Ένας χωρισμός μπορεί να πονέσει περισσότερο απ' όσο περιμένει κανείς, ακόμη κι όταν ήταν η σωστή απόφαση, ακόμη κι όταν τον ζητήσατε εσείς. Δεν πρόκειται για αδυναμία. Σε μια μελέτη με 1.295 ανύπαντρους νέους ενήλικες, όσοι πέρασαν χωρισμό εμφάνισαν αύξηση της ψυχολογικής δυσφορίας και μείωση της ικανοποίησης από τη ζωή, σε σύγκριση με το πώς ήταν πριν από τον χωρισμό.[1]
Αυτός ο οδηγός αφορά κάθε χωρισμό σχέσης, με ή χωρίς γάμο. Θα δούμε γιατί πονάει τόσο, τι είναι στην πραγματικότητα τα «στάδια χωρισμού», τι αλλάζει μετά από μια μακροχρόνια σχέση, πώς να ξεπεράσετε έναν χωρισμό με μικρά, ρεαλιστικά βήματα και πότε ο πόνος δείχνει ότι χρειάζεστε περισσότερη στήριξη. Αν σας απασχολεί ειδικά η διαδικασία του διαζυγίου, δείτε και τη σελίδα για την ψυχολογική υποστήριξη στο διαζύγιο.
Βασικά Σημεία
- Ο πόνος του χωρισμού έχει εξηγήσεις: σπάει ένας δεσμός προσκόλλησης, χάνεται μια καθημερινότητα και κλονίζεται η αίσθηση του ποιος είστε.
- Τα στάδια χωρισμού είναι ένας περιγραφικός χάρτης, όχι αυστηρή σειρά: τα συναισθήματα έρχονται και ξανάρχονται, συχνά μαζί.
- Μετά από μακροχρόνια σχέση ή συγκατοίκηση, η αναστάτωση συχνά είναι μεγαλύτερη, γιατί αλλάζουν και πρακτικά θέματα της ζωής.
- Βοηθούν μικρά, συγκεκριμένα βήματα: ρουτίνα, ύπνος, επαφή με ανθρώπους, όρια στην επικοινωνία με τον πρώην σύντροφο.
- Αν η χαμηλή διάθεση κρατά τις περισσότερες ώρες κάθε μέρα για πάνω από δύο εβδομάδες, αξίζει να ζητήσετε βοήθεια.
Γιατί πονάει τόσο ένας χωρισμός;
Ο πόνος ενός χωρισμού δεν είναι «μόνο στο μυαλό». Η έρευνα δείχνει τουλάχιστον τρεις μηχανισμούς που τον εξηγούν:
Σπάει ένας δεσμός
Ο σύντροφος γίνεται συχνά βασική πηγή ασφάλειας. Σε μελέτη με ημερήσιες καταγραφές συναισθημάτων μετά από χωρισμό, η μεγαλύτερη αγάπη για τον πρώην σύντροφο και η ανησυχία στην προσκόλληση συνδέθηκαν με πιο αργή ανάκαμψη από τη λύπη, ενώ η αποδοχή του τέλους της σχέσης συνδέθηκε με ταχύτερη.[2]
Ο εγκέφαλος «ζητά» τον άλλον
Σε μελέτη λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας με 15 ανθρώπους που είχαν πρόσφατα απορριφθεί αλλά ήταν ακόμη ερωτευμένοι, η φωτογραφία του πρώην συντρόφου ενεργοποίησε περιοχές που σχετίζονται με την ανταμοιβή, τη λαχτάρα και τη ρύθμιση του συναισθήματος.[3] Αυτό βοηθά να καταλάβουμε γιατί η σκέψη επιστρέφει επίμονα στον άλλον.
Κλονίζεται η ταυτότητα
Στις σχέσεις αποκτούμε κοινούς φίλους, κοινές συνήθειες και μια εν μέρει κοινή εικόνα εαυτού. Σε τρεις μελέτες, μετά τον χωρισμό οι άνθρωποι ένιωθαν λιγότερο καθαρά ποιοι είναι, και αυτή η μειωμένη σαφήνεια προέβλεπε μεγαλύτερη συναισθηματική δυσφορία.[4]
Σε μια μελέτη με 192 φοιτητές, η δυσφορία μετά τον χωρισμό ήταν μεγαλύτερη όταν είχε περάσει λιγότερος χρόνος, όταν τον χωρισμό τον είχε αποφασίσει ο άλλος, όταν ήταν ξαφνικός και απρόσμενος και όταν συνοδευόταν από αίσθημα απόρριψης ή προδοσίας. Όσοι υπέφεραν περισσότερο είχαν επίσης περισσότερες παρεισφρητικές σκέψεις και διαταραχές στον ύπνο.[5] Αν ο χωρισμός ήρθε μετά από απιστία, ίσως σας φανεί χρήσιμος και ο οδηγός μας για την απιστία.
Τα στάδια χωρισμού: ένας χάρτης, όχι ένα πρόγραμμα
Συχνά διαβάζουμε για «τα στάδια χωρισμού» ή «τα στάδια πένθους χωρισμού», δανεισμένα από τα γνωστά στάδια του πένθους. Είναι χρήσιμα ως λέξεις για όσα νιώθετε, αλλά δεν αποτελούν σταθερή επιστημονική ακολουθία. Η MedlinePlus, μιλώντας για το πένθος, σημειώνει ότι αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να μην εμφανιστούν με συγκεκριμένη σειρά, μπορεί να εμφανιστούν μαζί, και ότι δεν τις βιώνουν όλοι.[6] Και η έρευνα για τον χωρισμό δείχνει ότι η λαχτάρα για τον άλλον, ο θυμός και η λύπη είναι ξεχωριστές αλλά αλληλένδετες διαθέσεις, που αυξομειώνονται από μέρα σε μέρα.[7]
| Φάση (περιγραφικά) | Πώς μπορεί να μοιάζει | Τι συνήθως βοηθά |
|---|---|---|
| Σοκ και άρνηση | «Δεν μπορεί να τελείωσε», μούδιασμα, ελπίδα ότι θα αλλάξει γνώμη. | Να μην παίρνετε μεγάλες αποφάσεις, να έχετε ανθρώπους κοντά σας. |
| Λαχτάρα και αναζήτηση | Ξαναδιαβάζετε μηνύματα, ελέγχετε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σκέφτεστε να επικοινωνήσετε. | Όρια στην επαφή και στον έλεγχο, απόσταση από τα ερεθίσματα. |
| Θυμός | Θυμός με τον πρώην σύντροφο, με τον εαυτό σας, με την αδικία. | Ασφαλής έκφραση: συζήτηση, κίνηση, γράψιμο με μέτρο. |
| «Διαπραγμάτευση» | «Αν είχα κάνει αυτό...», σενάρια επανασύνδεσης. | Ρεαλιστική ματιά στο τι λειτουργούσε και τι όχι στη σχέση. |
| Λύπη | Κούραση, κλάμα, απόσυρση, η απώλεια γίνεται πιο πραγματική. | Ρουτίνα, ύπνος, μικρές ευχάριστες δραστηριότητες, στήριξη. |
| Αποδοχή και ανασυγκρότηση | Ο χωρισμός γίνεται μέρος της ιστορίας σας, όχι το κέντρο της. | Νέοι στόχοι, επανασύνδεση με ενδιαφέροντα και φίλους. |
Αν η λύπη επιστρέψει σε μια επέτειο, δεν σημαίνει ότι γυρίσατε πίσω. Περισσότερα για το πένθος γενικά θα βρείτε στον οδηγό μας για τα στάδια του πένθους και στη σελίδα για πένθος και απώλεια.
Χωρισμός μετά από μακροχρόνια σχέση
Ένας χωρισμός μετά από μακροχρόνια σχέση συχνά δεν είναι μόνο συναισθηματική απώλεια. Στην ίδια μελέτη με τους 1.295 νέους ενήλικες, η προηγούμενη συγκατοίκηση και τα σχέδια για γάμο συνδέθηκαν με μεγαλύτερη μείωση της ικανοποίησης από τη ζωή μετά τον χωρισμό.[1] Αυτό είναι κατανοητό, γιατί μαζί με τη σχέση αλλάζουν πολλά ακόμη:
- Το σπίτι και η καθημερινότητα: ποιος μένει πού, τα κοινά έξοδα, οι μικρές ρουτίνες που ξαφνικά λείπουν.
- Οι κοινοί φίλοι και η οικογένεια του άλλου: σχέσεις που μπορεί να αλλάξουν ή να χαθούν.
- Το μέλλον που είχατε φανταστεί: σχέδια για γάμο, παιδιά, ταξίδια, γηρατειά.
- Η ταυτότητα: για χρόνια ήσασταν μέρος ενός «εμείς». Τώρα χρειάζεται να ξαναβρείτε το «εγώ».
Βοηθά να ξεχωρίσετε τα πρακτικά ζητήματα, που χρειάζονται αποφάσεις, από τα συναισθηματικά, που χρειάζονται χρόνο.
Όταν υπάρχουν παιδιά, ο χωρισμός αφορά και εκείνα. Δείτε τον οδηγό μας διαζύγιο και παιδιά: πώς να τους το πείτε και πώς να τα στηρίξετε.
Πώς να ξεπεράσετε έναν χωρισμό: τι βοηθά
Δεν υπάρχει γρήγορη λύση. Υπάρχουν όμως πράγματα που κάνουν τη διαδρομή πιο ήπια. Τα παρακάτω είναι μικρά και συγκεκριμένα, όχι μαγικά:
Φροντίστε το σώμα
Σταθερή ώρα ύπνου και ξυπνήματος, κανονικά γεύματα, λίγη κίνηση κάθε μέρα. Μετά από χωρισμό ο ύπνος συχνά διαταράσσεται,[5] και η κούραση κάνει όλα τα υπόλοιπα πιο βαριά.
Βάλτε όρια στην επαφή
Αν είναι δυνατόν, ένα διάστημα χωρίς επαφή ή με επαφή μόνο για τα απαραίτητα (για παράδειγμα τα παιδιά). Λιγότερος έλεγχος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης του άλλου.
Ξαναχτίστε το «ποιος είμαι»
Αφού η σαφήνεια για τον εαυτό συνδέεται με λιγότερη δυσφορία,[4] βοηθά να επιστρέψετε σε ενδιαφέροντα, φίλους και στόχους που είναι δικοί σας. Δείτε και τη σελίδα για την αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση.
Μιλήστε, αλλά όχι μόνο για εκείνον ή εκείνη
Η στήριξη από φίλους βοηθά, όπως και οι στιγμές που η κουβέντα αφορά άλλα πράγματα.
Η αποδοχή ότι η σχέση τελείωσε φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο: στη μελέτη με ημερήσιες καταγραφές, η αποδοχή του τέλους της σχέσης ήταν ο δρόμος μέσα από τον οποίο η ασφαλής προσκόλληση συνδεόταν με ταχύτερη ανάκαμψη από τη λύπη.[2] Η αποδοχή δεν είναι συμφωνία με ό,τι έγινε, αλλά παραδοχή ότι έγινε.
Τι να αποφύγετε μετά από έναν χωρισμό
- Τον διαρκή έλεγχο του πρώην συντρόφου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τροφοδοτεί τις παρεισφρητικές σκέψεις που ήδη δυσκολεύουν.
- Τις μεγάλες αποφάσεις μέσα στον πόνο, όπως μια βιαστική μετακόμιση ή παραίτηση.
- Το αλκοόλ ή άλλες ουσίες ως τρόπο διαχείρισης. Η MedlinePlus αναφέρει την υπερβολική χρήση ουσιών ή αλκοόλ μετά από απώλεια ως λόγο να ζητήσει κανείς βοήθεια.[6]
- Την ατελείωτη αναζήτηση του «γιατί». Η κατανόηση βοηθά, το ατέρμονο μάσημα όχι. Σε μια μελέτη με 90 ενήλικες μετά από διάσταση γάμου, όσοι αναζητούσαν ενεργά νόημα είχαν χειρότερη συναισθηματική πορεία όταν τους ζητήθηκε να γράφουν εκτενώς για τα συναισθήματά τους, σε σύγκριση με μια ουδέτερη άσκηση γραφής.[8] Ό,τι βοηθά έναν άνθρωπο δεν βοηθά απαραίτητα όλους.
- Την επανάληψη ενός κύκλου χωρισμών και επιστροφών χωρίς να αλλάζει κάτι ουσιαστικό. Αν αναγνωρίζετε κάτι τέτοιο, ίσως σας ενδιαφέρει ο οδηγός μας για τη συναισθηματική εξάρτηση στις σχέσεις.
Σημάδια οριστικού χωρισμού
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα αν ένας χωρισμός είναι οριστικός. Ορισμένα σημάδια, όμως, δείχνουν συνήθως ότι η απόφαση έχει παρθεί:
- Ο άλλος σας έχει πει καθαρά και επανειλημμένα ότι δεν θέλει να συνεχίσει, και οι πράξεις του συμφωνούν με τα λόγια του.
- Έχουν ήδη γίνει πρακτικά βήματα: χωριστά σπίτια, μοιρασμένα πράγματα, ενημέρωση φίλων και οικογένειας.
- Οι επαφές αφορούν μόνο τα απαραίτητα, χωρίς ενδιαφέρον για τη δική σας ζωή.
- Έχετε ξαναπροσπαθήσει, μία ή περισσότερες φορές, και τα ίδια προβλήματα επέστρεψαν.
- Εσείς ο ίδιος ή η ίδια, όταν είστε ήρεμοι, αναγνωρίζετε ότι η σχέση σάς πλήγωνε περισσότερο απ' όσο σας στήριζε.
Η ψυχοθεραπεία δεν αποφασίζει για εσάς. Βοηθά όμως να δείτε πιο καθαρά τι θέλετε και τι επαναλαμβάνεται στις σχέσεις σας. Αν φοβάστε ότι «διαλέγετε πάντα λάθος», ίσως σας ενδιαφέρει ο οδηγός μας για τον φόβο ότι θα διαλέξετε λάθος σύντροφο.
Η ψυχολογία των ανδρών μετά τον χωρισμό
Η αναζήτηση για την «ψυχολογία των ανδρών μετά τον χωρισμό» είναι πολύ συχνή. Η ειλικρινής απάντηση είναι ότι η έρευνα δεν στηρίζει ένα ενιαίο «αντρικό» μοτίβο που να ισχύει για όλους, και κάθε άνθρωπος βιώνει τον χωρισμό με τον δικό του τρόπο. Σε δείγματα νέων ανθρώπων έχουν βρεθεί κάποιες διαφορές: στη μελέτη με 192 φοιτητές, οι γυναίκες ανέφεραν υψηλότερη δυσφορία μετά τον χωρισμό,[5] ενώ σε μια μελέτη στην Ολλανδία οι συσχετίσεις ανάμεσα στα χαρακτηριστικά του χωρισμού και στα καταθλιπτικά συμπτώματα διέφεραν ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες.[9] Αυτά τα ευρήματα αφορούν μικρά δείγματα και δεν λένε πόσο πονάει ο καθένας.
Εκείνο που τεκμηριώνεται καλύτερα αφορά την έκφραση του πόνου και την αναζήτηση βοήθειας. Συστηματική ανασκόπηση 37 μελετών βρήκε ότι η προσκόλληση σε παραδοσιακά πρότυπα αρρενωπότητας επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνδρες βιώνουν και εκφράζουν τα συμπτώματα κατάθλιψης, τη στάση τους απέναντι στην αναζήτηση βοήθειας και τον τρόπο με τον οποίο τα διαχειρίζονται.[10] Στην πράξη, ο πόνος μπορεί να μη φαίνεται ως κλάμα αλλά ως θυμός, απόσυρση, υπερβολική δουλειά, περισσότερο αλκοόλ ή μια βιαστική νέα σχέση. Αν αναγνωρίζετε κάτι από αυτά στον εαυτό σας, δεν σημαίνει ότι «το έχετε ξεπεράσει». Σημαίνει ίσως ότι χρειάζεστε έναν χώρο να το μιλήσετε, χωρίς φόβο κρίσης ή κριτικής.
Πότε ο πόνος του χωρισμού δείχνει κάτι περισσότερο
Η λύπη μετά από χωρισμό είναι φυσιολογική. Σε ορισμένους ανθρώπους, όμως, εξελίσσεται σε κάτι πιο βαρύ. Στην ολλανδική μελέτη με 71 ανθρώπους που είχαν χωρίσει μέσα στους προηγούμενους έξι μήνες, το δείγμα στο σύνολό του δεν θεωρούνταν καταθλιπτικό, όμως οι βαθμολογίες κατάθλιψης ήταν υψηλότερες από όσους ήταν σε σχέση και το 26,8% ανέφερε συμπτώματα που αντιστοιχούσαν σε ήπια, μέτρια ή σοβαρή κατάθλιψη.[9]
Το NHS συστήνει να ζητήσετε βοήθεια αν έχετε συμπτώματα κατάθλιψης τις περισσότερες ώρες της ημέρας, κάθε μέρα, για περισσότερο από δύο εβδομάδες.[11] Προσέξτε ιδιαίτερα αν:
- η χαμηλή διάθεση ή η απώλεια ενδιαφέροντος για όλα δεν υποχωρεί,
- ο ύπνος και η όρεξη έχουν αλλάξει σημαντικά για εβδομάδες,
- δυσκολεύεστε να λειτουργήσετε στη δουλειά, στις σπουδές ή στη φροντίδα του σπιτιού και των παιδιών,
- απομονώνεστε από φίλους και οικογένεια,
- χρησιμοποιείτε αλκοόλ ή ουσίες για να αντέξετε,
- κάνετε σκέψεις ότι δεν αξίζει να ζείτε. Σε αυτή την περίπτωση, ζητήστε βοήθεια αμέσως (δείτε τους αριθμούς πιο κάτω).
Περισσότερα θα βρείτε στη σελίδα για την κατάθλιψη.
Πώς βοηθάμε μετά από χωρισμό στο Art of Mind
Στο Art of Mind δουλεύουμε με ανθρώπους που περνούν χωρισμό, είτε ο πόνος είναι πρόσφατος είτε κουβαλούν μια παλιότερη σχέση που δεν έχει «κλείσει». Ξεκινάμε με ιστορικό και αξιολόγηση, ώστε να καταλάβουμε τι χρειάζεστε, και ο συνδυασμός αυτών των προσεγγίσεων προσαρμόζεται σε εσάς. Περισσότερα για την ατομική δουλειά στις σχέσεις θα βρείτε στη σελίδα σχέσεις και οικογένεια.
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με το συναίσθημα, το σώμα και τη σχεσιακή διάσταση. Βοηθά όταν η απώλεια αγγίζει βαθύτερα μοτίβα προσκόλλησης ή παλαιότερες πληγές. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Εξατομικευμένη, δομημένη υποστήριξη με συγκεκριμένα, εφαρμόσιμα εργαλεία για την καθημερινότητα μετά τον χωρισμό: ρουτίνα, όρια στην επαφή, πρακτικές αποφάσεις. Η μέθοδος
NLP
Πρακτικές τεχνικές προσωπικής αλλαγής που βοηθούν να αναγνωρίσετε περιοριστικές πεποιθήσεις, να αλλάξετε μη βοηθητικά μοτίβα σκέψης και να θέσετε νέους στόχους με μεγαλύτερη σαφήνεια. Η μέθοδος
Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, για παράδειγμα για τις επαναλαμβανόμενες σκέψεις και για τη σταδιακή επιστροφή σε δραστηριότητες. Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού ή δια ζώσης στην Πάτρα, στην Κορίνθου 288 (δείτε την ατομική ψυχοθεραπεία στην Πάτρα). Τα αποτελέσματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Δείτε όλες τις τιμές.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι τα στάδια χωρισμού;
Συχνά περιγράφονται ως σοκ και άρνηση, λαχτάρα, θυμός, «διαπραγμάτευση», λύπη και αποδοχή. Είναι όμως περιγραφικός χάρτης, όχι σταθερή σειρά: οι αντιδράσεις μπορεί να έρθουν με άλλη σειρά, μαζί ή καθόλου.[6]
Πόσο καιρό κρατάει ο πόνος μετά από χωρισμό;
Δεν υπάρχει σταθερό χρονοδιάγραμμα. Σε μελέτη με φοιτητές, η μεγαλύτερη δυσφορία συνδεόταν με λιγότερο χρόνο από τον χωρισμό.[5] Αν όμως η χαμηλή διάθεση κρατά τις περισσότερες ώρες κάθε μέρα για πάνω από δύο εβδομάδες, αξίζει να ζητήσετε βοήθεια.[11]
Γιατί πονάω τόσο, αφού εγώ ζήτησα τον χωρισμό;
Γιατί και πάλι χάνετε έναν δεσμό, μια καθημερινότητα και ένα κομμάτι της ταυτότητάς σας. Η μελέτη με 1.295 νέους ενήλικες δεν βρήκε χαρακτηριστικά της σχέσης ή του χωρισμού που να σχετίζονται με το μέγεθος της αύξησης της ψυχολογικής δυσφορίας.[1] Το ότι η απόφαση ήταν σωστή δεν σημαίνει ότι δεν πονάει.
Είναι πιο δύσκολος ο χωρισμός μετά από μακροχρόνια σχέση;
Συχνά ναι, γιατί αλλάζουν σπίτι, φίλοι, σχέδια και ταυτότητα. Η προηγούμενη συγκατοίκηση και τα σχέδια για γάμο συνδέθηκαν με μεγαλύτερη μείωση της ικανοποίησης από τη ζωή μετά τον χωρισμό.[1]
Πρέπει να κόψω κάθε επαφή με τον πρώην σύντροφο;
Για πολλούς ανθρώπους, ένα διάστημα χωρίς επαφή ή με επαφή μόνο για τα απαραίτητα βοηθά να ηρεμήσει η λαχτάρα και να μειωθούν οι επαναλαμβανόμενες σκέψεις. Όταν υπάρχουν παιδιά, βοηθά η επικοινωνία να περιορίζεται σε όσα αφορούν τη φροντίδα τους.
Πότε χρειάζομαι ψυχοθεραπεία μετά από χωρισμό;
Όταν ο πόνος δεν υποχωρεί, όταν δυσκολεύεστε να λειτουργήσετε, όταν βλέπετε το ίδιο μοτίβο να επαναλαμβάνεται στις σχέσεις σας ή απλώς όταν θέλετε έναν χώρο να το επεξεργαστείτε. Δεν χρειάζεται να «είναι σοβαρό» για να ζητήσετε στήριξη.
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγετε διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνετε online. Η πρώτη συνεδρία κοστίζει 45 € για 45 λεπτά· δωρεάν αλλαγή ώρας έως 24 ώρες πριν. Δείτε όλες τις τιμές.
Χρειάζεστε άμεση βοήθεια;
Αν εσείς ή κάποιος δικός σας βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Για στήριξη σε κρίση: Γραμμή Πρόληψης Αυτοκτονίας 1018 (Κλίμακα, 24/7) και Εθνική Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306 (24/7, χωρίς χρέωση). Αν κάνετε σκέψεις αυτοκτονίας, μη μείνετε μόνοι: μιλήστε αμέσως με κάποιον άνθρωπο εμπιστοσύνης και καλέστε μία από αυτές τις γραμμές. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Δεν χρειάζεται να το περάσετε μόνοι
Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σας, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας. 45 λεπτά, online ή στην Πάτρα.
Κλείστε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- Rhoades GK, Kamp Dush CM, Atkins DC, Stanley SM, Markman HJ. Breaking up is hard to do: the impact of unmarried relationship dissolution on mental health and life satisfaction. Journal of Family Psychology, 2011;25(3):366–374. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Sbarra DA. Predicting the onset of emotional recovery following nonmarital relationship dissolution: survival analyses of sadness and anger. Personality and Social Psychology Bulletin, 2006;32(3):298–312. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Fisher HE, Brown LL, Aron A, Strong G, Mashek D. Reward, addiction, and emotion regulation systems associated with rejection in love. Journal of Neurophysiology, 2010;104(1):51–60. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Slotter EB, Gardner WL, Finkel EJ. Who am I without you? The influence of romantic breakup on the self-concept. Personality and Social Psychology Bulletin, 2010;36(2):147–160. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Field T, Diego M, Pelaez M, Deeds O, Delgado J. Breakup distress in university students. Adolescence, 2009;44(176):705–727. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- MedlinePlus Medical Encyclopedia. Grief. U.S. National Library of Medicine. medlineplus.gov
- Sbarra DA, Ferrer E. The structure and process of emotional experience following nonmarital relationship dissolution: dynamic factor analyses of love, anger, and sadness. Emotion, 2006;6(2):224–238. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Sbarra DA, Boals A, Mason AE, Larson GM, Mehl MR. Expressive Writing Can Impede Emotional Recovery Following Marital Separation. Clinical Psychological Science, 2013;1(2):120–134. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Verhallen AM, Renken RJ, Marsman JC, Ter Horst GJ. Romantic relationship breakup: An experimental model to study effects of stress on depression (-like) symptoms. PLoS One, 2019;14(5):e0217320. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Seidler ZE, Dawes AJ, Rice SM, Oliffe JL, Dhillon HM. The role of masculinity in men's help-seeking for depression: A systematic review. Clinical Psychology Review, 2016;49:106–118. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- NHS. Symptoms — Depression in adults. nhs.uk
