Το μωρό είναι τριών μηνών και όλοι σε ρωτούν πόσο το χαίρεσαι. Εσύ όμως γυρίζεις από τη δουλειά και κάθεσαι λίγο παραπάνω στο αυτοκίνητο πριν ανέβεις, θυμώνεις με μικροπράγματα, ο ύπνος δεν σε ξεκουράζει όσες ώρες κι αν κοιμηθείς, και μέσα σου υπάρχει μια σιωπηλή ενοχή, γιατί «δεν δικαιούσαι να νιώθεις έτσι», αφού δεν γέννησες εσύ. Αυτό που ζεις μπορεί να έχει όνομα: επιλόχεια κατάθλιψη στους πατέρες, ή κατάθλιψη μετά τη γέννηση παιδιού. Είναι πιο συχνή απ' όσο νομίζουμε, και δεν φταις εσύ.
Μια εικόνα που βοηθά: η ψυχική σου ενέργεια μοιάζει με μια μπαταρία. Οι πρώτοι μήνες με ένα μωρό την αδειάζουν γρήγορα, με λίγο ύπνο, νέες ευθύνες και ελάχιστο χρόνο για να φορτίσει. Όταν η μπαταρία μένει για καιρό στο κόκκινο, δεν είναι αποτυχία του χαρακτήρα σου· είναι σήμα ότι χρειάζεσαι κι εσύ φροντίδα. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε τι ξέρουμε από την έρευνα για την επιλόχεια κατάθλιψη στους άνδρες, πώς μπορεί να φαίνεται, τι βοηθά και πώς στηρίζουμε νέους γονείς στο Art of Mind.
Βασικά Σημεία
- Η κατάθλιψη στην εγκυμοσύνη και τον πρώτο χρόνο μετά τη γέννηση δεν αφορά μόνο τη μητέρα: μετα-αναλύσεις την εκτιμούν σε περίπου 8% έως 10% των πατέρων στις μελέτες τους.
- Εκτός από τη θλίψη, μελέτες σε πατέρες περιγράφουν κόπωση, ευερεθιστότητα, νευρικότητα και ανησυχία.
- Ο πιο συχνός παράγοντας που σχετίζεται με την κατάθλιψη του πατέρα είναι η κατάθλιψη της συντρόφου, μαζί με τη χαμηλή ικανοποίηση από τη σχέση.
- Η έγκαιρη στήριξη έχει σημασία και για το ζευγάρι και για το μωρό· η ενοχή δεν βοηθά, η βοήθεια ναι.
- Αν έχεις σκέψεις να βλάψεις τον εαυτό σου ή το μωρό, κάλεσε τώρα το 112 ή το 1018.
Επιλόχεια κατάθλιψη στους πατέρες: πόσο συχνή είναι
Για χρόνια η επιλόχεια κατάθλιψη συζητιόταν σχεδόν μόνο για τις μητέρες. Το NHS σημειώνει ρητά ότι και οι πατέρες και οι σύντροφοι μπορεί να εμφανίσουν κατάθλιψη μετά τη γέννηση ενός μωρού.[8] Μια μετα-ανάλυση 43 μελετών με 28.004 συμμετέχοντες, που εξέτασε την κατάθλιψη πατέρων από το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης έως τον πρώτο χρόνο μετά τη γέννηση, την εκτίμησε περίπου στο 10% των ανδρών, με υψηλότερα ποσοστά στο διάστημα από τρεις έως έξι μήνες μετά τη γέννηση.[1] Μια νεότερη μετα-ανάλυση 74 μελετών με 41.480 συμμετέχοντες βρήκε περίπου 8%, με σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις μελέτες ανάλογα με τη χώρα, τον τρόπο μέτρησης και την παρουσία κατάθλιψης στη μητέρα.[2]
Τα ποσοστά αυτά προέρχονται από διεθνείς μελέτες, όχι από ελληνικά δεδομένα, και δείχνουν κάτι απλό: αν νιώθεις έτσι, δεν είσαι εξαίρεση. Το ίδιο ισχύει για κάθε σύντροφο που δεν γέννησε, ανεξάρτητα από τη μορφή της οικογένειας: η μετάβαση στη γονεϊκότητα μπορεί να βαρύνει τη διάθεση και του γονιού που «απλώς στέκεται δίπλα».
Επιλόχεια κατάθλιψη στους άνδρες: συμπτώματα
Τα συμπτώματα της επιλόχειας κατάθλιψης που περιγράφει το NHS ισχύουν για κάθε γονιό: πεσμένη διάθεση, δυσκολία να χαρείς οτιδήποτε, αίσθηση απελπισίας ή ότι δεν τα βγάζεις πέρα, ενοχές ή αίσθηση ότι αποτυγχάνεις ως γονιός, διαρκής ανησυχία, ευερεθιστότητα, δυσκολία στον ύπνο ακόμη κι όταν υπάρχει χρόνος για ξεκούραση, δυσκολία συγκέντρωσης, δύσκολα συναισθήματα απέναντι στο μωρό ή δυσκολία να δεθείς μαζί του, και σκέψεις αυτοκτονίας ή να βλάψεις τον εαυτό σου ή το μωρό.[8] Μελέτες σε πατέρες περιγράφουν επίσης συχνά κόπωση, ευερεθιστότητα, νευρικότητα και ανησυχία.[4] Ο πίνακας είναι ενδεικτικός και δεν κάνει διάγνωση.
| Η αναμενόμενη κούραση του νέου γονιού | Πιθανή επιλόχεια κατάθλιψη | |
|---|---|---|
| Διάθεση | Ανεβοκατεβαίνει, αλλά υπάρχουν στιγμές χαράς και ηρεμίας | Πεσμένη ή ευερέθιστη τις περισσότερες μέρες, με λίγες ή καθόλου στιγμές χαράς |
| Ύπνος | Λίγος λόγω του μωρού, αλλά όταν υπάρχει ευκαιρία ξεκουράζει | Δεν έρχεται ή δεν ξεκουράζει, ακόμη κι όταν υπάρχει χρόνος |
| Σχέση με το μωρό | Αμηχανία στην αρχή, που σταδιακά γίνεται οικειότητα | Απόσταση, μούδιασμα ή δύσκολα συναισθήματα που επιμένουν |
| Καθημερινότητα | Βαριά αλλά διαχειρίσιμη | Αποφυγή του σπιτιού, απόσυρση από φίλους, περισσότερη δουλειά ή αλκοόλ για να «ξεφύγεις» |
| Διάρκεια | Μαλακώνει όσο βρίσκετε ρυθμό | Κρατά εβδομάδες ή χειροτερεύει |
Αν αναγνωρίζεις τη δεξιά στήλη, αξίζει να μιλήσεις με έναν γιατρό ή έναν ειδικό ψυχικής υγείας. Για μια πιο γενική εικόνα, δες τα συμπτώματα της κατάθλιψης και τη σελίδα για την κατάθλιψη. Αν το κυρίαρχο είναι το σφίξιμο και η ανησυχία από το πρωί, ίσως σε βοηθήσει και ο οδηγός για όταν ξυπνάς με άγχος.
Γιατί συμβαίνει: τι αδειάζει την μπαταρία
Η κατάθλιψη μετά τη γέννηση ενός παιδιού σε πατέρα δεν έχει μία αιτία. Μια ανασκόπηση για τους πατέρες περιγράφει ως παράγοντες κινδύνου το έντονο στρες της μετάβασης στη γονεϊκότητα, την έλλειψη κοινωνικής στήριξης στον ρόλο του γονιού και την αίσθηση ότι μένεις έξω από τον δεσμό της μητέρας με το μωρό, ενώ συζητά και πιθανές ορμονικές αλλαγές στους πατέρες τους πρώτους μήνες.[4] Μια συστηματική ανασκόπηση 30 μελετών βρήκε ότι ο πιο συχνός παράγοντας που σχετιζόταν με τα καταθλιπτικά συμπτώματα του πατέρα πριν και μετά τη γέννηση ήταν η κατάθλιψη της συντρόφου, και ότι συχνά σχετιζόταν και η χαμηλή ικανοποίηση από τη σχέση· οι ερευνητές σημειώνουν ότι η έρευνα στο πεδίο είναι ακόμη σε πρώιμο στάδιο.[3]
Στην καθημερινή γλώσσα: την μπαταρία την αδειάζουν η αϋπνία, η πίεση να είσαι «ο σταθερός» του σπιτιού, η οικονομική ανησυχία, η επιστροφή στη δουλειά λίγες μέρες μετά τη γέννα, η αίσθηση ότι δεν ξέρεις τι κάνεις με το μωρό και η έλλειψη ανθρώπων για να μιλήσεις. Την ξαναφορτίζουν η στήριξη, οι μικρές ανάσες χρόνου και μια σχέση όπου μπορείτε να πείτε ο ένας στον άλλον «δυσκολεύομαι».
Όταν δυσκολεύονται και οι δύο γονείς
Η κατάθλιψη του πατέρα και της μητέρας συχνά πάνε μαζί. Στη μετα-ανάλυση των Paulson και Bazemore, η κατάθλιψη του πατέρα είχε μέτρια θετική συσχέτιση με την κατάθλιψη της μητέρας.[1] Μια νεότερη μετα-ανάλυση σε περισσότερα από 29.000 ζευγάρια εκτίμησε ότι σε έως και περίπου 3% των ζευγαριών και οι δύο γονείς μπορεί να έχουν ταυτόχρονα περιγεννητική κατάθλιψη.[7]
Αυτό σημαίνει ότι όταν η σύντροφός σου περνά επιλόχεια κατάθλιψη, αξίζει να προσέξεις και τη δική σου διάθεση, και το αντίστροφο. Συχνά ο ένας γονιός «κρατάει» για να στηρίξει τον άλλον και αφήνει τον εαυτό του τελευταίο. Για τις μητέρες στους πρώτους μήνες έχουμε ξεχωριστή σελίδα για τις νέες μητέρες, και για το πώς αλλάζει το ζευγάρι μετά το μωρό, τον οδηγό για τον γάμο μετά το παιδί.
Η κατάθλιψη μετά τη γέννηση, το μωρό και το ζευγάρι
Η έρευνα δείχνει ότι η κατάθλιψη του πατέρα μετράει και για την οικογένεια. Σε μια μεγάλη πληθυσμιακή μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κατάθλιψη του πατέρα οκτώ εβδομάδες μετά τη γέννηση σχετίστηκε με περισσότερες συναισθηματικές δυσκολίες και δυσκολίες συμπεριφοράς στο παιδί στα τρισήμισι χρόνια, ακόμη κι όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη την κατάθλιψη της μητέρας.[5] Η επιλόχεια κατάθλιψη του πατέρα έχει επίσης συνδεθεί με περισσότερες συγκρούσεις στο ζευγάρι.[4]
Τα γράφουμε όχι για να φορτωθείς κι άλλες ενοχές, αλλά για να δεις ότι η φροντίδα του εαυτού σου είναι φροντίδα και για το μωρό. Ένας πατέρας με κατάθλιψη δεν είναι «κακός πατέρας»· είναι ένας άνθρωπος που χρειάζεται στήριξη, και όσο πιο νωρίς τη ζητήσει, τόσο πιο εύκολα ξαναβρίσκει τον ρυθμό του. Αν η κούραση του ρόλου έχει γίνει χρόνια, δες και τι είναι η γονεϊκή εξουθένωση.
Μικρά εργαλεία για να φορτίσει ξανά η μπαταρία
Δεν είναι λίστα υποχρεώσεων. Διάλεξε ένα εργαλείο και δοκίμασέ το για μία εβδομάδα· αν βοηθήσει, πρόσθεσε ένα δεύτερο.
Βάρδιες ύπνου
- Καθίστε μαζί σε μια ήσυχη στιγμή και χωρίστε τη νύχτα σε δύο βάρδιες.
- Όποιος έχει βάρδια σηκώνεται για το μωρό· ο άλλος κοιμάται σε άλλο δωμάτιο ή με ωτοασπίδες.
- Αν η μητέρα θηλάζει, η βάρδια του πατέρα μπορεί να είναι το πρωινό ξύπνημα ή το άλλαγμα πριν και μετά το τάισμα.
Φράση: «Απόψε έχω εγώ μέχρι τις τρεις. Κοιμήσου, θα σε ξυπνήσω μόνο αν χρειαστεί.»
Γιατί βοηθά: η δυσκολία στον ύπνο είναι από τα συμπτώματα της επιλόχειας κατάθλιψης, και η έλλειψη ύπνου περιγράφεται ως ένας από τους πιθανούς παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτήν.[8] Αν κάποια νύχτα το σχέδιο χαλάσει, δεν πειράζει· αύριο ξαναδοκιμάζετε.
Μία ειλικρινής πρόταση
- Διάλεξε μια ήρεμη στιγμή, όχι στη μέση ενός καβγά ή στις τρεις τα ξημερώματα.
- Πες μία πρόταση για το πώς είσαι, χωρίς να εξηγήσεις ή να δικαιολογήσεις τίποτα.
- Ρώτα και τη σύντροφό σου πώς είναι εκείνη, και ακούστε χωρίς να διορθώνετε ο ένας τον άλλον.
Φράση: «Δεν είμαι καλά τον τελευταίο καιρό και δεν θέλω να το κρύβω άλλο από σένα.»
Γιατί βοηθά: η στήριξη από τη σύντροφο αναφέρεται ανάμεσα σε όσα μπορούν να βοηθήσουν τους πατέρες να αντέξουν το άγχος των πρώτων μηνών.[4] Αν η πρόταση βγει άτσαλα, δεν πειράζει· σημασία έχει ότι ειπώθηκε.
Ένα παράθυρο είκοσι λεπτών
- Βρες είκοσι λεπτά την ημέρα που ανήκουν μόνο σε σένα: περπάτημα, μουσική, ένα ντους χωρίς βιασύνη.
- Συμφώνησε με τη σύντροφό σου ότι κι εκείνη θα έχει το δικό της παράθυρο.
- Μην το γεμίσεις με δουλειά ή με οθόνη· άφησέ το να είναι ανάσα.
Φράση: «Πάω μια βόλτα είκοσι λεπτά και γυρίζω. Μετά είναι η σειρά σου.»
Γιατί βοηθά: όταν η διάθεση είναι πεσμένη, συχνά περιμένουμε πρώτα να έρθει η όρεξη· ένα μικρό, προγραμματισμένο διάλειμμα αντιστρέφει τη σειρά, γιατί η δράση έρχεται πριν από το κίνητρο. Αν τα είκοσι λεπτά γίνουν δέκα, μετράνε κι αυτά.
Ένας άλλος γονιός για να μιλήσεις
- Σκέψου έναν φίλο, συνάδελφο ή συγγενή που έγινε γονιός τα τελευταία χρόνια.
- Στείλε του ένα μήνυμα για καφέ ή για μια βόλτα με τα καρότσια.
- Ρώτα πώς ήταν για εκείνον οι πρώτοι μήνες.
Φράση: «Πώς ήταν για σένα οι πρώτοι μήνες; Εγώ δυσκολεύομαι περισσότερο απ' όσο περίμενα.»
Γιατί βοηθά: η έλλειψη κοινωνικής στήριξης στη γονεϊκότητα αναφέρεται ανάμεσα στους παράγοντες κινδύνου για τους πατέρες.[4] Αν η πρώτη κουβέντα μείνει στα τυπικά, δεν πειράζει· η επόμενη συνήθως πάει πιο βαθιά.
Το να ζητάς βοήθεια είναι πράξη δύναμης, όχι αδυναμίας. Μια μπαταρία δεν φορτίζει με περισσότερη προσπάθεια, αλλά όταν τη συνδέσεις κάπου. Η σύνδεση μπορεί να είναι ένας άνθρωπος, ένας γιατρός ή ένας ειδικός ψυχικής υγείας.
Πότε να ζητήσεις βοήθεια
Το NHS προτείνει να ζητήσεις βοήθεια ακόμη κι αν έχεις μόνο κάποια από τα σημάδια, γιατί η θεραπεία βοηθά.[8] Ένα χρήσιμο πρώτο βήμα είναι το ερωτηματολόγιο του Εδιμβούργου (EPDS): μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση έδειξε ότι έχει αποδεκτές ιδιότητες για τον εντοπισμό της επιλόχειας κατάθλιψης και στους πατέρες, με όρια βαθμολογίας που η ανασκόπηση εκτίμησε ειδικά για πατέρες.[6] Μπορείς να το συμπληρώσεις στο τεστ επιλόχειας κατάθλιψης· το τεστ δεν κάνει διάγνωση, σε βοηθά όμως να ανοίξεις τη συζήτηση με έναν γιατρό ή έναν ειδικό.
Αν έχεις σκέψεις να βλάψεις τον εαυτό σου ή το μωρό, μη περιμένεις: κάλεσε τώρα το 112 ή τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018. Τέτοιες σκέψεις περιλαμβάνονται στα συμπτώματα της επιλόχειας κατάθλιψης και χρειάζονται άμεση βοήθεια.[8] Το να τις πεις δεν σημαίνει ότι αποτυγχάνεις ως γονιός· σημαίνει ότι προστατεύεις την οικογένειά σου.
Πώς στηρίζουμε νέους πατέρες στο Art of Mind
Στο Art of Mind δουλεύουμε με νέους πατέρες και με κάθε γονιό που δυσκολεύεται μετά τη γέννηση ενός παιδιού, σε ατομικές συνεδρίες ή σε κοινή συνεδρία των δύο γονιών. Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σου, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας. Δουλεύουμε με την πεσμένη διάθεση, την ευερεθιστότητα, τις ενοχές, τον νέο ρόλο και τη σχέση με τη σύντροφο και το μωρό. Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, όπως τον προγραμματισμό μικρών ευχάριστων δραστηριοτήτων και τη δουλειά με τις σκέψεις του τύπου «αποτυγχάνω ως πατέρας». Αν χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή, αυτή είναι απόφαση του γιατρού σου.
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με τη σκέψη, το συναίσθημα και το σώμα. Η βαθιά χαλάρωση της κλινικής ύπνωσης, ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο, βοηθά πολλούς ανθρώπους να ξαναβρούν μια αίσθηση ηρεμίας μετά από μήνες έντασης. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Πρακτική, δομημένη στήριξη για τον νέο ρόλο: οργάνωση της καθημερινότητας, μοίρασμα της φροντίδας, επικοινωνία στο ζευγάρι. Για θέματα ανατροφής υπάρχει και η συμβουλευτική γονέων. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού, από το σπίτι όταν το μωρό κοιμάται, ή δια ζώσης στην Πάτρα, Κορίνθου 288.
Αν το άγχος για το μωρό, τα οικονομικά ή τη δουλειά είναι αυτό που σε κρατά ξύπνιο, δες και τη σελίδα για το άγχος και το στρες. Η πορεία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο· την επανεξετάζουμε τακτικά μαζί σου.
Συχνές ερωτήσεις
Παθαίνουν και οι άνδρες επιλόχεια κατάθλιψη;
Ναι. Οι πατέρες και οι σύντροφοι μπορεί να εμφανίσουν κατάθλιψη μετά τη γέννηση ενός μωρού.[8] Μετα-αναλύσεις την εκτιμούν σε περίπου 8% έως 10% των πατέρων στις μελέτες τους.[1][2]
Πότε εμφανίζεται η κατάθλιψη στον νέο μπαμπά;
Μπορεί να εμφανιστεί από την εγκυμοσύνη έως τον πρώτο χρόνο μετά τη γέννηση. Σε μία μετα-ανάλυση τα ποσοστά ήταν υψηλότερα στο διάστημα από τρεις έως έξι μήνες μετά τη γέννηση.[1]
Πώς ξέρω αν είναι κατάθλιψη ή απλώς κούραση;
Η κούραση του νέου γονιού μαλακώνει με την ξεκούραση και αφήνει χώρο για στιγμές χαράς. Όταν η διάθεση είναι πεσμένη ή ευερέθιστη τις περισσότερες μέρες, ο ύπνος δεν ξεκουράζει και η κατάσταση κρατά εβδομάδες, αξίζει να μιλήσεις με γιατρό ή ειδικό.[8]
Μπορούμε να έρθουμε μαζί με τη σύντροφό μου;
Ναι. Η κοινή συνεδρία των δύο γονιών κοστίζει όσο και κάθε συνεδρία, 45 € για 45 λεπτά, online ή στην Πάτρα. Μπορείτε επίσης να έχετε ο καθένας ατομικές συνεδρίες.
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγεις διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνεις online. Κάθε συνεδρία διαρκεί 45 λεπτά και κοστίζει 45 €· δες όλες τις τιμές.
Χρειάζεσαι άμεση βοήθεια;
Αν εσύ ή κάποιος δικός σου βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, κάλεσε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Αν έχεις σκέψεις αυτοκτονίας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Για ψυχολογική στήριξη: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Ας φορτίσουμε μαζί την μπαταρία
Για να φροντίσεις μια νέα ζωή, χρειάζεται να φορτίζει και η δική σου μπαταρία, και αυτό δεν είναι πολυτέλεια. Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σου, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας, online από το σπίτι ή στην Πάτρα.
Κλείσε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- Paulson JF, Bazemore SD. Prenatal and postpartum depression in fathers and its association with maternal depression: a meta-analysis. JAMA, 2010;303(19):1961-1969. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Cameron EE, Sedov ID, Tomfohr-Madsen LM. Prevalence of paternal depression in pregnancy and the postpartum: An updated meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 2016;206:189-203. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Wee KY, Skouteris H, Pier C, Richardson B, Milgrom J. Correlates of ante- and postnatal depression in fathers: a systematic review. Journal of Affective Disorders, 2011;130(3):358-377. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Kim P, Swain JE. Sad dads: paternal postpartum depression. Psychiatry (Edgmont), 2007;4(2):35-47. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Ramchandani P, Stein A, Evans J, O'Connor TG; ALSPAC study team. Paternal depression in the postnatal period and child development: a prospective population study. The Lancet, 2005;365(9478):2201-2205. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Shafian AK, Mohamed S, Nasution Raduan NJ, Hway Ann AY. A systematic review and meta-analysis of studies validating Edinburgh Postnatal Depression Scale in fathers. Heliyon, 2022;8(5):e09441. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Smythe KL, Petersen I, Schartau P. Prevalence of Perinatal Depression and Anxiety in Both Parents: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Network Open, 2022;5(6):e2218969. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- NHS. Postnatal depression. NHS, UK. nhs.uk
