Ένα ποτήρι για να χαλαρώσετε μετά τη δουλειά έγινε δύο, μετά τρία. Υπόσχεστε στον εαυτό σας ότι αυτή την εβδομάδα δεν θα πιείτε, και την Τετάρτη ήδη έχετε ανοίξει μπουκάλι. Ή ίσως ανησυχείτε για κάποιον δικό σας άνθρωπο. Το αλκοόλ είναι τόσο ενσωματωμένο στην κοινωνική ζωή που συχνά αργούμε να αναγνωρίσουμε πότε έχει πάψει να είναι επιλογή.
Ο αλκοολισμός, που σήμερα περιγράφεται επιστημονικά ως διαταραχή χρήσης αλκοόλ, είναι κατάσταση υγείας, όχι ηθική αποτυχία. Το Εθνικό Ινστιτούτο για την Κατάχρηση Αλκοόλ και τον Αλκοολισμό των ΗΠΑ (NIAAA) την ορίζει ως ιατρική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από μειωμένη ικανότητα να σταματήσετε ή να ελέγξετε την κατανάλωση αλκοόλ, παρά τις αρνητικές κοινωνικές, επαγγελματικές ή υγειονομικές συνέπειες.[1] Σε αυτή τη σελίδα εξηγούμε τα σημάδια, τα στάδια, τους κινδύνους της απότομης διακοπής και πώς αντιμετωπίζεται, με ψυχοθεραπεία και, όπου χρειάζεται, ιατρική υποστήριξη.
Βασικά Σημεία
- Η διαταραχή χρήσης αλκοόλ κυμαίνεται από ήπια έως σοβαρή· δεν χρειάζεται να «πιάσετε πάτο» για να ζητήσετε βοήθεια.
- Βασικό σημάδι είναι η απώλεια ελέγχου: πίνετε περισσότερο από όσο σκοπεύατε και δυσκολεύεστε να μειώσετε, παρά τις συνέπειες.
- Η απότομη διακοπή μετά από συστηματική βαριά κατανάλωση μπορεί να είναι επικίνδυνη (σπασμοί, τρομώδες παραλήρημα) και χρειάζεται ιατρική παρακολούθηση.
- Η ψυχοθεραπεία, και ιδιαίτερα οι ψυχολογικές παρεμβάσεις που εστιάζουν στις σκέψεις και στις συμπεριφορές γύρω από το αλκοόλ, έχει ισχυρή τεκμηρίωση.
- Στην Ελλάδα υπάρχουν δημόσιες και δωρεάν υπηρεσίες για τις εξαρτήσεις, μέσω του ΕΟΠΑΕ.
Μην σταματήσετε απότομα χωρίς γιατρό
Αν πίνετε συστηματικά και πολύ, η απότομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει στερητικό σύνδρομο. Το MedlinePlus περιγράφει ότι τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μέσα σε 8 ώρες από το τελευταίο ποτό, αλλά μπορεί και μέρες αργότερα, ότι σε σοβαρή μορφή (τρομώδες παραλήρημα) περιλαμβάνουν σύγχυση, ψευδαισθήσεις και σπασμούς, και ότι η στέρηση από το αλκοόλ είναι σοβαρή κατάσταση που μπορεί γρήγορα να γίνει απειλητική για τη ζωή.[3] Συζητήστε πρώτα με γιατρό πώς θα γίνει η διακοπή με ασφάλεια. Αν εμφανιστούν σύγχυση, ψευδαισθήσεις, σπασμοί ή υψηλός πυρετός, καλέστε αμέσως ΕΚΑΒ 166 ή 112.
Τι είναι ο αλκοολισμός (διαταραχή χρήσης αλκοόλ)
Ο όρος «αλκοολισμός» χρησιμοποιείται ευρέως, αλλά οι επαγγελματίες υγείας μιλούν σήμερα για διαταραχή χρήσης αλκοόλ, ακριβώς επειδή δεν πρόκειται για «ναι ή όχι» αλλά για ένα φάσμα. Κατά το NIAAA, η διαταραχή κυμαίνεται από ήπια έως μέτρια και σοβαρή, ανάλογα με το πόσα από τα σχετικά κριτήρια ισχύουν.[1] Ανασκόπηση των Ray και συνεργατών υπογραμμίζει ότι, επειδή η διαταραχή είναι φάσμα, και οι θεραπευτικές επιλογές είναι συνεχές: από μια σύντομη παρέμβαση μίας συνεδρίας έως πιο εντατική και εξειδικευμένη θεραπεία.[6]
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι περίπου 400 εκατομμύρια άνθρωποι ηλικίας 15 ετών και άνω ζουν με διαταραχές χρήσης αλκοόλ, ότι η κατανάλωση αλκοόλ προκάλεσε περίπου 2,6 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως το 2019 και ότι καμία μορφή κατανάλωσης δεν είναι χωρίς κίνδυνο.[2] Πρόκειται για παγκόσμια στοιχεία. Ο ΠΟΥ σημειώνει επίσης ότι η πρόσβαση σε θεραπεία παραμένει πολύ χαμηλή, κάτι που συμφωνεί με την παρατήρηση των Ray και συνεργατών ότι, ενώ η διαταραχή είναι συχνή, λίγοι άνθρωποι αναζητούν θεραπεία.[2][6]
Δεν είναι κάθε κατανάλωση αλκοόλ πρόβλημα, και δεν χρειάζεται να «βάλετε ταμπέλα» στον εαυτό σας. Υπάρχουν όμως και πιο ήπιες, καθημερινές μορφές που αξίζουν προσοχή: το ποτό ως ο μόνος τρόπος να χαλαρώσετε, να κοιμηθείτε ή να αντέξετε μια δύσκολη περίοδο. Αυτό που μετρά δεν είναι μόνο η ποσότητα, αλλά και η σχέση σας με το αλκοόλ.
Σημάδια αλκοολισμού: ποιος θεωρείται αλκοολικός
Δεν υπάρχει ένας αριθμός ποτών που «κάνει» κάποιον αλκοολικό. Οι επαγγελματίες υγείας εξετάζουν ένα σύνολο κριτηρίων. Ο NIAAA τα παρουσιάζει ως 11 ερωτήσεις για τον τελευταίο χρόνο· αν ισχύουν 2 έως 3, η διαταραχή θεωρείται ήπια, 4 έως 5 μέτρια και 6 ή περισσότερα σοβαρή.[1] Ο πίνακας τα αποδίδει με απλά λόγια. Είναι αυτοαξιολόγηση, όχι διάγνωση· τη διάγνωση τη θέτει μόνο επαγγελματίας υγείας.
| Περιοχή | Τι εξετάζεται (τον τελευταίο χρόνο) |
|---|---|
| Απώλεια ελέγχου | Πίνετε περισσότερο ή για περισσότερη ώρα από όσο σκοπεύατε |
| Αποτυχημένες προσπάθειες | Θελήσατε ή προσπαθήσατε να μειώσετε ή να σταματήσετε, αλλά δεν τα καταφέρατε |
| Χρόνος | Περνάτε πολύ χρόνο πίνοντας ή συνέρχεστε από τις συνέπειες |
| Λαχτάρα | Νιώθετε έντονη επιθυμία ή ανάγκη να πιείτε |
| Υποχρεώσεις | Το ποτό ή οι συνέπειές του επηρεάζουν το σπίτι, τη δουλειά ή τις σπουδές |
| Σχέσεις | Συνεχίζετε να πίνετε παρότι δημιουργεί προβλήματα με την οικογένεια ή τους φίλους |
| Εγκατάλειψη δραστηριοτήτων | Αφήσατε ή περιορίσατε δραστηριότητες που σας ήταν σημαντικές |
| Ριψοκίνδυνες καταστάσεις | Βρεθήκατε σε επικίνδυνες καταστάσεις ενώ ή αφού πίνατε, όπως η οδήγηση |
| Ψυχική και σωματική υγεία | Συνεχίζετε παρότι σας κάνει να νιώθετε άγχος ή κατάθλιψη, επιβαρύνει την υγεία σας ή έχετε «κενά μνήμης» |
| Ανοχή | Χρειάζεστε περισσότερο αλκοόλ για το ίδιο αποτέλεσμα |
| Στέρηση | Όταν περνά η επίδραση εμφανίζονται συμπτώματα όπως τρέμουλο, εφίδρωση, ναυτία, αϋπνία, ανησυχία |
Αν αναγνωρίσατε δύο ή περισσότερα σημεία, αυτό είναι ένας καλός λόγος να το συζητήσετε με έναν επαγγελματία, όχι λόγος για πανικό ή ντροπή.
Το διεθνές ερωτηματολόγιο AUDIT
Ο ΠΟΥ έχει αναπτύξει το AUDIT (Alcohol Use Disorders Identification Test), ένα ερωτηματολόγιο 10 ερωτήσεων που χρησιμοποιείται στην πρωτοβάθμια φροντίδα για να εντοπίζονται επικίνδυνα και επιβλαβή μοτίβα κατανάλωσης. Ο οδηγός του ΠΟΥ προτείνει, ενδεικτικά, ότι βαθμολογίες 8 έως 15 ταιριάζουν σε απλή συμβουλή για μείωση της κατανάλωσης, 16 έως 19 σε σύντομη συμβουλευτική με παρακολούθηση, ενώ βαθμολογία 20 ή περισσότερο δικαιολογεί σαφώς περαιτέρω διαγνωστική εκτίμηση για εξάρτηση· τονίζει όμως ότι τα όρια είναι ενδεικτικά και υπόκεινται σε κλινική κρίση.[5] Το AUDIT συμπληρώνεται καλύτερα μαζί με γιατρό ή θεραπευτή, που μπορεί να ερμηνεύσει το αποτέλεσμα στο πλαίσιο της ζωής σας.
Στάδια αλκοολισμού: από τη συνήθεια στην εξάρτηση
Ο αλκοολισμός σπάνια ξεκινά απότομα. Συνήθως εξελίσσεται σταδιακά, και πολλοί άνθρωποι αναγνωρίζουν τον εαυτό τους σε κάποιο σημείο αυτού του συνεχούς. Τα «στάδια» που ακολουθούν δεν είναι επίσημη ταξινόμηση· είναι ένας τρόπος να περιγράψουμε το φάσμα που αναφέρουν οι επιστημονικές πηγές, από τη χαμηλού κινδύνου κατανάλωση έως τη σοβαρή διαταραχή.[1][6]
Κατανάλωση που αυξάνεται
Το ποτό αρχίζει να έχει «ρόλο»: χαλάρωση, ύπνος, θάρρος, παρηγοριά. Οι ποσότητες μεγαλώνουν σιγά σιγά, συχνά χωρίς να το προσέξετε.
Επιβλαβής κατανάλωση
Εμφανίζονται συνέπειες: εντάσεις στο σπίτι, κούραση, χαμένες υποχρεώσεις, ενοχές το επόμενο πρωί. Οι προσπάθειες να μειώσετε δεν κρατούν.
Εξάρτηση
Ανοχή, λαχτάρα και συμπτώματα στέρησης. Το ποτό χρειάζεται για να νιώσετε «φυσιολογικά», και η ζωή οργανώνεται γύρω του.
Ανάρρωση
Η ανάρρωση είναι κι αυτή διαδικασία. Ο NIAAA σημειώνει ότι οι υποτροπές είναι συχνές, αλλά η ανάρρωση είναι εφικτή με τεκμηριωμένη θεραπεία.[1]
Γιατί κάποιοι αναπτύσσουν διαταραχή χρήσης αλκοόλ
Ο NIAAA αναφέρει ως παράγοντες κινδύνου την κατανάλωση αλκοόλ από πολύ μικρή ηλικία (πριν από τα 15), τη γενετική προδιάθεση και το οικογενειακό ιστορικό, καθώς και τις ψυχικές δυσκολίες και το ιστορικό τραύματος.[1] Στην πράξη, το αλκοόλ συχνά «δουλεύει» ως αυτοθεραπεία για άλλα πράγματα: άγχος, κατάθλιψη, μοναξιά, πένθος, αϋπνία ή τραυματικές εμπειρίες. Γι' αυτό η θεραπεία δεν αφορά μόνο το ποτό, αλλά και αυτό που το ποτό προσπαθεί να καλύψει.
Αλκοολισμός: θεραπεία και απεξάρτηση
Ο NIAAA τονίζει ότι η τεκμηριωμένη θεραπεία, με συμπεριφορικές ψυχοθεραπείες, ομάδες αλληλοβοήθειας ή/και φάρμακα, μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους με διαταραχή χρήσης αλκοόλ να ανακάμψουν και να διατηρήσουν την ανάρρωσή τους.[1] Στην ανασκόπηση των Ray και συνεργατών, η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία είχε την πιο σταθερή υποστήριξη ανάμεσα στις ψυχολογικές θεραπείες, ενώ κανένα θεραπευτικό μέσο δεν είναι «μαγική λύση»· όλα όμως μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τις πιθανότητες ανάρρωσης.[6]
Η βρετανική κατευθυντήρια οδηγία NICE CG115 περιγράφει μια σειρά από βήματα, ανάλογα με τη σοβαρότητα:[4]
| Κατάσταση | Τι προτείνει το NICE CG115 |
|---|---|
| Κάθε άνθρωπος με προβληματική κατανάλωση | Παρέμβαση κινητοποίησης ήδη από την αρχική αξιολόγηση: αναγνώριση του προβλήματος, επεξεργασία της αμφιθυμίας, υποστηρικτική και όχι συγκρουσιακή στάση |
| Επιβλαβής κατανάλωση ή ήπια εξάρτηση | Ψυχολογική παρέμβαση που εστιάζει στις σκέψεις, στις συμπεριφορές, στα προβλήματα και στα κοινωνικά δίκτυα που σχετίζονται με το αλκοόλ, όπως γνωσιακές συμπεριφορικές ή συμπεριφορικές θεραπείες· θεραπεία ζεύγους όταν υπάρχει σύντροφος που θέλει να συμμετέχει |
| Όταν η ψυχολογική παρέμβαση μόνη δεν αρκεί ή ζητείται φάρμακο | Εξέταση φαρμακευτικής αγωγής από γιατρό, σε συνδυασμό με ατομική ψυχολογική παρέμβαση |
| Συστηματική βαριά κατανάλωση ή βαθμολογία AUDIT 20 και άνω | Αξιολόγηση για υποβοηθούμενη, ιατρικά παρακολουθούμενη διακοπή, συνήθως στην κοινότητα και, όταν υπάρχουν κίνδυνοι, σε εξειδικευμένες ή νοσοκομειακές υπηρεσίες |
Το NICE συστήνει τα εξωνοσοκομειακά προγράμματα διακοπής να συνδυάζουν φαρμακευτικό σχήμα με ψυχοκοινωνική υποστήριξη, και τα εντατικά προγράμματα μετά τη διακοπή να περιλαμβάνουν ψυχολογικές παρεμβάσεις, στήριξη της οικογένειας και βοήθεια για ομάδες αυτοβοήθειας.[4] Με απλά λόγια: η ιατρική φροντίδα κρατά ασφαλές το σώμα στη διακοπή, και η ψυχοθεραπεία βοηθά να μη χρειαστεί το ποτό ξανά.
Δημόσιες υπηρεσίες στην Ελλάδα
Ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) παρέχει δημόσιες και δωρεάν υπηρεσίες σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν εξαρτήσεις και στα σημαντικά τους πρόσωπα, με δομές σε όλη τη χώρα, και λειτουργεί τηλεφωνικές γραμμές, όπως τη γραμμή υποστήριξης SOS 1031 και τη γραμμή ψυχολογικής υποστήριξης 1145.[7] Είναι πολύ θετικό ότι υπάρχουν αυτές οι επιλογές· περισσότερες στον οδηγό για τη δωρεάν ή χαμηλού κόστους ψυχολογική υποστήριξη.
Πώς βοηθάμε με τον αλκοολισμό στο Art of Mind
Στο Art of Mind δουλεύουμε με ανθρώπους που θέλουν να μειώσουν ή να σταματήσουν το αλκοόλ και με ανθρώπους που ήδη έχουν σταματήσει και θέλουν να κρατήσουν την αλλαγή. Όπου χρειάζεται ιατρική υποστήριξη, για παράδειγμα για ασφαλή διακοπή ή για φαρμακευτική αγωγή, η ψυχοθεραπεία συνεχίζεται σε συνεργασία με τον γιατρό σας. Η πρώτη συνεδρία είναι κλινική: παίρνουμε το ιστορικό σας, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση της κατανάλωσης, της διάθεσης, του ύπνου και των σχέσεών σας και σχεδιάζουμε μαζί ένα πλάνο συνεργασίας. Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, όπως την αναγνώριση των καταστάσεων που πυροδοτούν τη λαχτάρα και την προετοιμασία εναλλακτικών αντιδράσεων.
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με τη σκέψη, το συναίσθημα και το σώμα. Βοηθά να φανεί τι «καλύπτει» το ποτό, όπως ένταση, μοναξιά ή παλιές πληγές, ενώ η βαθιά χαλάρωση της κλινικής ύπνωσης, ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο, προσφέρει έναν άλλο δρόμο προς την ηρεμία. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Εξατομικευμένη, δομημένη υποστήριξη με πρακτικά εργαλεία: σχέδιο για τις δύσκολες ώρες και τις κοινωνικές περιστάσεις, διαχείριση της λαχτάρας, πρόληψη υποτροπής, νέες ρουτίνες για τα βράδια και τα σαββατοκύριακα. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού ή δια ζώσης στον χώρο μας στην Πάτρα, Κορίνθου 288. Η online συνεδρία από το σπίτι βοηθά πολλούς ανθρώπους να ξεκινήσουν πιο διακριτικά.
Ο αλκοολισμός επηρεάζει και τους δικούς σας ανθρώπους. Όταν το θέλετε, μπορούμε να δουλέψουμε και με τον σύντροφό σας στη θεραπεία ζεύγους ή με την οικογένεια στην οικογενειακή θεραπεία. Για άλλες εξαρτήσεις, δείτε τη σελίδα για τις εξαρτήσεις και για τον εθισμό στα τυχερά παιχνίδια.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιος θεωρείται αλκοολικός;
Δεν υπάρχει ένας αριθμός ποτών που το κρίνει. Οι επαγγελματίες υγείας εξετάζουν 11 κριτήρια, όπως την απώλεια ελέγχου, τη λαχτάρα, την ανοχή και τη στέρηση· αν ισχύουν 2 ή περισσότερα τον τελευταίο χρόνο, μιλάμε για διαταραχή χρήσης αλκοόλ, από ήπια έως σοβαρή.[1]
Μπορώ να σταματήσω το αλκοόλ μόνος μου, από τη μια μέρα στην άλλη;
Αν πίνετε συστηματικά και πολύ, όχι χωρίς γιατρό. Η στέρηση από το αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει σπασμούς ή τρομώδες παραλήρημα και να γίνει απειλητική για τη ζωή.[3] Μιλήστε πρώτα με γιατρό για ασφαλή, παρακολουθούμενη διακοπή.
Ποια είναι τα στάδια του αλκοολισμού;
Δεν υπάρχουν επίσημα «στάδια», αλλά ένα φάσμα: από την κατανάλωση που σιγά σιγά αυξάνεται, στην επιβλαβή κατανάλωση με συνέπειες και στην εξάρτηση με ανοχή και στέρηση. Η επιστημονική ταξινόμηση μιλά για ήπια, μέτρια και σοβαρή διαταραχή.[1]
Θεραπεύεται ο αλκοολισμός;
Η ανάρρωση είναι εφικτή. Οι συμπεριφορικές ψυχοθεραπείες, οι ομάδες αλληλοβοήθειας και, όπου χρειάζεται, τα φάρμακα βοηθούν τους ανθρώπους να ανακάμψουν, ενώ οι υποτροπές είναι συχνές και δεν σημαίνουν αποτυχία.[1] Η πορεία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Ανησυχώ για έναν δικό μου άνθρωπο που πίνει. Μπορώ να ζητήσω βοήθεια εγώ;
Ναι. Η ζωή δίπλα σε κάποιον που πίνει είναι βαριά, και η ψυχοθεραπεία μπορεί να στηρίξει εσάς, να σας βοηθήσει να βάλετε όρια και να βρείτε πώς να μιλήσετε για το θέμα. Οι υπηρεσίες του ΕΟΠΑΕ απευθύνονται και στα σημαντικά πρόσωπα των ανθρώπων με εξάρτηση.[7]
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγετε διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνετε online. Η πρώτη συνεδρία κοστίζει 45 € για 45 λεπτά· δείτε όλες τις τιμές.
Χρειάζεστε άμεση βοήθεια;
Αν εσείς ή κάποιος δικός σας βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, για παράδειγμα με σύγχυση, σπασμούς ή απώλεια συνείδησης μετά από κατανάλωση ή διακοπή αλκοόλ, καλέστε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Αν έχετε σκέψεις αυτοκτονίας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Για ψυχολογική στήριξη: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Το πρώτο βήμα δεν χρειάζεται να είναι τέλειο
Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σας, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας, χωρίς κρίση και χωρίς ταμπέλες. 45 λεπτά, online ή στην Πάτρα.
Κλείστε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA). Understanding Alcohol Use Disorder. NIAAA, 2025. niaaa.nih.gov
- World Health Organization. Alcohol (Fact sheet). WHO, 2024. who.int
- MedlinePlus. Alcohol withdrawal. U.S. National Library of Medicine. medlineplus.gov
- NICE. Alcohol-use disorders: diagnosis, assessment and management of harmful drinking (high-risk drinking) and alcohol dependence (CG115). National Institute for Health and Care Excellence, 2011, updated 2014. nice.org.uk
- Babor TF, Higgins-Biddle JC, Saunders JB, Monteiro MG. AUDIT: The Alcohol Use Disorders Identification Test. Guidelines for Use in Primary Care. 2nd ed. World Health Organization, 2001. who.int
- Ray LA, Bujarski S, Grodin E, et al. State-of-the-art behavioral and pharmacological treatments for alcohol use disorder. American Journal of Drug and Alcohol Abuse, 2019;45(2):124-140. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ). Αρχική σελίδα: υπηρεσίες και τηλεφωνικές γραμμές. ΕΟΠΑΕ, 2026. eopae.gr
