Πέντε ερωτήσεις «ναι ή όχι» από το PC-PTSD-5, ένα σύντομο ερωτηματολόγιο του Εθνικού Κέντρου για το PTSD των ΗΠΑ, σε ελληνική απόδοση από το Art of Mind. Δεν χρειάζεται να περιγράψεις τι έζησες, και μπορείς να σταματήσεις όποτε θέλεις.
Δεν είναι διάγνωση. Αν οι αναμνήσεις σε φορτώνουν, μπορείς να σταματήσεις και να επιστρέψεις όποτε θέλεις.
Επιμέλεια: Ματίνα Λαδικού, ψυχοθεραπεύτρια και ιδρύτρια του Art of MindΜε μια ματιά
Το τεστ
Πρώτα μια ερώτηση για το αν έχεις ζήσει κάποιο τραυματικό γεγονός· δεν χρειάζεται να πεις ποιο ήταν. Αν θελήσεις να σταματήσεις σε οποιοδήποτε σημείο, πάτησε «Θέλω να σταματήσω».
Μερικές φορές συμβαίνουν στους ανθρώπους πράγματα ασυνήθιστα ή ιδιαίτερα τρομακτικά, φρικτά ή τραυματικά. Για παράδειγμα:
Δεν χρειάζεται να πεις τι συνέβη. Μπορείς να σταματήσεις όποτε θέλεις.
Το αποτέλεσμά σου
Το PC-PTSD-5 αφορά αντιδράσεις μετά από ένα τραυματικό γεγονός. Αν δεν έχεις ζήσει κάτι τέτοιο, το σκορ είναι 0 και οι υπόλοιπες ερωτήσεις δεν χρειάζονται.
Δύσκολες εμπειρίες που δεν ταιριάζουν σε αυτή τη λίστα μπορεί κι αυτές να αφήσουν σημάδια. Αν κάτι σε βαραίνει, διάβασε για το τραύμα ή δοκίμασε το τεστ άγχους και το τεστ κατάθλιψης.
Σταμάτησες εδώ
Δεν χρειάζεται να συνεχίσεις αν αυτό που ανεβαίνει είναι πολύ. Πάρε μερικές αργές ανάσες και δοκίμασε τη γείωση 5-4-3-2-1: ονόμασε 5 πράγματα που βλέπεις, 4 που αγγίζεις, 3 που ακούς, 2 που μυρίζεις και 1 που γεύεσαι.
Αν νιώθεις ότι δεν αντέχεις
Αν σκέφτεσαι να βλάψεις τον εαυτό σου ή νιώθεις ότι δεν αντέχεις άλλο, μίλησε με κάποιον σήμερα. Δεν χρειάζεται να το περάσεις χωρίς κάποιον δίπλα σου.
Αν βρίσκεσαι σε άμεσο κίνδυνο, κάλεσε το 112 ή πήγαινε στο πλησιέστερο τμήμα επειγόντων. Στο εξωτερικό, κάλεσε τον τοπικό αριθμό έκτακτης ανάγκης.
Απάντησες «ναι» σε λίγες ή σε καμία από τις πέντε ερωτήσεις, κάτι που συνήθως σημαίνει ότι τον τελευταίο μήνα αυτό που έζησες δεν σε επηρεάζει με τρόπο που να δείχνει μετατραυματικό στρες. Αυτό δεν μικραίνει όσα πέρασες· αν κάτι σε βαραίνει ακόμη, μετρά.
Απάντησες «ναι» σε τρεις από τις πέντε ερωτήσεις. Δεν είναι διάγνωση. Το 3 είναι όμως το όριο που εντοπίζει τις περισσότερες περιπτώσεις μετατραυματικού στρες,3 οπότε αξίζει να δεις πιο προσεκτικά πώς σε επηρεάζει αυτό που έζησες.
Απάντησες «ναι» σε τέσσερις ή πέντε ερωτήσεις, δηλαδή στο όριο που προτείνει το Εθνικό Κέντρο για το PTSD ή πάνω από αυτό.1 Δεν είναι διάγνωση, δείχνει όμως ότι αυτό που έζησες σε επηρεάζει ακόμη αρκετά ώστε να αξίζει να μην το κουβαλάς χωρίς στήριξη. Οι αντιδράσεις αυτές είναι κατανοητές, και υπάρχει βοήθεια.
Διάβασε επίσης: Online θεραπεία για το τραύμα · Συμπτώματα του PTSD · Τεστ άγχους · Τεστ κατάθλιψης · Τεστ αυτοεκτίμησης · Τεστ στρες · Τεστ ύπνου · Τεστ burnout · Τεστ κρίσεων πανικού · Τεστ σχέσης · Τεστ αλκοολισμού
Τι μετρά
Το PC-PTSD-5 δημιουργήθηκε από το Εθνικό Κέντρο για το PTSD των ΗΠΑ ως σύντομο ερωτηματολόγιο ανίχνευσης, με βάση τα κριτήρια του DSM-5.1 Οι πέντε ερωτήσεις του αφορούν τις βασικές αντιδράσεις μετά από ένα τραύμα: τις ανεπιθύμητες αναμνήσεις και τους εφιάλτες, την αποφυγή, τη διαρκή επιφυλακή, το μούδιασμα και τις ενοχές.
Στη μελέτη ανάπτυξής του, σε 398 βετεράνους, ξεχώριζε πολύ καλά όσους είχαν μετατραυματικό στρες από όσους δεν είχαν, σε σύγκριση με κλινική συνέντευξη.3 Μια δεύτερη μελέτη σε 396 βετεράνους επιβεβαίωσε την ακρίβειά του τόσο στους άντρες όσο και στις γυναίκες.4
Αυτό που έζησες δεν σε ορίζει. Οι αντιδράσεις μετά από ένα τραύμα είναι ο τρόπος του σώματος να σε προστατέψει.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι περίπου το 70% των ανθρώπων θα ζήσει κάποια στιγμή ένα δυνητικά τραυματικό γεγονός, αλλά μόνο μια μειοψηφία, περίπου 5,6%, θα αναπτύξει μετατραυματικό στρες.5 Το τεστ δεν βάζει διάγνωση ούτε ξεχωρίζει το μετατραυματικό στρες από άλλες αντιδράσεις· αυτό γίνεται μόνο με κλινική αξιολόγηση.
Δεν υπάρχει επίσημη ελληνική έκδοση του PC-PTSD-5, γι’ αυτό οι ερωτήσεις είναι ελληνική απόδοση από το Art of Mind.2 Διάβασε περισσότερα για το τραύμα και το μετατραυματικό στρες.
Ερμηνεία
Η πρώτη ερώτηση δεν βαθμολογείται: αν απαντήσεις «Όχι», το τεστ σταματά εκεί με σκορ 0. Αν απαντήσεις «Ναι», κάθε «Ναι» στις πέντε ερωτήσεις μετρά έναν βαθμό, οπότε το σκορ κυμαίνεται από 0 έως 5.
| Σκορ | Τι δείχνει | Τι προτείνουμε |
|---|---|---|
| 0–2 | Λίγα σημάδια μετατραυματικού στρες | Πρόσεξε πώς είσαι· αν κάτι σε βαραίνει, μετρά. |
| 3 | Σημάδια που αξίζει να δεις πιο προσεκτικά | Συζήτησέ το με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας. |
| 4–5 | Πολλά σημάδια μετατραυματικού στρες | Αξίζει αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας. |
Το Εθνικό Κέντρο για το PTSD προτείνει ως όριο το 4, που ισορροπεί καλύτερα τα λάθη προς τις δύο πλευρές· στις γυναίκες όμως το 4 άφηνε αρκετές περιπτώσεις απαρατήρητες και το 3 ταίριαζε καλύτερα.14 Το 3 είναι επίσης το όριο που εντόπιζε τις περισσότερες περιπτώσεις στη μελέτη ανάπτυξης.3 Γι’ αυτό εδώ ξεχωρίζουμε και το 3 και το 4. Οι μελέτες έγιναν κυρίως σε βετεράνους στις ΗΠΑ, και η ελληνική απόδοση δεν έχει μελετηθεί χωριστά.
Για τις δύσκολες στιγμές
Αυτές είναι μικρές ασκήσεις γείωσης που προτείνει η Ματίνα Λαδικού για τις στιγμές που οι αναμνήσεις ανεβαίνουν. Δεν επεξεργάζονται το τραύμα· σε βοηθούν να μείνεις στο παρόν.
Όταν μια ανάμνηση σε τραβά πίσω, ονόμασε 5 πράγματα που βλέπεις, 4 που αγγίζεις, 3 που ακούς, 2 που μυρίζεις και 1 που γεύεσαι. Η προσοχή επιστρέφει από το τότε στο εδώ και τώρα. Αν η άσκηση ανεβάζει την ένταση, σταμάτα.
Πες φωναχτά ή από μέσα σου: «Με λένε… Βρίσκομαι στο… Σήμερα είναι…». Θυμίζει στο σώμα πού και πότε βρίσκεται: τώρα, όχι τότε.
Μια λεία πέτρα, ένα μπρελόκ ή ένα κομμάτι ύφασμα. Όταν ανεβαίνει η ένταση, δίνεις όλη σου την προσοχή στην υφή του στα δάχτυλά σου.
Πολλοί άνθρωποι κατηγορούν τον εαυτό τους για το πώς αντέδρασαν. Το σώμα σου έκανε ό,τι χρειαζόταν εκείνη τη στιγμή για να επιβιώσεις. Δοκίμασε να το πεις έτσι: «έκανα ό,τι μπορούσα, με ό,τι είχα τότε».
Αυτές οι ασκήσεις δεν αντικαθιστούν τη θεραπεία. Ο ΠΟΥ σημειώνει ότι οι τεκμηριωμένες ψυχολογικές παρεμβάσεις είναι η πρώτη επιλογή θεραπείας για το μετατραυματικό στρες.5 Στο Art of Mind δουλεύουμε με το τραύμα με βασικό πλαίσιο τη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία, μαζί με τη Συνθετική Συμβουλευτική, και πάντα πρώτα με σταθεροποίηση. Διάβασε περισσότερα για το τραύμα και το μετατραυματικό στρες.
Πέρα από το σκορ
Δεν χρειάζεται να «είναι αρκετά σοβαρό» αυτό που έζησες για να ζητήσεις βοήθεια. Μετρά το πώς σε επηρεάζει σήμερα.
Ένα σύντομο ερωτηματολόγιο δεν βλέπει τι έζησες, πόσο καιρό πριν ή τι άλλο συμβαίνει στη ζωή σου. Οι αντιδράσεις μετά από ένα τραύμα μπορεί να εμφανιστούν αμέσως, αλλά και μήνες ή ακόμη και χρόνια αργότερα.6 Το επόμενο βήμα, αν το χρειάζεσαι, είναι μια κουβέντα με κάποιον που ξέρει από τραύμα.
Χρειάζεσαι άμεση βοήθεια; Αν εσύ ή κάποιος δικός σου βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, κάλεσε το 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή το 166 (ΕΚΑΒ). Για στήριξη σε κρίση: Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 (ΚΛΙΜΑΚΑ, 24/7, αστική χρέωση) και Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306 (24/7). Στο εξωτερικό, χρησιμοποίησε τις τοπικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.
Τα τεστ αυτοαξιολόγησης και η ψυχοθεραπεία, online ή δια ζώσης, δεν είναι υπηρεσία έκτακτης ανάγκης.
Ποια επιμελείται τα τεστ
Τεκμηριωμένα εργαλεία, εξηγημένα με απλά λόγια.
Η Ματίνα Λαδικού είναι ψυχοθεραπεύτρια και ιδρύτρια του Art of Mind. Τα τεστ στηρίζονται σε ερωτηματολόγια που χρησιμοποιούνται διεθνώς στην έρευνα και στην κλινική πράξη, και κάθε αποτέλεσμα συνοδεύεται από μια εξήγηση σε απλά λόγια και από ιδέες για το επόμενο βήμα.
Στο τραύμα δουλεύει με βασικό πλαίσιο τη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία, μαζί με τη Συνθετική Συμβουλευτική, και αξιοποιεί, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης. Πρώτα χτίζουμε σταθερότητα και εργαλεία, και η επεξεργασία έρχεται με τον δικό σου ρυθμό.
Εκπαιδευμένη στη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία και την Κλινική Ύπνωση, στη Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας και στο NLP, με MSc Εγκληματολογίας από το Πάντειο Πανεπιστήμιο.
Το βιογραφικό της ΜατίναςΤο επόμενο βήμα
Το πρώτο ραντεβού είναι μια ήρεμη αρχική αξιολόγηση. Δεν χρειάζεται να πεις τις λεπτομέρειες του γεγονότος· μιλάμε για το πώς σε επηρεάζει σήμερα και χτίζουμε μαζί ένα πλάνο, με τον δικό σου ρυθμό. Μπορείς να ξεκινήσεις και online, από έναν χώρο που ελέγχεις εσύ.
Τι βιώνεις, από πότε και τι έχεις ήδη δοκιμάσει. Αν θέλεις, φέρνεις μαζί σου και το αποτέλεσμα του τεστ ως αφετηρία.
Ορίζουμε μαζί ρεαλιστικούς στόχους και τη μέθοδο που ταιριάζει σε σένα.
Επανεκτιμούμε μαζί τι αλλάζει· το ίδιο ερωτηματολόγιο μπορεί να βοηθήσει να φανεί η πρόοδος με τον χρόνο.
Συνέχισε
Πόσο συχνά σε ενόχλησαν νεύρα, ανησυχία και ένταση τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Πώς ήταν η διάθεση, η ενέργεια, ο ύπνος και το ενδιαφέρον σου τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Πώς βλέπεις τον εαυτό σου γενικά: την αξία, τις ικανότητες και την ικανοποίησή σου.
Πώς φαίνεται το στρες στο σώμα, στη σκέψη και στην καθημερινότητά σου τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Πώς κοιμήθηκες τις τελευταίες δύο εβδομάδες και ποιες συνήθειες ίσως βαραίνουν τον ύπνο σου.
Πόσο σε έχει αδειάσει η δουλειά: ενέργεια, απόσταση και αποτελεσματικότητα τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Ξαφνικά κύματα φόβου, τα σωματικά τους συμπτώματα και η ανησυχία ή η αποφυγή που αφήνουν πίσω τους.
Πώς συνδέεστε, πώς διαφωνείτε και πώς τα ξαναβρίσκετε ως ζευγάρι τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Πόσο συχνά πίνεις, πόσο πίνεις συνήθως και πόσο συχνά πίνεις πολύ, με βάση τον τελευταίο χρόνο.
Σχετικοί οδηγοί: Τραύμα και μετατραυματικό στρες · Συμπτώματα του PTSD · Online θεραπεία για το τραύμα
Πριν ξεκινήσεις
Είναι ένα σύντομο ερωτηματολόγιο ανίχνευσης του Εθνικού Κέντρου για το PTSD των ΗΠΑ: μία ερώτηση για το αν έχεις ζήσει κάποιο τραυματικό γεγονός και πέντε ερωτήσεις «ναι ή όχι» για το πώς σε επηρεάζει τον τελευταίο μήνα.1
Στις μελέτες του, σε σύγκριση με κλινική συνέντευξη, το PC-PTSD-5 ξεχώριζε πολύ καλά όσους είχαν μετατραυματικό στρες.34 Οι μελέτες όμως έγιναν κυρίως σε βετεράνους στις ΗΠΑ, και η ελληνική απόδοση δεν έχει μελετηθεί χωριστά. Το αποτέλεσμα είναι ένδειξη, όχι διάγνωση.
Ένα γεγονός ασυνήθιστα τρομακτικό ή φρικτό, όπως ένα σοβαρό ατύχημα, μια επίθεση ή κακοποίηση, μια φυσική καταστροφή, ένας πόλεμος ή ο βίαιος θάνατος ενός αγαπημένου ανθρώπου.1 Και άλλες εμπειρίες μπορεί να αφήσουν σημάδια· αν κάτι σε βαραίνει, αξίζει να το συζητήσεις, ακόμη κι αν δεν ταιριάζει σε αυτή τη λίστα.
Ναι, τις πρώτες μέρες και εβδομάδες είναι πολύ συχνές. Οι περισσότεροι άνθρωποι που ζουν ένα δυνητικά τραυματικό γεγονός δεν αναπτύσσουν μετατραυματικό στρες.5 Αν όμως οι αντιδράσεις κρατούν πάνω από έναν μήνα ή σε δυσκολεύουν πολύ, αξίζει να μιλήσεις με κάποιον.
Όχι. Στην πρώτη συνεδρία μιλάμε για το πώς σε επηρεάζει σήμερα και για το τι χρειάζεσαι. Πρώτα χτίζουμε σταθερότητα και εργαλεία, και στο ίδιο το γεγονός πηγαίνουμε μόνο όταν και όσο το θέλεις εσύ.
Ναι. Ο ΠΟΥ σημειώνει ότι οι τεκμηριωμένες ψυχολογικές παρεμβάσεις είναι η πρώτη επιλογή θεραπείας.5 Στο Art of Mind δουλεύουμε με το τραύμα με βασικό πλαίσιο τη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία, online ή στην Πάτρα. Η πορεία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Δες πώς δουλεύουμε στη σελίδα για το τραύμα.
Σταμάτα το τεστ, πάρε μερικές αργές ανάσες και δοκίμασε τη γείωση 5-4-3-2-1. Αν νιώθεις ότι δεν αντέχεις ή σκέφτεσαι να βλάψεις τον εαυτό σου, κάλεσε τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 (24/7) ή το 10306, και σε άμεσο κίνδυνο το 112.
