Όταν ψάχνει κανείς βοήθεια για ένα τραύμα, συναντά συχνά δύο ονόματα: το EMDR, μια δομημένη θεραπεία που αναπτύχθηκε για τη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD), και τη βιοθυμική ψυχοθεραπεία, μια ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με το συναίσθημα, το σώμα και το υποσυνείδητο επίπεδο. Είναι δύο διαφορετικοί τρόποι δουλειάς, με διαφορετική λογική. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σημειώνει ότι το PTSD αντιμετωπίζεται και ότι υπάρχουν αποτελεσματικές ψυχολογικές θεραπείες.[1]
Αν θέλεις μια πρώτη εικόνα για όσα βιώνεις μετά από ένα δύσκολο γεγονός, υπάρχει το τεστ μετατραυματικού στρες, που μπορείς να διακόψεις όποτε χρειαστείς.
Παρακάτω εξηγούμε τι είναι το καθένα, τι συμβαίνει στην πράξη και πώς να σκεφτείς την επιλογή σου — καθώς και πώς δουλεύουμε με το τραύμα στο Art of Mind.
Βασικά Σημεία
- Το EMDR είναι δομημένο πρωτόκολλο για το PTSD, που συνδυάζει την ανάκληση τραυματικών αναμνήσεων με αμφίπλευρη διέγερση, συνήθως κινήσεις των ματιών.
- Η βιοθυμική ψυχοθεραπεία είναι ολιστική προσέγγιση: δουλεύει με τη σκέψη, το συναίσθημα, το σώμα και το υποσυνείδητο επίπεδο, όπου διαμορφώνονται οι ρίζες μιας δυσκολίας.
- Δεν εξελίσσεται κάθε τραυματική εμπειρία σε PTSD· η δυσφορία μετά από ένα δύσκολο βίωμα παίρνει πολλές μορφές.
- Στο Art of Mind, βασικό πλαίσιο για το τραύμα είναι η Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία, μαζί με τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης όπου βοηθούν και Συνθετική Συμβουλευτική.
- Στην πρώτη συνεδρία δεν χρειάζεται να αφηγηθείς το τραύμα σου: παίρνουμε ιστορικό, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο.
EMDR και βιοθυμική ψυχοθεραπεία: η διαφορά με μια ματιά
| EMDR | Βιοθυμική ψυχοθεραπεία | |
|---|---|---|
| Τι είναι | Δομημένη θεραπεία για το PTSD, που συνδυάζει την ανάκληση τραυματικών αναμνήσεων με αμφίπλευρη διέγερση.[2] | Βραχεία, ολιστική προσέγγιση που αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως σύστημα με σωματική, συναισθηματική, νοητική και σχεσιακή διάσταση. |
| Πώς δουλεύει | Σε φάσεις: ενημέρωση, διαχείριση δυσφορίας, επεξεργασία αναμνήσεων-στόχων με κινήσεις των ματιών ή άλλα αμφίπλευρα ερεθίσματα, ενίσχυση θετικών πεποιθήσεων.[2] | Σταθεροποίηση, βιωματική συναισθηματική επεξεργασία και δουλειά με το σώμα και το υποσυνείδητο επίπεδο· όπου ταιριάζει, με την κλινική ύπνωση ως προαιρετικό εργαλείο μέσα στη μέθοδο. |
| Εστίαση | Συγκεκριμένες τραυματικές αναμνήσεις και οι αντιδράσεις που τις συνοδεύουν. | Ο άνθρωπος συνολικά: οι ρίζες της δυσκολίας, τα συναισθηματικά μοτίβα και οι σχέσεις — όχι μόνο τα συμπτώματα. |
| Διάρκεια | Συνήθως 8–12 συνεδρίες για το PTSD, περισσότερες σε πολλαπλά τραύματα.[2] | Βραχεία προσέγγιση· ο χρόνος είναι προσωπικός και επανεξετάζεται τακτικά. |
Τι είναι το EMDR και τι δείχνει η έρευνα
Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι οι ψυχολογικές παρεμβάσεις με την περισσότερη τεκμηρίωση για το PTSD είναι η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία με εστίαση στο τραύμα και το EMDR.[1] Συστηματική ανασκόπηση 114 τυχαιοποιημένων μελετών με 8.171 συμμετέχοντες βρήκε ισχυρά στοιχεία ότι και οι δύο έχουν κλινικά σημαντικό αποτέλεσμα στο PTSD.[3] Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία δίνει στο EMDR σύσταση υπό όρους για ενήλικες με PTSD.[4] Το NICE ορίζει ότι το EMDR πρέπει να παρέχεται από εκπαιδευμένους θεραπευτές με συνεχή εποπτεία.[2]
Για το πώς γίνεται αναλυτικά μια θεραπεία EMDR, δες τον οδηγό μας EMDR: τι είναι και πώς λειτουργεί.
Τι είναι η βιοθυμική ψυχοθεραπεία και πώς δουλεύει με το τραύμα
Η βιοθυμική ψυχοθεραπεία στηρίζεται στην ιδέα ότι η ουσιαστική αλλαγή δεν περνά μόνο από τη σκέψη, αλλά από το συναίσθημα και το σώμα. Πολλές αντιδράσεις μετά από ένα δύσκολο βίωμα — συνεχής επαγρύπνηση, ενοχή, απόσυρση, σωματική ένταση — «ζουν» σε αυτοματοποιημένα, υποσυνείδητα μοτίβα που δεν αλλάζουν μόνο με λογικά επιχειρήματα. Η δουλειά στοχεύει να αποδυναμώσει αυτές τις παλιές αντιδράσεις και να εδραιώσει νέες, πιο λειτουργικές.
Σταθεροποίηση πρώτα
Εργαλεία γείωσης, αναπνοής και ρύθμισης του συναισθήματος, ώστε να υπάρχει αίσθηση ασφάλειας πριν από οποιαδήποτε επεξεργασία.
Βιωματική επεξεργασία
Δουλειά με το συναίσθημα και το σώμα, με ρυθμό που ορίζεις εσύ. Όπου ταιριάζει και αφού το συζητήσουμε, μπορεί να αξιοποιηθεί η κλινική ύπνωση ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο.
Τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης
Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, για παράδειγμα για αυτοκατηγορία ή αποφυγή.
Συνθετική Συμβουλευτική
Πρακτική στήριξη για την καθημερινότητα, τις σχέσεις και τις αποφάσεις που επηρεάζει ένα δύσκολο βίωμα. Η μέθοδος
Το τραύμα δεν είναι πάντα PTSD
Ο ΠΟΥ σημειώνει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που εκτίθενται σε δυνητικά τραυματικά γεγονότα δεν αναπτύσσουν PTSD· περίπου το 3,9% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει βιώσει τη διαταραχή σε κάποια φάση της ζωής του.[1] Πολλοί άνθρωποι αναζητούν βοήθεια για δύσκολες εμπειρίες που αφήνουν πίσω τους άγχος, ενοχή, θυμό, δυσκολία στις σχέσεις ή μια αίσθηση ότι «κάτι έμεινε ανοιχτό» — χωρίς να πληρούν τα κριτήρια μιας διάγνωσης. Η διάγνωση γίνεται μόνο από κατάλληλο επαγγελματία υγείας· η αρχική αξιολόγηση βοηθά να φανεί τι χρειάζεσαι. Δες και τη σελίδα μας για το τραύμα και το μετατραυματικό στρες.
Για τα συμπτώματα του μετατραυματικού στρες και του σύνθετου PTSD, και για το πότε εμφανίζονται, δες τον οδηγό PTSD: τι είναι και ποια είναι τα συμπτώματα.
Πώς να αποφασίσεις τι σου ταιριάζει
Η επιλογή δεν είναι μόνο θέμα μεθόδου. Μετα-ανάλυση 295 μελετών με περισσότερους από 30.000 ασθενείς βρήκε ότι η ποιότητα της συνεργασίας θεραπευτή και θεραπευόμενου συνδέεται σταθερά με καλύτερα αποτελέσματα, ανεξάρτητα από τη θεραπευτική προσέγγιση.[5] Χρήσιμες ερωτήσεις:
- Θέλω να δουλέψω κυρίως με συγκεκριμένες αναμνήσεις ή και με ευρύτερα μοτίβα στις σχέσεις και στον εαυτό μου; (Για τη ματιά στις σχέσεις, δες και τη συστημική ψυχοθεραπεία.)
- Πώς θα χτιστεί η ασφάλεια και η σταθεροποίηση πριν από την επεξεργασία;
- Πώς θα ορίσουμε στόχους και πώς θα φαίνεται η πρόοδος;
- Νιώθω ότι μπορώ να μιλήσω ελεύθερα, χωρίς φόβο κρίσης ή κριτικής;
Περισσότερες ερωτήσεις θα βρεις στον οδηγό πώς να διαλέξεις ψυχοθεραπευτή. Στο Art of Mind, στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σου, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί ένα πλάνο συνεργασίας, με ρυθμό που ορίζεις εσύ.
Online συνεδρίες για το τραύμα
Η θεραπεία του PTSD μέσω βιντεοκλήσης έχει μελετηθεί: συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 20 τυχαιοποιημένων μελετών δεν βρήκε ουσιαστική διαφορά αποτελεσματικότητας ανάμεσα στη θεραπεία μέσω τηλεϊατρικής και τη δια ζώσης για το PTSD, το άγχος και τις διαταραχές διάθεσης.[6] Στο Art of Mind οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού ή δια ζώσης στην Πάτρα· η καταλληλότητα της online μορφής αξιολογείται εξατομικευμένα.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο EMDR και στη βιοθυμική ψυχοθεραπεία;
Το EMDR είναι δομημένο πρωτόκολλο για το PTSD, που επεξεργάζεται συγκεκριμένες τραυματικές αναμνήσεις με αμφίπλευρη διέγερση.[2] Η βιοθυμική ψυχοθεραπεία είναι ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με το συναίσθημα, το σώμα και το υποσυνείδητο επίπεδο, με έμφαση στις ρίζες μιας δυσκολίας και όχι μόνο στα συμπτώματα.
Πώς δουλεύει το Art of Mind με το τραύμα;
Βασικό πλαίσιο είναι η Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία, με σταθεροποίηση και ασφάλεια πρώτα. Ανάλογα με τις ανάγκες σου, αξιοποιούμε και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης και Συνθετική Συμβουλευτική. Τα αποτελέσματα διαφέρουν από άτομο σε άτομο.
Χρησιμοποιείται κλινική ύπνωση;
Μόνο όπου ταιριάζει, ως προαιρετικό εργαλείο μέσα στη βιοθυμική ψυχοθεραπεία, και πάντα αφού το συζητήσουμε και συμφωνήσεις. Παραμένεις σε έλεγχο σε όλη τη διάρκεια.
Θα χρειαστεί να ξαναζήσω το τραύμα στη θεραπεία;
Όχι με τρόπο που σε κατακλύζει. Ξεκινάμε από τη σταθεροποίηση και την ασφάλεια, και η επεξεργασία γίνεται σταδιακά, με ρυθμό που ορίζεις εσύ.
Πώς ξέρω αν έχω PTSD ή «απλώς» μια δύσκολη εμπειρία;
Η διάγνωση γίνεται μόνο από κατάλληλο επαγγελματία υγείας. Ενδεικτικά, όταν παρεμβατικές αναμνήσεις, εφιάλτες, αποφυγή και υπερδιέγερση επιμένουν και επηρεάζουν την καθημερινότητα, αξίζει μια αξιολόγηση. Οι περισσότεροι άνθρωποι που εκτίθενται σε τραυματικά γεγονότα δεν αναπτύσσουν PTSD.[1]
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγεις διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνεις online. Κάθε συνεδρία κοστίζει 45 € για 45 λεπτά· δες τις τιμές.
Χρειάζεσαι άμεση βοήθεια;
Αν εσύ ή κάποιος δικός σου βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, κάλεσε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Για στήριξη σε κρίση: Γραμμή Πρόληψης Αυτοκτονίας 1018 (Κλίμακα, 24/7) και Εθνική Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306 (24/7, χωρίς χρέωση). Η online ψυχοθεραπεία δεν είναι υπηρεσία έκτακτης ανάγκης, και η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Ένα πρώτο βήμα, με τον δικό σου ρυθμό
Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σου, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας. 45 λεπτά, online ή στην Πάτρα.
Κλείσε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- World Health Organization. Post-traumatic stress disorder (Fact sheet). who.int
- NICE. Post-traumatic stress disorder (NG116) — Recommendations. National Institute for Health and Care Excellence, 2018. nice.org.uk
- Lewis C, Roberts NP, Andrew M, Starling E, Bisson JI. Psychological therapies for post-traumatic stress disorder in adults: systematic review and meta-analysis. European Journal of Psychotraumatology, 2020;11(1):1729633. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Guideline Development Panel for the Treatment of PTSD in Adults, American Psychological Association. Summary of the clinical practice guideline for the treatment of posttraumatic stress disorder (PTSD) in adults. American Psychologist, 2019;74(5):596–607. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Flückiger C, Del Re AC, Wampold BE, Horvath AO. The alliance in adult psychotherapy: A meta-analytic synthesis. Psychotherapy, 2018;55(4):316–340. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Shaker AA, Austin SF, Storebø OJ, et al. Psychiatric Treatment Conducted via Telemedicine Versus In-Person Modality in Posttraumatic Stress Disorder, Mood Disorders, and Anxiety Disorders: Systematic Review and Meta-Analysis. JMIR Mental Health, 2023;10:e44790. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
