Πώς να διαλέξετε ψυχοθεραπευτή: πρακτικός οδηγός

Το να διαλέξετε ψυχοθεραπευτή δεν είναι απόφαση που παίρνεται στην τύχη — και είναι απόλυτα λογικό να θέλετε να κάνετε μια καλή επιλογή για κάτι τόσο προσωπικό. Αυτός ο οδηγός σας δίνει πρακτικά κριτήρια: τι εκπαίδευση και πιστοποίηση να ελέγξετε, ποιες ερωτήσεις να κάνετε, ποια σημάδια πρέπει να σας προβληματίσουν, γιατί το «ταίριασμα» μετράει τόσο, και πώς να συγκρίνετε την online με τη δια ζώσης θεραπεία.

Για να διαλέξετε ψυχοθεραπευτή, ελέγξτε τρία πράγματα: την εκπαίδευση και την άδεια/πιστοποίησή του, το αν εξειδικεύεται σε αυτό που σας απασχολεί, και το πώς νιώθετε μαζί του στην πρώτη επαφή. Κάντε συγκεκριμένες ερωτήσεις για τη μέθοδο, το κόστος και τη διαδικασία, και δώστε βάρος στη σχέση εμπιστοσύνης — είναι από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες.

Τι να ελέγξετε πρώτα: εκπαίδευση, άδεια, πιστοποίηση

Ξεκινήστε από τα τυπικά προσόντα: την εκπαίδευση, την άδεια άσκησης επαγγέλματος όπου προβλέπεται, και την πιστοποιημένη θεραπευτική κατάρτιση. Ένας αξιόπιστος επαγγελματίας τα δηλώνει ανοιχτά.

Στην πράξη, οι υπηρεσίες υγείας συνιστούν να επιβεβαιώνετε ότι ο θεραπευτής ανήκει σε αναγνωρισμένο επαγγελματικό μητρώο ή σύλλογο και ότι διαθέτει πιστοποιημένη εκπαίδευση στη μέθοδο που ασκεί, ιδίως όταν απευθύνεστε σε ιδιωτικό πλαίσιο.[1] Καλό είναι να ρωτήσετε συγκεκριμένα: πού εκπαιδεύτηκε, σε ποια θεραπευτική προσέγγιση, πόσα χρόνια ασκεί και αν έχει εμπειρία με το θέμα που σας απασχολεί. Θυμηθείτε ότι ψυχοθεραπεία μπορούν να ασκούν επαγγελματίες με διαφορετικό υπόβαθρο (ψυχίατροι, ψυχολόγοι, εκπαιδευμένοι ψυχοθεραπευτές, σύμβουλοι)· το ζητούμενο είναι η κατάλληλη, πιστοποιημένη εκπαίδευση, όχι μόνο ο τίτλος.[2] Αν θέλετε να καταλάβετε τι πραγματικά είναι η διαδικασία, δείτε τον οδηγό μας τι είναι η ψυχοθεραπεία.

Οι ερωτήσεις που αξίζει να κάνετε πριν κλείσετε ραντεβού

Οι σωστές ερωτήσεις σάς βοηθούν να διαλέξετε με κριτήρια αντί για εντύπωση. Ρωτήστε για τη μέθοδο, τη διαδικασία και το τι να περιμένετε.

Οργανισμοί ψυχικής υγείας προτείνουν να ρωτάτε, μεταξύ άλλων: ποια προσέγγιση χρησιμοποιεί ο θεραπευτής και γιατί ταιριάζει στο δικό σας θέμα, πόσο συχνά και για πόσο διάστημα γίνονται συνήθως οι συνεδρίες, πώς αξιολογείται η πρόοδος, και αν —όπου χρειάζεται— υπάρχει δυνατότητα φαρμακευτικής αγωγής ή παραπομπής (κάτι που μπορεί να συνταγογραφήσει μόνο ιατρός/ψυχίατρος).[2]

Η θεραπευτική σχέση: γιατί το «ταίριασμα» μετράει

Το «ταίριασμα» με τον θεραπευτή δεν είναι λεπτομέρεια — είναι από τα πιο ουσιαστικά κριτήρια επιλογής. Χρειάζεται να νιώθετε ότι σας ακούει, σας σέβεται και σας καταλαβαίνει.

Η ουσία της ψυχοθεραπείας είναι μια σχέση εμπιστοσύνης όπου μιλάτε ελεύθερα για τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές σας με έναν εκπαιδευμένο επαγγελματία που σας βοηθά να βρείτε τις δικές σας λύσεις.[3] Γι' αυτό, μετά τις πρώτες συνεδρίες, ρωτήστε τον εαυτό σας: Ένιωσα ασφάλεια; Με άκουσε χωρίς να με κρίνει; Κατάλαβα πώς θα δουλέψουμε; Στο πλαίσιο της ατομικής ψυχοθεραπείας επιδιώκουμε ακριβώς αυτό: έναν χώρο χωρίς φόβο κρίσης ή κριτικής. Αν, παρά τις προσπάθειες, η σχέση δεν «δένει», είναι απόλυτα θεμιτό να αναζητήσετε άλλον επαγγελματία — δεν είναι αποτυχία, είναι μέρος της σωστής επιλογής.

Online ή δια ζώσης; Πώς να το αποφασίσετε

Και οι δύο επιλογές είναι έγκυρες· η online ψυχοθεραπεία δεν είναι «υποδεέστερη» λύση. Επιλέξτε με βάση την πρακτικότητα, την ιδιωτικότητα και το τι σας βοηθά να είστε συνεπείς.

Η έρευνα είναι καθησυχαστική: μετα-αναλύσεις τυχαιοποιημένων μελετών δείχνουν ότι η ψυχοθεραπεία μέσω βιντεοκλήσης είναι συγκρίσιμη ως προς την αποτελεσματικότητα με τη δια ζώσης για πολλές δυσκολίες.[4] Ειδικά για την κατάθλιψη, ανασκόπηση τυχαιοποιημένων μελετών βρήκε ότι η θεραπεία εξ αποστάσεως αποδίδει αποτελέσματα ισοδύναμα με τη δια ζώσης.[5] Το πρακτικό πλεονέκτημα της online επιλογής είναι ότι έχετε πρόσβαση σε κατάλληλο επαγγελματία ανεξάρτητα από τον τόπο σας — online σε όλη την Ελλάδα και σε Έλληνες του εξωτερικού — και συνεδρίες από τον δικό σας, οικείο χώρο. Η δια ζώσης, από την άλλη, μπορεί να προτιμηθεί αν νιώθετε πιο άνετα με τη φυσική παρουσία· στην Πάτρα υπάρχει και δια ζώσης επιλογή.

Κόστος και διαφάνεια: τι να περιμένετε

Ένας σωστός θεραπευτής είναι διαφανής για το κόστος από την αρχή. Πρέπει να γνωρίζετε εκ των προτέρων τη διάρκεια της συνεδρίας, την αμοιβή και την πολιτική ακυρώσεων.

Πριν ξεκινήσετε, ζητήστε να σας εξηγηθούν καθαρά: πόσο διαρκεί η συνεδρία, ποια είναι η αμοιβή ανά συνεδρία, πώς και πότε γίνεται η πληρωμή, και τι ισχύει αν χρειαστεί να ακυρώσετε ή να μεταθέσετε ένα ραντεβού. Αποφύγετε καταστάσεις με ασαφείς ή κρυφές χρεώσεις. Η διαφάνεια στο κόστος είναι δείγμα σεβασμού και επαγγελματισμού — και σας επιτρέπει να αποφασίσετε με ηρεμία. Στο Art of Mind οι κρατήσεις γίνονται online: επιλέγετε ημέρα και ώρα από τα διαθέσιμα, βλέπετε τους όρους και ολοκληρώνετε την κράτηση μέσα από το σύστημα ραντεβού, όπου εμφανίζονται οι επικαιροποιημένες λεπτομέρειες.

Red flags: σημάδια που πρέπει να σας προβληματίσουν

Ορισμένα σημάδια δείχνουν ότι μια συνεργασία μάλλον δεν είναι κατάλληλη. Εμπιστευτείτε την κρίση σας αν κάτι σας φαίνεται «λάθος».

Αντίστοιχα, θετικά σημάδια είναι ο σεβασμός στον ρυθμό σας, οι ξεκάθαρες απαντήσεις και η αίσθηση ότι δουλεύετε μαζί προς έναν κοινό στόχο.

Πώς μοιάζει η πρώτη συνεδρία

Η πρώτη συνεδρία δεν είναι μια απλή, χαλαρή κουβέντα χωρίς περιεχόμενο: είναι μια κλινική αρχή. Ο επαγγελματίας παίρνει το ιστορικό σας, κάνει μια πρώτη αξιολόγηση και μαζί διαμορφώνετε ένα πλάνο συνεργασίας.

Πρακτικά, στην πρώτη συνάντηση θα συζητήσετε τι σας φέρνει, το ιστορικό και το πλαίσιο ζωής σας, και τι θα θέλατε να αλλάξει. Από εκεί προκύπτει μια πρώτη εκτίμηση και μια πρόταση για το πώς θα δουλέψετε — κάθε πότε, με ποια μέθοδο και με ποιους στόχους. Είναι φυσιολογικό να χρειαστούν δύο-τρεις συνεδρίες για να νιώσετε αν η συνεργασία σας ταιριάζει. Δεν χρειάζεται να έχετε «διάγνωση» ή να βρίσκεστε σε κρίση για να ξεκινήσετε· η δυσκολία έρχεται σε πολλές μορφές, συχνά ήπιες και καθημερινές, και όλες αξίζουν στήριξη.

Συχνές ερωτήσεις

Πηγές

1. National Health Service (NHS, UK). Counselling. nhs.uk
2. National Institute of Mental Health (NIMH). Psychotherapies. nimh.nih.gov
3. National Health Service (NHS, UK). Types of talking therapies. nhs.uk
4. Fernandez E, Woldgabreal Y, Day A, et al. Live psychotherapy by video versus in-person: A meta-analysis of efficacy. Clinical Psychology & Psychotherapy, 2021. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
5. Giovanetti AK, Punt SEW, Nelson EL, Ilardi SS. Teletherapy Versus In-Person Psychotherapy for Depression: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Telemedicine and e-Health, 2022. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Σχετικά θέματα

• Ψυχολόγος, ψυχοθεραπευτής ή ψυχίατρος; Οι διαφορές
• Τι είναι η ψυχοθεραπεία
• Ατομική ψυχοθεραπεία online & στην Πάτρα