«Πώς θα το πούμε στα παιδιά;» Για πολλούς γονείς αυτή είναι η πιο δύσκολη ερώτηση ενός χωρισμού. Φοβάστε ότι θα τα πληγώσετε, ότι θα πείτε κάτι λάθος, ότι θα κουβαλούν για πάντα αυτή τη στιγμή. Η αγωνία είναι κατανοητή: δείχνει πόσο σας νοιάζει.
Η καλή είδηση είναι ότι δεν χρειάζεται μια «τέλεια» συζήτηση. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) σημειώνει ότι πολλά παιδιά βιώνουν βραχυπρόθεσμα επώδυνα συναισθήματα και ανακάμπτουν μέσα σε 2 έως 3 χρόνια από τον χωρισμό.[4] Το τι θα ακούσουν, πόσο σταθερή θα μείνει η καθημερινότητά τους και πώς θα συνεργαστούν οι γονείς μετά κάνουν τη διαφορά. Σε αυτόν τον οδηγό για το διαζύγιο και τα παιδιά θα βρείτε τι λέει η έρευνα, ενδεικτικές φράσεις ανά ηλικία, τα λάθη που αξίζει να αποφύγετε και πότε ένα παιδί χρειάζεται επιπλέον στήριξη.
Βασικά Σημεία
- Πολλά παιδιά ανακάμπτουν με τον καιρό· οι συγκρούσεις ανάμεσα στους γονείς και ο τρόπος γονεϊκότητας μετά τον χωρισμό συνδέονται στενά με το πώς θα τα πάνε.
- Αν είναι εφικτό, πείτε το στα παιδιά μαζί, με ήρεμο τόνο, και επαναλάβετε ότι η απόφαση είναι των μεγάλων και δεν φταίνε εκείνα.
- Προσαρμόστε τα λόγια στην ηλικία: τα μικρά χρειάζονται απλότητα και ρουτίνα, οι έφηβοι περισσότερη ειλικρίνεια και χώρο για ερωτήσεις.
- Μην βάζετε το παιδί στη μέση: όχι αγγελιοφόρος, όχι έμπιστος σύμμαχος, όχι κακολογία για τον άλλο γονιό.
- Όπου υπάρχει ενδοοικογενειακή βία, προτεραιότητα είναι η ασφάλεια· σε άμεσο κίνδυνο καλέστε 112.
Διαζύγιο και παιδιά: τι λέει η έρευνα για τις επιπτώσεις
Οι επιπτώσεις του διαζυγίου στα παιδιά έχουν μελετηθεί εκτενώς. Μια μετα-ανάλυση 67 μελετών της δεκαετίας του 1990 βρήκε ότι, κατά μέσο όρο, τα παιδιά διαζευγμένων γονιών είχαν χαμηλότερες βαθμολογίες από τα παιδιά γονιών που έμειναν παντρεμένοι σε σχολική επίδοση, συμπεριφορά, ψυχολογική προσαρμογή, αυτοαντίληψη και κοινωνικές σχέσεις.[7] Πρόκειται όμως για μέσους όρους ομάδων, όχι για πρόβλεψη για το δικό σας παιδί.
Το πιο χρήσιμο εύρημα για έναν γονιό είναι το «τι εξηγεί τη διαφορά». Μια μεγάλη μετα-ανάλυση 115 δειγμάτων με 24.854 διαζευγμένες οικογένειες εξέτασε τη σύνδεση ανάμεσα στη σύγκρουση των γονιών, τη γονεϊκότητα και την προσαρμογή των παιδιών. Οι συσχετίσεις ήταν κυρίως μικρές αλλά σταθερές: η σύγκρουση ανάμεσα στους γονείς συνδεόταν με περισσότερες δυσκολίες στα παιδιά, εν μέρει μέσα από το πώς άλλαζε η γονεϊκότητα — λιγότερη στήριξη, περισσότερη εχθρότητα, λιγότερη δομή, περισσότερη παρεμβατικότητα και «σύγχυση ρόλων», όταν το παιδί καλείται να παίξει ρόλο ενήλικα.[8]
Σε μια μακροχρόνια μελέτη 240 παιδιών που παρακολουθήθηκαν για έξι έως οκτώ χρόνια μετά το διαζύγιο, οι ερευνητές περιγράφουν την έντονη σύγκρουση των γονιών μετά τον χωρισμό ως καλά τεκμηριωμένο παράγοντα κινδύνου· τα παιδιά στις οικογένειες με επίμονα υψηλή σύγκρουση είχαν περισσότερα προβλήματα. Η ίδια μελέτη βρήκε ότι οι δεξιότητες του παιδιού να διαχειρίζεται τις δυσκολίες λειτουργούσαν προστατευτικά, κάτι που μπορεί να καλλιεργηθεί.[9]
Με απλά λόγια: δεν μπορείτε να αλλάξετε το ότι χωρίζετε, αλλά μπορείτε να επηρεάσετε πολύ το πώς θα το ζήσουν τα παιδιά. Η κλινική αναφορά της AAP σημειώνει ότι μια εξήγηση κατάλληλη για την ηλικία, η στήριξη του παιδιού και η καθοδήγηση των γονιών μπορεί να μειώσουν τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις.[6] Για τη συναισθηματική πλευρά του δικού σας χωρισμού, δείτε τον οδηγό για τον χωρισμό και τη διαχείρισή του.
Πώς να πείτε στο παιδί για το διαζύγιο
Η AAP προτείνει, ιδανικά, οι γονείς να το πουν στα παιδιά μαζί και με ήρεμο τόνο.[1] Όταν το ακούν και από τους δύο, τα παιδιά παίρνουν ένα πρώτο, ισχυρό μήνυμα: «οι γονείς μου εξακολουθούν να συνεργάζονται για μένα». Αν αυτό δεν είναι εφικτό ή ασφαλές, ένας γονιός μπορεί να το κάνει μόνος του, χωρίς κατηγορίες.
Πριν από τη συζήτηση
- Συμφωνήστε στο βασικό μήνυμα. Μία κοινή, σύντομη εξήγηση, χωρίς λεπτομέρειες για το ποιος έφταιξε.
- Ξέρετε τις πρακτικές απαντήσεις. Τα παιδιά ρωτούν κυρίως «πού θα μένω;», «θα αλλάξω σχολείο;», «πότε θα βλέπω τον άλλο γονιό;». Η AAP σημειώνει ότι χρειάζονται διευκρινίσεις για τις πρακτικές αλλαγές, όπως μετακόμιση, σχολείο και οικονομικά.[1]
- Διαλέξτε ήσυχη στιγμή. Όχι λίγο πριν από το σχολείο, ένα διαγώνισμα ή μια γιορτή, και με χρόνο μετά για ερωτήσεις και αγκαλιές.
- Πείτε το σε όλα τα αδέλφια μαζί και, αν χρειάζεται, συνεχίστε μετά χωριστά με το καθένα, ανάλογα με την ηλικία του.
Τι να πείτε ανάλογα με την ηλικία
Ο πίνακας συνδυάζει όσα περιγράφει η AAP για τις αντιδράσεις κάθε ηλικίας[2] με ενδεικτικές φράσεις. Δεν είναι σενάριο για αποστήθιση· προσαρμόστε τις στα δικά σας λόγια.
| Ηλικία | Τι μπορεί να δείτε | Τι χρειάζεται | Ενδεικτικές φράσεις |
|---|---|---|---|
| Προσχολική (περίπου 3–5 ετών) | Λύπη, φόβο αποχωρισμού, δυσκολίες σε φαγητό ή ύπνο, εκρήξεις θυμού, «πισωγυρίσματα» σε συμπεριφορές μικρότερης ηλικίας[2] | Απλά λόγια, σταθερή ρουτίνα, επανάληψη της διαβεβαίωσης[1] | «Η μαμά και ο μπαμπάς θα μένουν σε δύο διαφορετικά σπίτια. Θα είσαι και με τους δύο, και σε αγαπάμε πάρα πολύ.» |
| Σχολική (περίπου 6–11 ετών) | Αλλαγές διάθεσης, δυσκολίες στο σχολείο, επιθετικότητα, ανησυχία ότι εκείνα προκάλεσαν το διαζύγιο[2] | Σαφή απάντηση ότι δεν φταίνε, συγκεκριμένο πρόγραμμα, άδεια να νιώθουν θυμό ή λύπη | «Αυτή είναι απόφαση των μεγάλων, για προβλήματα των μεγάλων. Δεν έγινε για κάτι που είπες ή έκανες, και δεν είναι δική σου δουλειά να το διορθώσεις.» |
| Εφηβεία (περίπου 12–18 ετών) | Συναισθηματική απόσυρση από οικογένεια ή φίλους, μερικές φορές ριψοκίνδυνες συμπεριφορές[2] | Ανοιχτή κουβέντα με περισσότερες πληροφορίες για το πώς αλλάζει η ζωή τους[1], σεβασμό στη γνώμη τους, χωρίς να γίνονται «διαιτητές» | «Θέλουμε να ξέρεις τι αλλάζει και τι μένει ίδιο. Μπορείς να μας ρωτήσεις ό,τι θέλεις. Τις αποφάσεις τις παίρνουμε εμείς· εσύ δεν χρειάζεται να διαλέξεις πλευρά.» |
Για τα πολύ μικρά παιδιά, η AAP τονίζει τη διατήρηση της ρουτίνας και τις επαναλαμβανόμενες διαβεβαιώσεις.[1] Περιμένετε ότι η συζήτηση δεν θα γίνει μία φορά: οι ερωτήσεις θα επιστρέφουν για εβδομάδες ή μήνες, και αυτό είναι καλό σημάδι — το παιδί επεξεργάζεται.
Τι χρειάζεται να ακούσει το παιδί όταν οι γονείς χωρίζουν
Η AAP προτείνει ένα μήνυμα που λέει, με απλά λόγια, ότι οι γονείς αποφάσισαν να μη ζουν πια μαζί, ότι η απόφαση ήταν δύσκολη και ότι είναι απόφαση ενηλίκων που δεν έχει καμία σχέση με το παιδί, το οποίο αγαπούν και οι δύο.[1] Τέσσερα μηνύματα αξίζει να ακούγονται ξανά και ξανά:
«Δεν φταις εσύ»
Η απόφαση πάρθηκε από ενήλικες, για προβλήματα ενηλίκων, και το παιδί δεν μπορεί να «το φτιάξει».[1] Πολλά παιδιά χρειάζεται να το ακούσουν πολλές φορές για να το πιστέψουν.
«Σε αγαπάμε και οι δύο»
Η αγάπη των γονιών δεν χωρίζει. Θα υπάρχουν δύο σπίτια όπου το παιδί είναι αγαπητό, και κάθε γονιός παραμένει σημαντικός στη ζωή του.[1]
«Αυτό αλλάζει, αυτό μένει ίδιο»
Συγκεκριμένες πληροφορίες μειώνουν την αβεβαιότητα: πού θα μένει, ποιος θα το παίρνει από το σχολείο, τι γίνεται με τους φίλους και τις δραστηριότητες. Η AAP προτείνει να μένουν ρουτίνα, φίλοι, σχολείο και περιβάλλον όσο το δυνατόν πιο σταθερά.[2]
«Ό,τι νιώθεις είναι εντάξει»
Λύπη, θυμός, ανακούφιση, σύγχυση: όλα χωρούν. Το παιδί δεν χρειάζεται να προστατεύει τους γονείς από τα συναισθήματά του. Δείτε και τον οδηγό για τη διαχείριση δύσκολων συναισθημάτων.
Λάθη που φορτώνουν το παιδί: αγγελιοφόρος, έμπιστος, «διαιτητής»
Ακόμη και γονείς με τις καλύτερες προθέσεις γλιστρούν σε μοτίβα που, χωρίς να το καταλάβουν, βάζουν το παιδί στη μέση. Η AAP περιγράφει ως παγίδες που πρέπει να αποφεύγονται:[3]
- Το παιδί ως αγγελιοφόρος ή «πληροφοριοδότης». Τα παιδιά δεν πρέπει να μεταφέρουν μηνύματα ανάμεσα στα σπίτια ούτε να ρωτιούνται τι γίνεται στο άλλο σπίτι.
- Κακολογία για τον άλλο γονιό. Μην λέτε στο παιδί πώς σας πλήγωσε ο πρώην σύντροφος· χρειάζεται την ελευθερία να αγαπά και τους δύο χωρίς ενοχές.
- Το παιδί ως στήριγμα του γονιού. Μην περιμένετε από το παιδί να σας παρηγορεί ή να γίνει ο έμπιστός σας.
- Πρόωρες ευθύνες. Φράσεις όπως «τώρα εσύ είσαι ο άντρας του σπιτιού» δημιουργούν πίεση και ενοχές.
- Καβγάδες μπροστά στο παιδί. Η AAP συμβουλεύει να μην αναγκάζετε το παιδί να πάρει θέση, να αποφεύγετε τους καβγάδες μπροστά του και να μην το εμπλέκετε στις διαφωνίες σας.[2]
Όλα αυτά δημιουργούν αυτό που λέμε σύγκρουση αφοσίωσης: το παιδί νιώθει ότι αν πλησιάσει τον έναν γονιό, προδίδει τον άλλο. Η μετα-ανάλυση των van Dijk και συνεργατών ανέδειξε ειδικά τη «σύγχυση ρόλων», δηλαδή το παιδί που καλείται να γίνει σύμμαχος, σύντροφος ή γονιός του γονιού του, ως ιδιαίτερο κίνδυνο όταν συνεχίζονται οι συγκρούσεις μετά το διαζύγιο.[8]
Αν αναγνωρίζετε κάποιο από αυτά στον εαυτό σας, δεν είστε «κακός γονιός». Είστε άνθρωπος που περνά μια μεγάλη απώλεια. Η επίγνωση είναι το πρώτο βήμα για να το αλλάξετε. Ο οδηγός για τα 4 στυλ γονεϊκότητας βοηθά να δείτε πώς συνδυάζονται η ζεστασιά και τα όρια σε περιόδους πίεσης.
Χωρισμός γονιών: πότε το παιδί χρειάζεται επιπλέον στήριξη
Κάποια αναστάτωση είναι αναμενόμενη, και η AAP σημειώνει ότι πολλά παιδιά ανακάμπτουν με τον καιρό.[4] Ταυτόχρονα συστήνει, αν οι αντιδράσεις γίνουν υπερβολικές, να μιλήσετε με τον παιδίατρο και να μη διστάσετε να ζητήσετε βοήθεια από τον παιδίατρο ή από σύμβουλο οικογένειας.[2] Αξίζει να ζητήσετε επαγγελματική ματιά αν παρατηρείτε:
- λύπη, άγχος ή θυμό που δεν μαλακώνουν μετά από αρκετούς μήνες ή που χειροτερεύουν·
- σημαντική πτώση στο σχολείο, άρνηση να πάει σχολείο ή απομόνωση από φίλους (δείτε και το σχολικό άγχος)·
- επίμονες δυσκολίες στον ύπνο ή στο φαγητό, ή παλινδρόμηση που δεν υποχωρεί σε μικρά παιδιά·
- επιμονή ότι φταίει το ίδιο ή προσπάθεια να «ξαναενώσει» τους γονείς·
- σε εφήβους, συναισθηματική απόσυρση, ριψοκίνδυνες συμπεριφορές ή χρήση ουσιών[2]·
- οποιαδήποτε αναφορά σε αυτοτραυματισμό ή σε σκέψεις ότι δεν θέλει να ζει — εδώ μιλήστε με κάποιον σήμερα (δείτε το πλαίσιο άμεσης βοήθειας παρακάτω).
Όταν υπάρχει ενδοοικογενειακή βία
Όλα τα παραπάνω προϋποθέτουν ότι και οι δύο γονείς είναι ασφαλείς φροντιστές· η AAP διατυπώνει ρητά αυτή την προϋπόθεση όταν μιλά για τη συμμετοχή και των δύο γονιών.[4] Αν υπάρχει βία, απειλές ή φόβος, η ασφάλεια δική σας και των παιδιών προηγείται κάθε συμβουλής για «συνεργασία». Σε άμεσο κίνδυνο καλέστε 112 ή την Αστυνομία στο 100. Η Γραμμή SOS 15900 απευθύνεται σε γυναίκες θύματα βίας και λειτουργεί 24 ώρες, 365 ημέρες τον χρόνο.[10] Για παιδιά, η Εθνική Γραμμή SOS 1056 του «Χαμόγελου του Παιδιού» λειτουργεί 24 ώρες, δωρεάν από σταθερό και κινητό, και δέχεται κλήσεις από παιδιά και ενήλικες.[11]
Για τα νομικά ζητήματα του χωρισμού, όπως η επιμέλεια, η επικοινωνία και η διατροφή, απευθυνθείτε σε δικηγόρο· ο οδηγός αυτός αφορά τη συναισθηματική πλευρά.
Γονεϊκότητα σε δύο σπίτια: βασικές αρχές συνεργασίας
Η σχέση σας ως ζευγάρι τελειώνει· η σχέση σας ως γονείς συνεχίζεται. Σύμφωνα με την AAP, τα παιδιά τα πάνε καλύτερα όταν οι γονείς συνεργάζονται, επικοινωνούν τακτικά και έχουν σταθερούς κανόνες και στα δύο σπίτια, ιδίως σταθερή πειθαρχία με σαφή όρια· είναι κρίσιμο ο ένας να στηρίζει και όχι να υπονομεύει τη γονική θέση του άλλου.[4] Τα παιδιά επίσης τα πάνε καλύτερα όταν και οι δύο γονείς παραμένουν θετικά παρόντες, και ιδιαίτερα όταν ο γονιός με τον οποίο δεν μένουν διατηρεί στενή, υποστηρικτική σχέση μαζί τους.[4]
- Επικοινωνία «επαγγελματική». Σύντομα, ουδέτερα μηνύματα για πρόγραμμα, σχολείο και υγεία, απευθείας ανάμεσα στους ενήλικες.
- Προβλέψιμο πρόγραμμα. Ένα ημερολόγιο που βλέπει και το παιδί μειώνει το άγχος των μεταβάσεων.
- Ήρεμες παραδόσεις. Η αλλαγή σπιτιού δεν είναι στιγμή για διαφωνίες.
- Κοινοί βασικοί κανόνες. Ύπνος, οθόνες, διάβασμα: δεν χρειάζεται να είναι πανομοιότυποι, αλλά να μη συγκρούονται.
- Οι διαφωνίες λύνονται μακριά από το παιδί. Αν η επικοινωνία μένει τεταμένη, η καθοδήγηση από τρίτο, ουδέτερο επαγγελματία μπορεί να βοηθήσει.
Αν μεγαλώνετε τα παιδιά κυρίως μόνοι σας, δείτε και τη σελίδα για τη στήριξη μονογονεϊκών οικογενειών. Όταν η ένταση αφορά όλη την οικογένεια, χρήσιμη είναι και η σελίδα για την οικογενειακή θεραπεία.
Φροντίζοντας τον εαυτό σας ως γονιός μετά το διαζύγιο
Είναι εύκολο να ξεχάσετε τον εαυτό σας όταν όλη η προσοχή πάει στα παιδιά. Όμως η AAP σημειώνει ότι το πώς θα προσαρμοστείτε εσείς συναισθηματικά στο διαζύγιο παίζει ρόλο στο πώς θα προσαρμοστούν τα παιδιά σας· προτείνει επαρκή ύπνο, άσκηση, υγιεινή διατροφή και στήριξη από φίλο, συγγενή ή σύμβουλο.[5]
Η μετα-ανάλυση των van Dijk και συνεργατών συμφωνεί με αυτή την εικόνα: μεγάλο μέρος της σύνδεσης ανάμεσα στη σύγκρουση και τις δυσκολίες των παιδιών περνά μέσα από την ποιότητα της γονεϊκότητας.[8] Ένας γονιός εξαντλημένος, θυμωμένος ή βυθισμένος στη θλίψη δυσκολεύεται να είναι ζεστός και σταθερός. Η φροντίδα του εαυτού σας δεν είναι εγωισμός· είναι μέρος της φροντίδας των παιδιών σας.
Πολλοί γονείς περιγράφουν ότι, πίσω από τα πρακτικά, κουβαλούν θυμό, ενοχές, φόβο για το μέλλον ή πένθος για την οικογένεια που φαντάζονταν. Αυτά αξίζουν τον δικό τους χώρο, μακριά από τα παιδιά. Δείτε τη σελίδα για την ψυχολογική υποστήριξη στο διαζύγιο, τον οδηγό για την υποστήριξη των γονιών και τη σελίδα για τις σχέσεις και την οικογένεια.
Πώς βοηθάμε γονείς και παιδιά στο Art of Mind
Στο Art of Mind στηρίζουμε γονείς που περνούν χωρισμό, ώστε να βρουν τα λόγια, τη σταθερότητα και τη συνεργασία που χρειάζονται τα παιδιά τους. Στη συμβουλευτική γονέων δουλεύουμε συγκεκριμένα: πώς θα το πείτε, πώς θα απαντήσετε στις ερωτήσεις, πώς θα χειριστείτε τις μεταβάσεις ανάμεσα στα δύο σπίτια. Στην ατομική ψυχοθεραπεία δίνουμε χώρο στο δικό σας πένθος, τον θυμό και την ενοχή. Για εφήβους που δυσκολεύονται, υπάρχει η συμβουλευτική εφήβων· για ανήλικους, το πρώτο βήμα είναι να επικοινωνήσετε με το κέντρο, ώστε να συζητήσουμε μαζί σας πώς θα ξεκινήσουμε.
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με τη σκέψη, το συναίσθημα και το σώμα. Βοηθά πολλούς γονείς να επεξεργαστούν την απώλεια και την ένταση του χωρισμού, ώστε να μην ξεχειλίζουν προς τα παιδιά. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Εξατομικευμένη, δομημένη υποστήριξη με συγκεκριμένα εργαλεία για την καθημερινότητα: πώς μιλάτε στα παιδιά, πώς επικοινωνείτε με τον άλλο γονιό, πώς βάζετε όρια και οργανώνετε δύο σπίτια. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού ή δια ζώσης στον χώρο μας στην Πάτρα, Κορίνθου 288. Η online μορφή διευκολύνει γονείς με φορτωμένο πρόγραμμα.
Η πρώτη συνεδρία περιλαμβάνει ιστορικό, αρχική αξιολόγηση και πλάνο συνεργασίας. Κάθε οικογένεια είναι διαφορετική· επανεξετάζουμε μαζί σας τακτικά την πορεία.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς να πω στο παιδί για το διαζύγιο;
Ιδανικά μαζί με τον άλλο γονιό, με ήρεμο τόνο, σε ήσυχη στιγμή. Πείτε απλά ότι αποφασίσατε να μη ζείτε πια μαζί, ότι είναι απόφαση των μεγάλων, ότι το παιδί δεν φταίει και ότι το αγαπάτε και οι δύο, και εξηγήστε τι αλλάζει στην καθημερινότητά του.[1]
Ποιες είναι οι επιπτώσεις του διαζυγίου στα παιδιά;
Κατά μέσο όρο, η έρευνα βρίσκει περισσότερες δυσκολίες σε σχολείο, συμπεριφορά και ψυχολογική προσαρμογή στα παιδιά διαζευγμένων γονιών[7], αλλά πολλά παιδιά ανακάμπτουν μέσα σε 2 έως 3 χρόνια.[4] Οι συγκρούσεις των γονιών και η ποιότητα της γονεϊκότητας μετά τον χωρισμό παίζουν σημαντικό ρόλο.[8]
Είναι καλύτερα να μείνουμε μαζί «για τα παιδιά»;
Δεν υπάρχει μία απάντηση για όλες τις οικογένειες, και η απόφαση είναι δική σας. Αυτό που δείχνει η έρευνα είναι ότι η επίμονη, έντονη σύγκρουση των γονιών αποτελεί παράγοντα κινδύνου για τα παιδιά.[9] Η ψυχοθεραπεία ή η συμβουλευτική μπορεί να σας βοηθήσει να σκεφτείτε την απόφαση πιο καθαρά.
Πώς καταλαβαίνω αν το παιδί μου χρειάζεται ψυχολογική στήριξη;
Αν η λύπη, το άγχος ή ο θυμός επιμένουν ή χειροτερεύουν, αν πέφτει πολύ στο σχολείο, αν αποσύρεται, έχει επίμονα προβλήματα ύπνου ή φαγητού ή, σε εφήβους, ριψοκίνδυνες συμπεριφορές, μιλήστε με τον παιδίατρο ή με επαγγελματία ψυχικής υγείας.[2]
Πώς μπορώ να κλείσω συνεδρία για τον έφηβό μου;
Για ανήλικους, το πρώτο βήμα είναι να επικοινωνήσετε με το κέντρο. Θα συζητήσουμε μαζί σας τι χρειάζεται ο έφηβος και πώς θα ξεκινήσουμε τη συμβουλευτική εφήβων.
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία για εμένα ως γονιό;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγετε διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνετε online. Η πρώτη συνεδρία κοστίζει 45 € για 45 λεπτά· δείτε όλες τις τιμές.
Χρειάζεστε άμεση βοήθεια;
Αν εσείς, το παιδί σας ή κάποιος δικός σας βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Αν έχετε σκέψεις αυτοκτονίας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Για ψυχολογική στήριξη: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Για βία κατά των γυναικών: SOS 15900· για παιδιά σε κίνδυνο: SOS 1056. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Δεν χρειάζεται να τα καταφέρετε μόνοι σας
Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας, για εσάς και για τον τρόπο που θα στηρίξετε τα παιδιά σας. 45 λεπτά, online ή στην Πάτρα.
Κλείστε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- American Academy of Pediatrics. How to Talk to Your Children about Divorce. HealthyChildren.org, 2020. healthychildren.org
- American Academy of Pediatrics. Divorce and Separation: How to Help Your Child Adjust. HealthyChildren.org, 2026. healthychildren.org
- American Academy of Pediatrics. Traps Divorced or Separating Parents Should Avoid. HealthyChildren.org, 2014. healthychildren.org
- American Academy of Pediatrics. How to Support Children after Their Parents Separate or Divorce. HealthyChildren.org, 2020. healthychildren.org
- American Academy of Pediatrics. Divorce: Taking Care of Yourself. HealthyChildren.org, 2017. healthychildren.org
- Cohen GJ, Weitzman CC; Committee on Psychosocial Aspects of Child and Family Health. Helping Children and Families Deal With Divorce and Separation. Pediatrics, 2016. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Amato PR. Children of divorce in the 1990s: an update of the Amato and Keith (1991) meta-analysis. Journal of Family Psychology, 2001;15(3):355-370. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- van Dijk R, van der Valk IE, Deković M, Branje S. A meta-analysis on interparental conflict, parenting, and child adjustment in divorced families: Examining mediation using meta-analytic structural equation models. Clinical Psychology Review, 2020. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- O'Hara KL, Sandler IN, Wolchik SA, Tein JY. Coping in context: The effects of long-term relations between interparental conflict and coping on the development of child psychopathology following parental divorce. Development and Psychopathology, 2019. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Γενική Γραμματεία Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Τηλεφωνική Γραμμή SOS 15900. isotita.gr
- Το Χαμόγελο του Παιδιού. Εθνική Γραμμή SOS 1056. hamogelo.gr
