Η εγκυμοσύνη και ο πρώτος χρόνος με ένα μωρό περιγράφονται συχνά ως η πιο ευτυχισμένη περίοδος της ζωής. Για πολλές γυναίκες είναι πράγματι γεμάτη τρυφερότητα, αλλά ταυτόχρονα είναι και κουραστική, αγχωτική και μπερδεμένη. Ο ύπνος σπάει σε κομμάτια, το σώμα αλλάζει, η σχέση με τον σύντροφο μετακινείται, η δουλειά και ο ελεύθερος χρόνος παίρνουν άλλη θέση. Πολλές μητέρες περιγράφουν ότι αγαπούν το παιδί τους και, την ίδια στιγμή, δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους.
Η ψυχολογική στήριξη για νέες μητέρες δεν απευθύνεται μόνο σε όσες έχουν μια διαγνωσμένη δυσκολία. Απευθύνεται σε κάθε γυναίκα που θέλει χώρο για τη δική της εμπειρία: από το άγχος της εγκυμοσύνης και τα «baby blues» μέχρι την επιλόχεια κατάθλιψη, την αλλαγή ταυτότητας και την επιστροφή στη δουλειά. Σε αυτή τη σελίδα εξηγούμε τι είναι συχνό, πότε χρειάζεται περισσότερη βοήθεια και πώς δουλεύουμε με τις νέες μητέρες στο Art of Mind. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τονίζει ότι οι ψυχικές δυσκολίες της περιγεννητικής περιόδου αντιμετωπίζονται.[1]
Βασικά Σημεία
- Οι ψυχικές δυσκολίες στην εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό είναι συχνές και αντιμετωπίζονται· δεν είναι αποτυχία της μητέρας.
- Τα «baby blues», δηλαδή μερικές μέρες με πεσμένη διάθεση, άγχος ή ευερεθιστότητα μετά τη γέννα, είναι πολύ συχνά και συνήθως περνούν μέσα σε 2 εβδομάδες.
- Αν η χαμηλή διάθεση ή το άγχος κρατούν περισσότερο, μπορεί να πρόκειται για επιλόχεια κατάθλιψη ή περιγεννητικό άγχος, που χρειάζονται υποστήριξη.
- Η επιλόχεια ψύχωση είναι σπάνια αλλά επείγουσα: χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια, 112 ή ΕΚΑΒ 166.
- Η ψυχοθεραπεία βοηθά, και οι online συνεδρίες ταιριάζουν στην πρακτική πραγματικότητα μιας νέας μητέρας.
Ψυχολογική στήριξη για νέες μητέρες: γιατί έχει σημασία
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι παγκοσμίως περίπου το 10% των εγκύων και το 13% των γυναικών που μόλις γέννησαν βιώνουν κάποια ψυχική διαταραχή, και ότι οι διαταραχές αυτές αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά.[1] Στην Ελλάδα, η μελέτη της κοόρτης «Ρέα» στην Κρήτη, με 1.037 γυναίκες, βρήκε ότι το 13,6% είχε πιθανή κατάθλιψη 8 εβδομάδες μετά τον τοκετό, σύμφωνα με την κλίμακα του Εδιμβούργου.[7]
Πίσω από τα ποσοστά υπάρχει κάτι απλό: η μητρότητα είναι μια από τις μεγαλύτερες αλλαγές στη ζωή ενός ανθρώπου, και οι αλλαγές θέλουν χώρο. Η κατευθυντήρια οδηγία NICE CG192 για την ψυχική υγεία στην εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό ζητά από τους επαγγελματίες να εξηγούν στη γυναίκα ότι τα προβλήματα ψυχικής υγείας σε αυτές τις περιόδους δεν είναι ασυνήθιστα και να καλλιεργούν ελπίδα για τη θεραπεία.[5] Πολλές γυναίκες καθυστερούν να μιλήσουν από ντροπή ή από φόβο ότι θα κριθούν ως «κακές μητέρες». Ζητώντας βοήθεια φροντίζετε τον εαυτό σας και, μέσα από αυτό, και την οικογένειά σας.
Η στήριξη δεν προϋποθέτει διάγνωση. Πολλές μητέρες έρχονται για κάτι πιο ήπιο: ένταση που δεν φεύγει, ενοχές, μοναξιά, ανάγκη να βάλουν σε τάξη τη νέα τους ζωή. Και αυτό είναι απολύτως θεμιτός λόγος για να ξεκινήσει κανείς.
Άγχος στην εγκυμοσύνη και περιγεννητικό άγχος
Η κατάθλιψη μετά τον τοκετό είναι πιο γνωστή, αλλά το άγχος είναι εξίσου συχνό. Μετα-ανάλυση των Dennis και συνεργατών, με 102 μελέτες και πάνω από 220.000 γυναίκες, βρήκε συμπτώματα άγχους (με βάση ερωτηματολόγια αυτοαναφοράς) στο 18,2% των γυναικών στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, στο 24,6% στο τρίτο τρίμηνο και στο 15% τις πρώτες 1 έως 24 εβδομάδες μετά τον τοκετό. Οι ερευνητές καταλήγουν ότι το περιγεννητικό άγχος είναι πολύ συχνό και αξίζει κλινική προσοχή.[6]
Το NHS σημειώνει ότι κάποιες γυναίκες εμφανίζουν κατάθλιψη ή άγχος για πρώτη φορά στην εγκυμοσύνη, ενώ σε όσες είχαν παλαιότερα τέτοια επεισόδια τα συμπτώματα μπορεί να επανέλθουν.[3] Το άγχος της εγκυμοσύνης έχει συχνά συγκεκριμένο περιεχόμενο: φόβος για την υγεία του μωρού, φόβος για τον τοκετό, ανησυχία για τα οικονομικά ή για το αν «θα τα καταφέρετε». Μετά τη γέννα μπορεί να πάρει τη μορφή συνεχούς ελέγχου του μωρού ή παρείσακτων, τρομακτικών σκέψεων ότι κάτι κακό θα συμβεί. Οι σκέψεις αυτές συνήθως προκαλούν μεγάλη ταραχή ακριβώς επειδή είναι αντίθετες με ό,τι θέλει η μητέρα· αν σας είναι οικείες, διαβάστε για την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και μιλήστε σε έναν επαγγελματία.
Αν παίρνετε ήδη φαρμακευτική αγωγή και μάθετε ότι είστε έγκυος, το NHS είναι σαφές: μην τη σταματήσετε πριν μιλήσετε με τον γιατρό σας.[3] Για το άγχος γενικότερα δείτε τις σελίδες άγχος και στρες και αγχώδης διαταραχή.
Baby blues ή επιλόχεια κατάθλιψη;
Το NHS εξηγεί ότι το να νιώθετε πεσμένη, αγχωμένη ή ευερέθιστη για λίγες μέρες μετά τη γέννα είναι πολύ συχνό και συνήθως περνά μέσα σε 2 εβδομάδες· αν τα συμπτώματα κρατούν περισσότερο ή ξεκινούν αργότερα, μπορεί να πρόκειται για επιλόχεια κατάθλιψη. Αυτή μπορεί να αρχίσει στην εγκυμοσύνη, λίγο μετά τη γέννα ή έως και έναν χρόνο αργότερα, και συνήθως βελτιώνεται με θεραπεία.[2] Ο πίνακας είναι ενδεικτικός· την ακριβή εικόνα τη δίνει μόνο μια αξιολόγηση.
| Χαρακτηριστικό | Baby blues | Επιλόχεια κατάθλιψη |
|---|---|---|
| Πότε | Τις πρώτες μέρες μετά τη γέννα | Στην εγκυμοσύνη, λίγο μετά τη γέννα ή έως και έναν χρόνο αργότερα[2] |
| Διάρκεια | Περνά συνήθως μέσα σε 2 εβδομάδες[2] | Επιμένει ή χειροτερεύει |
| Πώς μοιάζει | Πεσμένη διάθεση, άγχος, ευερεθιστότητα για λίγες μέρες[2] | Χαμηλή διάθεση, απώλεια ευχαρίστησης, απελπισία, ενοχές, άγχος, δυσκολία ύπνου και συγκέντρωσης, δυσκολία στον δεσμό με το μωρό[2] |
| Τι χρειάζεται | Ξεκούραση, στήριξη, κατανόηση | Επαγγελματική υποστήριξη· οι θεραπείες μέσω συζήτησης βοηθούν[2] |
Στους παράγοντες που κάνουν πιθανότερη την επιλόχεια κατάθλιψη, το NHS αναφέρει προηγούμενες δυσκολίες ψυχικής υγείας, στρεσογόνα γεγονότα, πρόωρο τοκετό, λίγη στήριξη από το περιβάλλον, δυσκολίες στη σχέση και ενδοοικογενειακή βία.[2] Στην ελληνική μελέτη «Ρέα», ανάμεσα σε διάφορες επιπλοκές της εγκυμοσύνης και του τοκετού, η έλλειψη ύπνου στην εγκυμοσύνη είχε την ισχυρότερη συσχέτιση με την πιθανή επιλόχεια κατάθλιψη.[7] Αναλυτικά για τα συμπτώματα και την αντιμετώπιση, δείτε τη σελίδα για την επιλόχεια κατάθλιψη. Για μια πρώτη εικόνα υπάρχει και το τεστ επιλόχειας κατάθλιψης, που είναι εργαλείο αυτοαξιολόγησης και όχι διάγνωση.
Το NHS σημειώνει επίσης ότι και οι πατέρες ή οι σύντροφοι μπορεί να εμφανίσουν κατάθλιψη μετά τον ερχομό ενός μωρού.[2] Αν αυτό αφορά τον σύντροφό σας, η στήριξη αξίζει και σε εκείνον.
Ταυτότητα, σχέση, ύπνος και επιστροφή στη δουλειά
Ακόμη και χωρίς κατάθλιψη ή άγχος σε κλινικό επίπεδο, η μητρότητα φέρνει αλλαγές που πολλές γυναίκες θέλουν να επεξεργαστούν. Αυτά είναι τα θέματα που ακούμε πιο συχνά να περιγράφουν οι νέες μητέρες:
«Ποια είμαι τώρα;»
Η αίσθηση ότι ο παλιός εαυτός χάθηκε, η πίεση να είστε η «τέλεια μητέρα», η σύγκριση με άλλες μητέρες και με τις εικόνες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Δουλεύουμε με την αυτοεκτίμηση και με το να χωρέσουν στη ζωή σας και οι δικές σας ανάγκες.
Η σχέση με τον σύντροφο
Λιγότερος χρόνος για τους δυο σας, νέοι καβγάδες για το ποιος κάνει τι, αλλαγές στην οικειότητα. Δείτε τον οδηγό για την επικοινωνία στο ζευγάρι και, αν το θέλετε μαζί, τη θεραπεία ζευγαριών.
Ύπνος και εξάντληση
Ο διακοπτόμενος ύπνος επηρεάζει τη διάθεση, την υπομονή και τη σκέψη. Δεν μπορούμε να κάνουμε το μωρό να κοιμάται, αλλά μπορούμε να δουλέψουμε με το άγχος που κρατά ξύπνια τη μητέρα ακόμη και όταν το μωρό κοιμάται. Δείτε και τις διαταραχές ύπνου.
Επιστροφή στη δουλειά
Ενοχές που αφήνετε το παιδί, φόβος ότι «χάσατε το τρένο», δυσκολία να συνδυάσετε ρόλους. Μαζί σχεδιάζουμε ρεαλιστικά όρια και προτεραιότητες, ώστε να μην οδηγηθείτε σε εξουθένωση.
Όταν η εγκυμοσύνη δεν είχε τη συνέχεια που περιμένατε
Μια αποβολή, μια δύσκολη διάγνωση στην εγκυμοσύνη ή η απώλεια ενός μωρού αφήνουν ένα πένθος που συχνά μένει αθέατο, επειδή το περιβάλλον δεν ξέρει τι να πει. Αν αυτό αφορά εσάς, το πένθος σας έχει θέση και χώρο, με τον δικό σας ρυθμό. Δείτε τη σελίδα για το πένθος και την απώλεια.
Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια: η επιλόχεια ψύχωση
Η επιλόχεια ψύχωση είναι σπάνια, αλλά είναι επείγουσα ιατρική κατάσταση. Σύμφωνα με το NHS αφορά περίπου 1 στις 1.000 μητέρες, και τα συμπτώματα ξεκινούν συνήθως ξαφνικά μέσα στις πρώτες 2 εβδομάδες μετά τη γέννα, συχνά μέσα σε ώρες ή μέρες.[4] Τα σημάδια περιλαμβάνουν:[4]
- ψευδαισθήσεις: η μητέρα ακούει, βλέπει ή νιώθει πράγματα που δεν υπάρχουν·
- παραληρητικές ιδέες: υποψίες, φόβους ή πεποιθήσεις που είναι πολύ απίθανο να ισχύουν·
- μανία: υπερβολική ευφορία ή υπερδραστηριότητα·
- έντονη χαμηλή διάθεση, σύγχυση ή ραγδαίες εναλλαγές διάθεσης.
Η NICE συστήνει, όταν εμφανίζονται ξαφνικά συμπτώματα που υποδηλώνουν επιλόχεια ψύχωση, άμεση αξιολόγηση από εξειδικευμένη υπηρεσία ψυχικής υγείας μέσα σε 4 ώρες από την παραπομπή.[5] Στην Ελλάδα αυτό σημαίνει: καλέστε 112 ή ΕΚΑΒ 166, ή πηγαίνετε στα επείγοντα ενός νοσοκομείου. Το ίδιο ισχύει αν μια μητέρα έχει σκέψεις να βλάψει τον εαυτό της ή το μωρό. Ο ΠΟΥ σημειώνει ότι η αυτοκτονία είναι σημαντική αιτία θανάτου στις εγκύους και στις γυναίκες μετά τον τοκετό·[1] τέτοιες σκέψεις δεν είναι κάτι που περιμένει το επόμενο ραντεβού.
Πώς στηρίζουμε τις νέες μητέρες στο Art of Mind
Στο Art of Mind η πρώτη συνεδρία είναι κλινική: παίρνουμε το ιστορικό σας, συμπεριλαμβανομένης της εγκυμοσύνης, του τοκετού και της ψυχικής σας υγείας πριν από αυτά, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση της διάθεσης, του άγχους, του ύπνου και της στήριξης που έχετε, και σχεδιάζουμε μαζί ένα πλάνο συνεργασίας. Η πελάτισσα είστε εσείς: η δουλειά μας εστιάζει στη δική σας ψυχική υγεία και στη δική σας εμπειρία της μητρότητας. Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, όπως η αναγνώριση των σκέψεων «δεν είμαι αρκετά καλή μητέρα» και η σταδιακή μείωση του υπερβολικού ελέγχου.
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με τη σκέψη, το συναίσθημα και το σώμα. Η βαθιά χαλάρωση της κλινικής ύπνωσης, ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο, βοηθά πολλές μητέρες να βρουν ξανά λίγη εσωτερική ηρεμία μέσα στην εξάντληση και να δουλέψουν με τις ρίζες του άγχους, όχι μόνο με τα συμπτώματα. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Εξατομικευμένη, δομημένη υποστήριξη με εφαρμόσιμα εργαλεία για τη νέα καθημερινότητα: μοιρασιά των ευθυνών στο ζευγάρι, όρια με το ευρύτερο περιβάλλον, σχέδιο για την επιστροφή στη δουλειά. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού, από το σπίτι σας, χωρίς μετακίνηση και χωρίς να χρειάζεται να βρείτε κάποιον να κρατήσει το μωρό, ή δια ζώσης στον χώρο μας στην Πάτρα, Κορίνθου 288.
Η NICE προτείνει, για μέτρια ή σοβαρή κατάθλιψη στην εγκυμοσύνη ή μετά τον τοκετό, να εξετάζεται ψυχολογική παρέμβαση υψηλής έντασης, ενώ τα φάρμακα αποτελούν επιλογή όταν η γυναίκα τα προτιμά ή όταν τα συμπτώματα δεν ανταποκρίνονται.[5] Μετα-ανάλυση 35 τυχαιοποιημένων μελετών για την επιλόχεια κατάθλιψη βρήκε μέτριο συνολικό όφελος από τις ψυχολογικές παρεμβάσεις, τόσο δια ζώσης όσο και ψηφιακές, με μεγάλη διαφοροποίηση ανάμεσα στις μελέτες· οι ερευνητές προτείνουν η επιλογή να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες και τις προτιμήσεις κάθε γυναίκας.[8] Η φαρμακευτική αγωγή, όπου χρειάζεται, είναι απόφαση γιατρού· η ψυχοθεραπεία στέκεται από μόνη της ως θεραπευτική επιλογή. Τα αποτελέσματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, και επανεξετάζουμε μαζί σας την πορεία.
Αν σας απασχολούν κυρίως θέματα ανατροφής, η συμβουλευτική γονέων απευθύνεται στους γονείς. Για μόνες μητέρες υπάρχει και η σελίδα υποστήριξη μονογονεϊκών οικογενειών.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι φυσιολογικό να νιώθω πεσμένη και να κλαίω μετά τη γέννα;
Τις πρώτες μέρες, συνήθως ναι: το να νιώθετε πεσμένη, αγχωμένη ή ευερέθιστη για λίγες μέρες, τα λεγόμενα «baby blues», είναι πολύ συχνό και συνήθως περνά μέσα σε 2 εβδομάδες. Αν η χαμηλή διάθεση ή το άγχος κρατούν περισσότερο, μιλήστε με τον γιατρό ή τη μαία σας ή με έναν ειδικό ψυχικής υγείας.[2]
Πώς ξεχωρίζω την επιλόχεια κατάθλιψη από την κούραση;
Η κούραση περνά με ξεκούραση. Στην επιλόχεια κατάθλιψη υπάρχει επίμονη χαμηλή διάθεση, απώλεια ευχαρίστησης, απελπισία ή ενοχές, που δεν φεύγουν όταν κοιμηθείτε λίγο περισσότερο.[2] Το τεστ επιλόχειας κατάθλιψης δίνει μια πρώτη εικόνα, αλλά δεν είναι διάγνωση.
Μπορώ να ξεκινήσω ψυχοθεραπεία ενώ είμαι έγκυος;
Ναι. Το NHS αναφέρει ότι η κατάθλιψη και το άγχος στην εγκυμοσύνη συχνά βοηθιούνται με θεραπεία μέσω συζήτησης.[3] Η εγκυμοσύνη είναι καλή στιγμή για να προετοιμαστείτε και ψυχικά για όσα έρχονται.
Χρειάζομαι φάρμακα για την επιλόχεια κατάθλιψη;
Όχι απαραίτητα. Η NICE προτείνει ψυχολογική παρέμβαση ως επιλογή και για μέτρια ή σοβαρή κατάθλιψη στην περιγεννητική περίοδο.[5] Το αν χρειάζεστε φάρμακα, και ποια είναι κατάλληλα αν θηλάζετε, το αποφασίζει γιατρός.
Μπορώ να κάνω συνεδρίες online με το μωρό στο σπίτι;
Ναι. Πολλές μητέρες προτιμούν τις online συνεδρίες, γιατί γλιτώνουν τη μετακίνηση. Βοηθά να διαλέξετε μια ώρα που το μωρό συνήθως κοιμάται ή που κάποιος άλλος μπορεί να το φροντίσει, ώστε τα 45 λεπτά να είναι πραγματικά δικά σας.
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγετε διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνετε online. Η πρώτη συνεδρία κοστίζει 45 € για 45 λεπτά· δείτε όλες τις τιμές.
Χρειάζεστε άμεση βοήθεια;
Αν εσείς, το μωρό σας ή κάποιος δικός σας βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, ή αν εμφανιστούν ξαφνικά σημάδια επιλόχειας ψύχωσης, καλέστε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Αν έχετε σκέψεις αυτοκτονίας ή σκέψεις να βλάψετε τον εαυτό σας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Για ψυχολογική στήριξη: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Ένας χώρος μόνο για εσάς, μέσα στη νέα σας ζωή
Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σας, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας. 45 λεπτά, online από το σπίτι σας ή στην Πάτρα.
Κλείστε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- World Health Organization. Maternal mental health. WHO. who.int
- NHS. Postnatal depression: Overview. National Health Service (UK), 2026. nhs.uk
- NHS. Mental health in pregnancy. National Health Service (UK), 2026. nhs.uk
- NHS. Postpartum psychosis. National Health Service (UK), 2023. nhs.uk
- NICE. Antenatal and postnatal mental health: clinical management and service guidance (CG192). National Institute for Health and Care Excellence, 2014, updated 2020. nice.org.uk
- Dennis CL, Falah-Hassani K, Shiri R. Prevalence of antenatal and postnatal anxiety: systematic review and meta-analysis. British Journal of Psychiatry, 2017;210(5):315-323. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Koutra K, Vassilaki M, Georgiou V, Koutis A, Bitsios P, Kogevinas M, Chatzi L. Pregnancy, perinatal and postpartum complications as determinants of postpartum depression: the Rhea mother-child cohort in Crete, Greece. Epidemiology and Psychiatric Sciences, 2018;27(3):244-255. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Ansaari N, Rajan SK, Kuruveettissery S. Efficacy of in-person versus digital mental health interventions for postpartum depression: meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 2025;43(4):1067-1087. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
