παρέμβαση.[5] Στο Art of Mind η κλινική ύπνωση αξιοποιείται μέσα στη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία, ως μέρος ενός ευρύτερου πλάνου. Τα αποτελέσματα διαφέρουν από άτομο σε άτομο.
Χρειάζομαι φάρμακα ή ψυχοθεραπεία για το άγχος;
Για το γενικευμένο άγχος, το NICE αναφέρει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία πως το ένα υπερέχει του άλλου και ότι η επιλογή στηρίζεται στην προτίμηση του ατόμου.[2] Δεν χρειάζονται όλοι φαρμακευτική αγωγή· όπου χρειάζεται, η απόφαση είναι του γιατρού.
Αξιοποιεί το Art of Mind τεχνικές CBT για το άγχος;
Ναι. Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης — όπως η σταδιακή έκθεση και η αναπλαισίωση μη βοηθητικών σκέψεων — μέσα σε ένα εξατομικευμένο πλάνο που συνδυάζει τη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση, τη Συνθετική Συμβουλευτική και το NLP.
Πόσες συνεδρίες θα χρειαστώ;
Εξαρτάται από τη δυσκολία και τους στόχους σας. Ενδεικτικά, οι οδηγίες NICE για το γενικευμένο άγχος περιγράφουν 12–15 εβδομαδιαίες συνεδρίες CBT.[2] Στο Art of Mind επανεξετάζουμε τακτικά την πορεία, χωρίς υποσχέσεις για συγκεκριμένο χρόνο ή αποτέλεσμα.
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγετε διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνετε online. Η πρώτη συνεδρία κοστίζει 45 € για 45 λεπτά· δείτε όλες τις τιμές.
Χρειάζεστε άμεση βοήθεια;
Αν εσείς ή κάποιος δικός σας βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Για στήριξη σε κρίση: Γραμμή Πρόληψης Αυτοκτονίας 1018 (Κλίμακα, 24/7) και Εθνική Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306 (24/7, χωρίς χρέωση). Αν νιώθετε πόνο στο στήθος ή έντονα σωματικά συμπτώματα για πρώτη φορά, ζητήστε πρώτα ιατρική εκτίμηση. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Ας βρούμε μαζί τι σας ταιριάζει
Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σας, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας. 45 λεπτά, online ή στην Πάτρα.
Κλείστε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- World Health Organization. Anxiety disorders (Fact sheet). who.int
- NICE. Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113) — Recommendations. National Institute for Health and Care Excellence, 2011 (updated 2020). nice.org.uk
- National Institute of Mental Health (NIMH). Panic Disorder: When Fear Overwhelms. nimh.nih.gov
- Flückiger C, Del Re AC, Wampold BE, Horvath AO. The alliance in adult psychotherapy: A meta-analytic synthesis. Psychotherapy, 2018;55(4):316–340. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Valentine KE, Milling LS, Clark LJ, Moriarty CL. The efficacy of hypnosis as a treatment for anxiety: a meta-analysis. International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis, 2019;67(3):336–363. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Shaker AA, Austin SF, Storebø OJ, et al. Psychiatric Treatment Conducted via Telemedicine Versus In-Person Modality in Posttraumatic Stress Disorder, Mood Disorders, and Anxiety Disorders: Systematic Review and Meta-Analysis. JMIR Mental Health, 2023;10:e44790. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
