Είναι εννιά το βράδυ, τα παιδιά επιτέλους κοιμήθηκαν, και κάθεσαι στον καναπέ χωρίς να έχεις τη δύναμη ούτε να ανοίξεις την τηλεόραση. Αύριο το πρωί θα ξαναρχίσουν όλα από την αρχή, τα σάντουιτς, οι διαδρομές, τα μαθήματα, οι καβγάδες για την οθόνη, και η σκέψη αυτή δεν σου φέρνει πια ούτε θυμό, μόνο ένα βαρύ «δεν μπορώ άλλο». Μετά έρχονται οι ενοχές, γιατί «θα έπρεπε να τα χαίρεσαι». Αυτό έχει όνομα, γονεϊκή εξουθένωση ή parental burnout, και πριν από οτιδήποτε άλλο αξίζει να ακούσεις ότι δεν φταις εσύ ούτε σημαίνει ότι αγαπάς λιγότερο τα παιδιά σου· σημαίνει ότι κουβαλάς για πολύ καιρό περισσότερα απ' όσα αναπληρώνονται.
Μια εικόνα που βοηθά: η οικογένεια μοιάζει με έναν κήπο που εσύ ποτίζεις κάθε μέρα. Το πότισμα όμως γίνεται με ένα ποτιστήρι, και κανείς δεν μπορεί να ποτίζει για πάντα από ένα ποτιστήρι που δεν ξαναγεμίζει. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε τι είναι η γονεϊκή εξουθένωση, τι αδειάζει και τι γεμίζει το ποτιστήρι και ποια μικρά εργαλεία βοηθούν. Αν η κούρασή σου βγαίνει κυρίως ως φωνές και εκρήξεις, θα βρεις ειδικά εργαλεία στον οδηγό «φωνάζω στο παιδί μου».
Βασικά Σημεία
- Η γονεϊκή εξουθένωση είναι ένα σύνδρομο που προκύπτει από παρατεταμένο, χρόνιο στρες στον ρόλο του γονιού· δεν είναι αποτυχία ούτε έλλειψη αγάπης.
- Η έρευνα περιγράφει τέσσερις διαστάσεις: εξάντληση στον ρόλο του γονιού, αντίθεση με τον γονιό που ήσουν παλιότερα, αίσθηση ότι «δεν αντέχεις άλλο» τον ρόλο και συναισθηματική απόσταση από τα παιδιά.
- Εμφανίζεται όταν, για μεγάλο διάστημα, όσα πιέζουν έναν γονιό ξεπερνούν όσα τον στηρίζουν· γι' αυτό η λύση δεν είναι «να προσπαθήσεις περισσότερο», αλλά να αλλάξει η ισορροπία.
- Διαφέρει από το επαγγελματικό burnout και από την κατάθλιψη, αν και μπορεί να συνυπάρχει μαζί τους· όταν η διάθεση είναι πεσμένη σε όλους τους τομείς της ζωής, χρειάζεται εκτίμηση.
- Η στήριξη από άλλους, ο τρόπος που ερμηνεύουμε τις δύσκολες στιγμές και οργανωμένα προγράμματα στήριξης γονέων σχετίζονται με λιγότερη εξουθένωση.
Τι είναι η γονεϊκή εξουθένωση
Η γονεϊκή εξουθένωση περιγράφεται στην έρευνα ως ένα ξεχωριστό σύνδρομο που προκύπτει από τη μακροχρόνια έκθεση σε χρόνιο γονεϊκό στρες.[2] Οι ερευνητές που τη μελέτησαν περισσότερο τη χαρακτηρίζουν ως ένα φαινόμενο που υπήρχε πάντα αλλά για πολύ καιρό ήταν ταμπού, και την αποδίδουν σε ένα αντιληπτό χάσμα ανάμεσα στις απαιτήσεις της γονεϊκότητας και στα αποθέματα που έχει κάθε γονιός για να τις καλύψει.[4]
Δεν είναι η φυσιολογική κούραση μιας δύσκολης εβδομάδας· είναι μια κατάσταση που κρατά, που δεν διορθώνεται με ένα Σαββατοκύριακο ξεκούρασης και που αλλάζει τη σχέση σου με τον ίδιο τον ρόλο του γονιού. Ένα άρθρο δεν κάνει διάγνωση· σε βοηθά όμως να καταλάβεις τι ζεις.
Τα σημάδια της γονεϊκής εξουθένωσης: οι τέσσερις διαστάσεις
Μια μελέτη με 901 γονείς ξεκίνησε από κάτι απλό: τις ίδιες τις περιγραφές γονέων που ένιωθαν εξουθένωση. Από αυτές προέκυψε ένα αναγνωρίσιμο σύνδρομο με τέσσερις διαστάσεις, που μετριέται με το ερωτηματολόγιο Parental Burnout Assessment.[1]
Εξάντληση στον ρόλο του γονιού
Η ενέργεια έχει στραγγίξει ήδη από το πρωί, και η σκέψη μιας ακόμη μέρας με τις ίδιες υποχρεώσεις σε βαραίνει πριν καν ξεκινήσει.
Αντίθεση με τον παλιό εαυτό ως γονιός
Δεν αναγνωρίζεις τον γονιό που έχεις γίνει. Εκεί που παλιότερα είχες υπομονή, παιχνίδι και ιδέες, τώρα νιώθεις ότι απλώς «βγάζεις τη μέρα», και αυτή η σύγκριση πονά.
Η αίσθηση ότι «δεν αντέχεις άλλο»
Ο ρόλος του γονιού έχει γίνει ένα βάρος που θέλεις να αφήσεις κάτω. Η χαρά και η ικανοποίηση που έπαιρνες από τα παιδιά έχουν θαμπώσει, και αυτό συχνά φέρνει ντροπή και ενοχές.
Συναισθηματική απόσταση από τα παιδιά
Κάνεις τα απαραίτητα, φαγητό, μπάνιο, διαδρομές, αλλά χωρίς να είσαι πραγματικά εκεί. Δεν έχεις πια κουράγιο για κουβέντα, αγκαλιά ή παιχνίδι, σαν να έχεις «κλείσει» για να αντέξεις.
Η ίδια μελέτη βρήκε ότι τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά του γονιού, ο τρόπος ανατροφής και η λειτουργία της οικογένειας εξηγούν περισσότερο τη γονεϊκή εξουθένωση από τα κοινωνικοδημογραφικά στοιχεία, όπως η ηλικία ή ο αριθμός των παιδιών.[1] Με απλά λόγια, δεν είναι θέμα του «πόσα παιδιά έχεις», αλλά του πώς κατανέμεται το φορτίο και πόση στήριξη υπάρχει γύρω σου. Αν θέλεις να δεις πώς ο τρόπος που μεγαλώνουμε τα παιδιά επηρεάζει την καθημερινή πίεση, δες τον οδηγό για τα 4 στυλ γονεϊκότητας.
Γονεϊκή εξουθένωση, burnout στη δουλειά ή κατάθλιψη;
Η λέξη burnout έχει συνδεθεί με την εργασία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει το burnout στην ICD-11 ως σύνδρομο που προκύπτει από χρόνιο εργασιακό στρες που δεν έχει διαχειριστεί με επιτυχία, και σημειώνει ότι ο όρος αφορά ειδικά το επαγγελματικό πλαίσιο και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για άλλους τομείς της ζωής.[8] Η γονεϊκή εξουθένωση μελετάται ως ξεχωριστή κατάσταση, με δικό της ερωτηματολόγιο και δικές της διαστάσεις.[1] Ο πίνακας που ακολουθεί είναι ενδεικτικός και δεν αντικαθιστά την εκτίμηση από ειδικό.
| Γονεϊκή εξουθένωση | Επαγγελματικό burnout | Κατάθλιψη | |
|---|---|---|---|
| Πού εστιάζει | Στον ρόλο του γονιού και στη σχέση με τα παιδιά[1] | Στη δουλειά: εξάντληση, απόσταση ή κυνισμός για τη δουλειά, μειωμένη επαγγελματική αποτελεσματικότητα[8] | Σε όλους τους τομείς της ζωής: σπίτι, δουλειά, σχέσεις[9] |
| Πώς φαίνεται συνήθως | Εξάντληση, απόσταση από τα παιδιά, αίσθηση ότι «δεν αντέχεις άλλο», αντίθεση με τον παλιό εαυτό | Κούραση και αρνητισμός που σχετίζονται κυρίως με το εργασιακό περιβάλλον | Πεσμένη διάθεση ή απώλεια ενδιαφέροντος σχεδόν όλη τη μέρα, σχεδόν κάθε μέρα, για τουλάχιστον δύο εβδομάδες[9] |
Οι τρεις καταστάσεις μπορεί να συνυπάρχουν. Αν μαζί με την κούραση του ρόλου νιώθεις απελπισία, ότι δεν αξίζεις, ή έχεις σκέψεις θανάτου, η κατάσταση χρειάζεται εκτίμηση χωρίς αναβολή· διάβασε και τη σελίδα για την κατάθλιψη. Αν η εξάντληση έρχεται κυρίως από τη δουλειά, δες τα σημάδια της επαγγελματικής εξουθένωσης και τη σελίδα για το επαγγελματικό άγχος και το burnout. Στους πρώτους μήνες μετά τη γέννα, μια διάθεση που δεν ανεβαίνει χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή: δες τι είναι η επιλόχεια κατάθλιψη.
Γιατί αδειάζει το ποτιστήρι: παράγοντες κινδύνου και προστασίας
Γιατί δύο γονείς με παρόμοιες δυσκολίες δεν φτάνουν και οι δύο στην εξουθένωση; Μια διαχρονική μελέτη με 923 γονείς πρότεινε μια απλή απάντηση: τη θεωρία της ισορροπίας ανάμεσα στους κινδύνους και στα αποθέματα. Η γονεϊκή εξουθένωση εμφανίζεται όταν, για μεγάλο διάστημα, οι παράγοντες που ανεβάζουν το γονεϊκό στρες ξεπερνούν εκείνους που το απαλύνουν. Ορισμένοι από αυτούς δεν αφορούν μόνο τη γονεϊκότητα, όπως η δυσκολία διαχείρισης του στρες και η τελειομανία· άλλοι είναι ειδικοί για τον ρόλο του γονιού, όπως οι πρακτικές ανατροφής και η συνεργασία των γονιών μεταξύ τους.[2]
Στην καθημερινή γλώσσα: το ποτιστήρι αδειάζει από την απαίτηση να είσαι ο «τέλειος» γονιός, τη δυσκολία να ζητάς βοήθεια, την άνιση μοιρασιά των υποχρεώσεων, τις συγκρούσεις για το πώς μεγαλώνουμε τα παιδιά και την έλλειψη ύπνου. Ξαναγεμίζει με στήριξη από ανθρώπους γύρω σου, μοίρασμα της φροντίδας, μικρά διαλείμματα που προστατεύεις και έναν πιο ευγενικό τρόπο να μιλάς στον εαυτό σου.
Η τελευταία αυτή ικανότητα έχει και ερευνητική στήριξη. Σε μελέτη με 1.835 γονείς από πέντε χώρες, τόσο η κοινωνική στήριξη όσο και η γνωστική επαναξιολόγηση, δηλαδή η ικανότητα να ερμηνεύουμε διαφορετικά μια δύσκολη κατάσταση, σχετίζονταν με χαμηλότερη γονεϊκή εξουθένωση· επιπλέον, η επαναξιολόγηση φάνηκε να αντισταθμίζει εν μέρει την έλλειψη στήριξης.[5] Υπάρχουν, δηλαδή, αποθέματα που χτίζονται και από μέσα.
Κάποιες συνθήκες βαραίνουν το φορτίο περισσότερο. Σε μελέτη με 2.563 γονείς, οι γονείς παιδιών με ειδικές ανάγκες είχαν υψηλότερη εξουθένωση και λιγότερο ευνοϊκή ισορροπία κινδύνων και αποθεμάτων από ομάδα σύγκρισης, ενώ και οι γονείς που μεγάλωναν τα παιδιά χωρίς σύντροφο είχαν υψηλότερη εξουθένωση· ο κίνδυνος ήταν μεγαλύτερος όταν συνδυάζονταν περισσότεροι παράγοντες ευαλωτότητας.[6] Αν μεγαλώνεις τα παιδιά χωρίς σύντροφο, δες και τη σελίδα για τη στήριξη μονογονεϊκών οικογενειών.
Γιατί αξίζει να πάρεις στα σοβαρά την κούρασή σου
Η γονεϊκή εξουθένωση δεν είναι απλώς «λίγη κούραση παραπάνω». Σε μελέτη με 1.551 γονείς, συνδέθηκε με προβλήματα ύπνου και εθισμούς σε βαθμό παρόμοιο με το επαγγελματικό burnout, με περισσότερες συγκρούσεις στο ζευγάρι και διάθεση απομάκρυνσης από τον σύντροφο, και ειδικά με σκέψεις φυγής και αυτοκτονίας, καθώς και με παραμέληση και βίαιες συμπεριφορές προς τα παιδιά.[3]
Το γράφουμε όχι για να φοβηθείς, αλλά για να μην υποτιμάς αυτό που ζεις: ένας γονιός σε εξουθένωση δεν είναι «κακός γονιός», είναι ένας άνθρωπος στο όριό του που χρειάζεται στήριξη. Αν οι φωνές έχουν γίνει καθημερινές, ο οδηγός όταν φωνάζω στο παιδί μου έχει βήματα για την επανόρθωση μετά από μια έκρηξη. Αν φοβάσαι ότι μπορεί να βλάψεις το παιδί ή τον εαυτό σου, μίλησε σήμερα με κάποιον: τα τηλέφωνα βρίσκονται στο τέλος της σελίδας.
Η εξουθένωση αγγίζει και το ζευγάρι, όταν τα «ευχαριστώ» χάνονται και οι λογαριασμοί για το ποιος κάνει τι πληθαίνουν· δες τον οδηγό για τον γάμο μετά το παιδί.
Μικρά εργαλεία για να ξαναγεμίσει το ποτιστήρι
Δεν είναι μια ακόμη λίστα υποχρεώσεων. Διάλεξε ένα εργαλείο, το πιο εύκολο για αυτή την περίοδο, και δοκίμασέ το για μία εβδομάδα.
Πέντε λεπτά για να ξαναγεμίσεις
- Βρες τρία σημεία της μέρας με φυσική «χαραμάδα»: μετά το σχολείο, πριν το βραδινό, μετά τον ύπνο των παιδιών.
- Σε καθένα κράτα πέντε λεπτά μόνο για σένα: ένα ποτήρι νερό καθισμένα, ένα παράθυρο ανοιχτό, λίγες αργές ανάσες.
- Πες στα παιδιά τι κάνεις, ώστε να το μάθουν κι εκείνα.
Φράση: «Παίρνω πέντε λεπτά για να ξαναγεμίσω. Μετά είμαι πάλι εδώ, μαζί σου.»
Γιατί βοηθά: η εξουθένωση χτίζεται από χρόνια ανισορροπία ανάμεσα σε όσα σε πιέζουν και όσα σε στηρίζουν, οπότε και τα μικρά, σταθερά αποθέματα μετράνε.[2] Αν τα πέντε λεπτά διακόπτονται, δεν πειράζει· και τα δύο λεπτά είναι αρχή.
Το «αρκετά καλό» αρκεί
- Γράψε τρία πράγματα που νιώθεις ότι «πρέπει» να κάνεις κάθε μέρα ως γονιός.
- Δίπλα σε καθένα ρώτα: τι θα γινόταν αν το έκανα στο 70%;
- Διάλεξε ένα και άφησέ το συνειδητά στο «αρκετά καλό» για μία εβδομάδα.
Φράση: «Τα παιδιά μου δεν χρειάζονται τέλειο γονιό. Χρειάζονται έναν γονιό που αντέχει.»
Γιατί βοηθά: η τελειομανία είναι από τους παράγοντες που προβλέπουν την εξουθένωση.[2] Αν σε πιάσουν ενοχές την πρώτη φορά, είναι αναμενόμενο· μια παλιά συνήθεια διαμαρτύρεται.
Το σήμα της αλλαγής βάρδιας
- Συμφωνήστε με τον άλλο γονιό, ή με ένα πρόσωπο που εμπιστεύεσαι, μια λέξη ή μια κίνηση που σημαίνει «φτάνω στο όριο».
- Όταν την ακούσει ο άλλος, αναλαμβάνει για λίγο χωρίς ερωτήσεις και χωρίς σχόλια.
- Αργότερα, με ηρεμία, μιλάτε για το τι έγινε.
Φράση: «Ζιζάνιο.» (ή όποια λέξη διαλέξετε μαζί)
Γιατί βοηθά: η συνεργασία των γονιών είναι από τους παράγοντες που επηρεάζουν ειδικά τη γονεϊκή εξουθένωση.[2] Αν δεν υπάρχει άλλος ενήλικας στο σπίτι, το σήμα μπορεί να είναι ένα μήνυμα σε έναν φίλο ή μια φίλη που ξέρει τι σημαίνει.
Ζήτα βοήθεια με μία πρόταση
- Γράψε μία συγκεκριμένη ανάγκη: «να πάρει κάποιος το παιδί από την προπόνηση την Τρίτη».
- Διάλεξε έναν άνθρωπο που θα μπορούσε να βοηθήσει.
- Στείλε το μήνυμα χωρίς μακριές δικαιολογίες.
Φράση: «Περνάω μια πολύ φορτωμένη περίοδο. Θα μπορούσες να πάρεις το παιδί από την προπόνηση την Τρίτη; Θα με βοηθούσε πολύ.»
Γιατί βοηθά: η κοινωνική στήριξη σχετίζεται με χαμηλότερη γονεϊκή εξουθένωση.[5] Αν σου πουν «όχι», δεν σημαίνει ότι έκανες λάθος που ρώτησες· η επόμενη ερώτηση θα είναι πιο εύκολη.
Μια πιο ευγενική φωνή μέσα σου
Όταν ακούσεις μέσα σου «είμαι αποτυχία ως γονιός», ρώτα: τι θα έλεγα σε έναν φίλο που περνά το ίδιο; Η αυτοσυμπόνια δεν είναι χαλαρότητα· είναι ο τρόπος να συνεχίζεις χωρίς να σε πολεμάς. Και η φράση «δεν μπορώ να τα κάνω όλα» δεν είναι παραδοχή αδυναμίας, αλλά ένα όριο· δες πώς να βάζεις όρια στις σχέσεις χωρίς ενοχές.
Όποιος ποτίζει, διψάει κι αυτός. Κάποιες εποχές ο κήπος θέλει περισσότερο πότισμα, με ένα μωρό ή με μια αρρώστια στο σπίτι. Το να φροντίζεις τον εαυτό σου δεν είναι κάτι που κλέβεις από τα παιδιά· είναι αυτό που σου επιτρέπει να συνεχίσεις να τα φροντίζεις.
Πότε η γονεϊκή εξουθένωση χρειάζεται στήριξη από ειδικό
Αξίζει να μιλήσεις με έναν ειδικό ψυχικής υγείας όταν η κούραση κρατά εβδομάδες παρά την ξεκούραση, όταν νιώθεις ότι έχεις «κλείσει» απέναντι στα παιδιά, όταν οι εκρήξεις γίνονται συχνές ή όταν σκέφτεσαι να «εξαφανιστείς». Αν υπάρχουν σκέψεις αυτοκτονίας ή φόβος ότι μπορεί να βλάψεις κάποιον, μη περιμένεις: μίλησε σήμερα, με τα τηλέφωνα που θα βρεις στο τέλος της σελίδας.
Η καλή είδηση είναι ότι η γονεϊκή εξουθένωση ανταποκρίνεται στη στήριξη. Σε μελέτη που συνέκρινε δύο ομαδικά προγράμματα οκτώ εβδομάδων για γονείς σε εξουθένωση, ένα με ενσυνειδητότητα και συμπόνια και ένα πρόγραμμα ισορροπίας του γονιού, η εξουθένωση, η παραμέληση και η βία προς τα παιδιά μειώθηκαν και στα δύο, και τα οφέλη μετρήθηκαν και τρεις μήνες αργότερα. Τα δείγματα ήταν μικρά και δεν βρέθηκε διαφορά ανάμεσα στα δύο προγράμματα.[7]
Πώς στηρίζουμε γονείς με εξουθένωση στο Art of Mind
Στο Art of Mind δουλεύουμε με γονείς που νιώθουν ότι έχουν αδειάσει, σε ατομικές συνεδρίες ή σε κοινή συνεδρία των δύο γονιών, online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού ή δια ζώσης στην Πάτρα. Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σου, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας. Μαζί βλέπουμε τι αδειάζει το δικό σου ποτιστήρι και πού μπορεί να ελαφρύνει το φορτίο. Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, όπως τη δουλειά με τις αυστηρές απαιτήσεις από τον εαυτό και την επαναξιολόγηση των δύσκολων στιγμών.
Συμβουλευτική γονέων
Πρακτική στήριξη για την καθημερινότητα με τα παιδιά: ρουτίνες, όρια, μοίρασμα της φροντίδας, επανόρθωση μετά από καβγά. Μπορείτε να έρθετε και οι δύο γονείς μαζί. Η υπηρεσία
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με τη σκέψη, το συναίσθημα και το σώμα. Η βαθιά χαλάρωση της κλινικής ύπνωσης, ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο, βοηθά πολλούς ανθρώπους να ξαναβρούν μια αίσθηση ηρεμίας στο σώμα μετά από μεγάλη περίοδο πίεσης. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού, από το σπίτι σου όταν τα παιδιά κοιμούνται ή είναι στο σχολείο, ή δια ζώσης στην Πάτρα, Κορίνθου 288.
Αν ψάχνεις γενικότερη καθοδήγηση για τον ρόλο σου, δες τον οδηγό για την υποστήριξη γονέων, και αν βρίσκεσαι στους πρώτους μήνες της γονεϊκότητας, τη σελίδα για τους νέους γονείς μετά τη γέννα. Τα αποτελέσματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο· επανεξετάζουμε τακτικά μαζί σου την πορεία.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η γονεϊκή εξουθένωση;
Είναι ένα σύνδρομο που προκύπτει από παρατεταμένο, χρόνιο στρες στον ρόλο του γονιού. Η έρευνα περιγράφει τέσσερις διαστάσεις: εξάντληση στον ρόλο, αντίθεση με τον παλιό εαυτό ως γονιός, αίσθηση ότι δεν αντέχεις άλλο τον ρόλο και συναισθηματική απόσταση από τα παιδιά.[1]
Αν νιώθω γονεϊκή εξουθένωση, σημαίνει ότι δεν αγαπώ τα παιδιά μου;
Όχι. Η απόσταση που νιώθεις είναι σύμπτωμα της εξάντλησης, όχι μέτρο της αγάπης σου.
Ποια είναι η διαφορά από την κατάθλιψη;
Η γονεϊκή εξουθένωση αφορά κυρίως τον ρόλο του γονιού. Στην κατάθλιψη η πεσμένη διάθεση ή η απώλεια ενδιαφέροντος υπάρχει σχεδόν όλη τη μέρα, σχεδόν κάθε μέρα, για τουλάχιστον δύο εβδομάδες, και επηρεάζει όλους τους τομείς της ζωής.[9] Μπορεί να συνυπάρχουν· αν αναγνωρίζεις και τα δύο, χρειάζεται εκτίμηση.
Περνάει η γονεϊκή εξουθένωση;
Μπορεί να μαλακώσει σημαντικά όταν αλλάζει η ισορροπία ανάμεσα σε όσα σε πιέζουν και όσα σε στηρίζουν. Σε μελέτη δύο προγραμμάτων στήριξης γονέων, η εξουθένωση μειώθηκε και στα δύο.[7] Η πορεία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Μπορούμε να έρθουμε και οι δύο γονείς μαζί;
Ναι. Η κοινή συνεδρία των δύο γονιών κοστίζει όσο και κάθε συνεδρία, 45 € για 45 λεπτά, και μπορεί να γίνει online ή στην Πάτρα.
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγεις διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνεις online. Κάθε συνεδρία διαρκεί 45 λεπτά και κοστίζει 45 €· δες όλες τις τιμές.
Χρειάζεσαι άμεση βοήθεια;
Αν εσύ ή κάποιος δικός σου βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, κάλεσε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Αν έχεις σκέψεις αυτοκτονίας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Για ψυχολογική στήριξη: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Ας ξαναγεμίσουμε μαζί το ποτιστήρι
Ο κήπος σου δεν χρειάζεται κάποιον που δεν κουράζεται ποτέ· χρειάζεται κάποιον που ξέρει πότε να σταματήσει για να πιει νερό. Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σου, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας, online από όπου κι αν βρίσκεσαι ή στην Πάτρα.
Κλείσε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- Roskam I, Brianda ME, Mikolajczak M. A Step Forward in the Conceptualization and Measurement of Parental Burnout: The Parental Burnout Assessment (PBA). Frontiers in Psychology, 2018;9:758. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Mikolajczak M, Roskam I. A Theoretical and Clinical Framework for Parental Burnout: The Balance Between Risks and Resources (BR2). Frontiers in Psychology, 2018;9:886. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Mikolajczak M, Brianda ME, Avalosse H, Roskam I. Consequences of parental burnout: Its specific effect on child neglect and violence. Child Abuse & Neglect, 2018;80:134-145. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Mikolajczak M, Gross JJ, Roskam I. Beyond Job Burnout: Parental Burnout! Trends in Cognitive Sciences, 2021;25(5):333-336. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Lin GX, Goldenberg A, Arikan G, et al. Reappraisal, social support, and parental burnout. British Journal of Clinical Psychology, 2022;61(4):1089-1102. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Roskam I, Mikolajczak M. Parental Burnout in the Context of Special Needs, Adoption, and Single Parenthood. Children (Basel), 2023;10(7):1131. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Bayot M, Brianda ME, van der Straten N, Mikolajczak M, Shankland R, Roskam I. Treating Parental Burnout: Impact and Particularities of a Mindfulness- and Compassion-Based Approach. Children (Basel), 2024;11(2):168. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- World Health Organization. Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases. WHO, 2019. who.int
- World Health Organization. Depressive disorder (depression). Fact sheet, WHO, 2026. who.int
