Όταν ένας άνθρωπος που αγαπάτε έχει κατάθλιψη, συχνά νιώθετε ανήμποροι. Λέτε κάτι ενθαρρυντικό και εκείνος κλείνεται περισσότερο. Προσπαθείτε να τον βγάλετε από το σπίτι και αρνείται. Αναρωτιέστε αν φταίτε, αν πιέζετε πολύ ή αν δεν κάνετε αρκετά. Η αμηχανία αυτή είναι απολύτως κατανοητή: κανείς δεν μας μαθαίνει πώς να στεκόμαστε δίπλα σε κάποιον που υποφέρει με αυτόν τον τρόπο.
Αυτός ο οδηγός γράφτηκε για συντρόφους, γονείς, παιδιά, φίλους και συναδέλφους. Εξηγούμε πώς να αναγνωρίσετε τα σημάδια, τι να πείτε και τι να αποφύγετε, πώς να ενθαρρύνετε τη βοήθεια από ειδικό, τι να κάνετε αν ανησυχείτε για την ασφάλειά του και πώς να προστατέψετε και τον δικό σας εαυτό. Δεν χρειάζεται να γίνετε ο θεραπευτής του. Χρειάζεται να είστε ο άνθρωπός του.
Βασικά Σημεία
- Η κατάθλιψη είναι πραγματική ασθένεια και όχι αδυναμία ή κάτι από το οποίο κανείς «συνέρχεται» με τη θέληση.
- Η ακρόαση χωρίς κρίση βοηθά περισσότερο από τις συμβουλές και τις φράσεις του τύπου «κάνε λίγο κουράγιο».
- Μπορείτε να ενθαρρύνετε τη βοήθεια από ειδικό και να βοηθήσετε πρακτικά, π.χ. κλείνοντας μαζί το ραντεβού.
- Είναι ασφαλές να ρωτήσετε ευθέως για σκέψεις αυτοκτονίας: η έρευνα δεν δείχνει ότι η ερώτηση αυξάνει τον κίνδυνο. Σε άμεσο κίνδυνο καλέστε 112 ή ΕΚΑΒ 166.
- Η φροντίδα του δικού σας εαυτού δεν είναι εγωισμός· είναι προϋπόθεση για να αντέξετε.
Πώς να καταλάβετε ότι κάποιος έχει κατάθλιψη
Το NHS σημειώνει ότι το να νιώθει κανείς πεσμένος πού και πού είναι φυσιολογικό, αλλά όταν τα συναισθήματα αυτά κρατούν 2 εβδομάδες ή περισσότερο ή αρχίζουν να επηρεάζουν την καθημερινότητα, μπορεί να είναι σημάδι κατάθλιψης. Προσθέτει ότι η κατάθλιψη μπορεί να αναπτυχθεί αργά, ότι ο άνθρωπος που την έχει δεν αντιλαμβάνεται πάντα ότι δεν είναι ο εαυτός του, και ότι συχνά ο σύντροφος, ένα μέλος της οικογένειας ή αυτός που τον φροντίζει καταλαβαίνει πρώτος ότι χρειάζεται βοήθεια.[1]
Ανάμεσα στα σημάδια που μπορεί να προσέξετε, το NHS αναφέρει ότι ο άνθρωπος έχει χάσει το ενδιαφέρον για πράγματα που συνήθως απολάμβανε, μοιάζει πεσμένος ή απελπισμένος, μιλά και κινείται πιο αργά ή είναι πιο ανήσυχος από ό,τι συνήθως, νιώθει κουρασμένος ή χωρίς ενέργεια.[1] Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας περιγράφει ότι στο καταθλιπτικό επεισόδιο η πεσμένη διάθεση ή η απώλεια ευχαρίστησης κρατούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν κάθε μέρα, για τουλάχιστον δύο εβδομάδες.[2]
Στην πράξη, πολλοί συγγενείς περιγράφουν μια αλλαγή που δεν μπορούν να «πιάσουν»: περισσότερη ευερεθιστότητα, απόσυρση από φίλους, αλλαγές στον ύπνο και στο φαγητό, δυσκολία στη δουλειά, αμέλεια για πράγματα που πριν είχαν σημασία. Αναλυτικά στον οδηγό για τα συμπτώματα της κατάθλιψης. Αν δεν είστε σίγουροι αν πρόκειται για μια δύσκολη περίοδο ή για κάτι πιο σοβαρό, διαβάστε το άρθρο θλίψη, μελαγχολία ή κατάθλιψη. Το τεστ κατάθλιψης PHQ-9 μπορεί να δώσει μια πρώτη εικόνα αν ο ίδιος θέλει να το συμπληρώσει, αλλά δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση από ειδικό.
Τι να πω σε κάποιον με κατάθλιψη και τι να αποφύγω
Το NHS τονίζει ότι η κατάθλιψη είναι πραγματική ασθένεια με πραγματικά συμπτώματα, όχι σημάδι αδυναμίας ή κάτι από το οποίο κανείς μπορεί να «συνέλθει» απλώς «μαζεύοντας τον εαυτό του».[7] Πολλές καλοπροαίρετες φράσεις στηρίζονται, χωρίς να το θέλουμε, σε αυτόν τον μύθο. Ο πίνακας δίνει ιδέες· σημασία έχει περισσότερο ο τόνος και η διάθεση να ακούσετε παρά οι ακριβείς λέξεις.
| Καλύτερα να αποφύγετε | Γιατί πληγώνει | Δοκιμάστε κάτι σαν |
|---|---|---|
| «Έλα, κάνε λίγο κουράγιο» | Υπονοεί ότι η κατάθλιψη είναι θέμα θέλησης | «Βλέπω ότι περνάς πολύ δύσκολα. Είμαι εδώ.» |
| «Άλλοι έχουν πολύ χειρότερα» | Προσθέτει ενοχές και ντροπή | «Ό,τι νιώθεις μετράει, όποια κι αν είναι η αιτία.» |
| «Σκέψου θετικά» | Κάνει τον άλλον να νιώθει ότι αποτυγχάνει και σε αυτό | «Δεν χρειάζεται να είσαι καλά για να μου μιλήσεις.» |
| «Πρέπει να βγεις, να κάνεις κάτι» | Ακούγεται σαν εντολή, όχι σαν πρόσκληση | «Θέλεις να κάνουμε μια μικρή βόλτα μαζί; Αν όχι σήμερα, κάποια άλλη μέρα.» |
| «Όλα θα πάνε καλά» | Μπορεί να ακουστεί σαν να κλείνει τη συζήτηση | «Δεν ξέρω πώς να το φτιάξω, αλλά δεν θα σε αφήσω μόνο σε αυτό.» |
Το NHS συνοψίζει τη βασική στάση: δείξτε ότι νοιάζεστε και ότι είστε εκεί για να ακούσετε, αποδεχτείτε τον άνθρωπο όπως είναι χωρίς να τον κρίνετε, μείνετε σε επαφή με μηνύματα, τηλέφωνα ή συναντήσεις και προσπαθήστε να κάνετε υπομονή.[1]
Άνθρωπος με κατάθλιψη: τι να κάνω στην καθημερινότητα
Η μεγαλύτερη παγίδα για όσους αγαπούν είναι η βιασύνη να «διορθώσουν» την κατάσταση. Είναι φυσικό: μας πονά να βλέπουμε κάποιον να υποφέρει. Όμως ο άνθρωπος με κατάθλιψη χρειάζεται συχνά πρώτα να νιώσει ότι ακούγεται, και μετά, ίσως, να ακούσει λύσεις.
Ακούστε περισσότερο απ' όσο μιλάτε
Κάντε ανοιχτές ερωτήσεις («Πώς ήταν η μέρα σου;»), αφήστε σιωπές, μην βιαστείτε να απαντήσετε με συμβουλή. Συχνά αρκεί ένα «σε καταλαβαίνω» ή «δεν ήξερα ότι το περνάς έτσι».
Μικρή, πρακτική βοήθεια
Ένα φαγητό, ένα ψώνιο, η συνοδεία σε ένα ραντεβού. Όταν η ενέργεια είναι χαμηλή, τα καθημερινά μοιάζουν βουνό· η πρακτική στήριξη ελαφρύνει το βάρος.
Πρόσκληση, όχι πίεση
Ο ΠΟΥ προτείνει, ανάμεσα σε άλλα, να συνεχίζει κανείς δραστηριότητες που απολάμβανε, να μένει σε επαφή με φίλους και οικογένεια και να κινείται τακτικά.[2] Προτείνετε κάτι μικρό και κάντε το μαζί, χωρίς να θυμώσετε αν η απάντηση είναι «όχι σήμερα».
Σεβασμός στην αυτονομία
Ο άνθρωπος με κατάθλιψη παραμένει ενήλικος με δικές του αποφάσεις. Αποφύγετε να μιλάτε «από πάνω» ή να αναλαμβάνετε τα πάντα· ρωτήστε τι θα τον βοηθούσε.
Η αλλαγή στην κατάθλιψη συνήθως έρχεται σταδιακά, με καλές και κακές μέρες. Μια κακή μέρα μετά από μια βελτίωση δεν σημαίνει ότι «όλα χάθηκαν». Για το πώς εξελίσσεται συνήθως ένα επεισόδιο διαβάστε τον οδηγό για το καταθλιπτικό επεισόδιο.
Πώς να ενθαρρύνετε τη βοήθεια από ειδικό
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σημειώνει ότι υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία για την ήπια, τη μέτρια και τη σοβαρή κατάθλιψη και ότι οι ψυχολογικές θεραπείες είναι οι πρώτες θεραπείες για την κατάθλιψη.[2] Το NHS προτείνει στους οικείους να ενθαρρύνουν τον άνθρωπο να μιλήσει με γιατρό και να αναζητήσουν μαζί του πληροφορίες για υπηρεσίες ψυχολογικής θεραπείας.[1]
Βήματα που συχνά βοηθούν
- Επιλέξτε ήρεμη στιγμή. Όχι μέσα σε καβγά ή μπροστά σε άλλους.
- Μιλήστε για όσα βλέπετε, όχι για «διάγνωση». «Βλέπω ότι δεν κοιμάσαι και ότι δεν βγαίνεις πια» ακούγεται πιο ήπια από «έχεις κατάθλιψη».
- Μειώστε τα εμπόδια. Προσφερθείτε να ψάξετε μαζί, να κλείσετε μαζί το ραντεβού ή να είστε στο σπίτι την ώρα μιας online συνεδρίας.
- Δεχτείτε το «όχι ακόμα». Αν αρνηθεί, μην το κάνετε μάχη. Επανέλθετε αργότερα, με την ίδια ηρεμία.
Για περισσότερα για την ίδια την κατάσταση και τις επιλογές αντιμετώπισης δείτε τη σελίδα για την κατάθλιψη.
Όταν πρόκειται για έφηβο
Αν ο άνθρωπος που σας ανησυχεί είναι το παιδί σας στην εφηβεία, ο ρόλος σας ως γονέα είναι κεντρικός. Διαβάστε τον οδηγό για την κατάθλιψη σε παιδιά και εφήβους. Στο Art of Mind στηρίζουμε τους γονείς μέσα από τη συμβουλευτική γονέων και τους εφήβους μέσα από τη συμβουλευτική εφήβων. Για ανήλικους, το πρώτο βήμα είναι να επικοινωνήσετε μαζί μας, ώστε να συζητήσουμε πώς μπορούμε να βοηθήσουμε.
Σκέψεις αυτοκτονίας: σημάδια κινδύνου και τι να κάνετε
Η κατάθλιψη μπορεί να συνοδεύεται από σκέψεις ότι η ζωή δεν αξίζει. Ο ΠΟΥ σημειώνει ότι η κατάθλιψη μπορεί να οδηγήσει σε αυτοκτονία.[2] Το NIMH αναφέρει ως προειδοποιητικά σημάδια, ανάμεσα σε άλλα, όταν κάποιος:[3]
- μιλά για το ότι θέλει να πεθάνει, για μεγάλη ενοχή ή ντροπή, ή ότι είναι βάρος για τους άλλους·
- νιώθει κενός, απελπισμένος, παγιδευμένος ή ότι δεν έχει λόγο να ζει·
- κάνει σχέδιο ή ψάχνει τρόπους να πεθάνει·
- απομακρύνεται από φίλους, αποχαιρετά, χαρίζει σημαντικά αντικείμενα ή φτιάχνει διαθήκη·
- παίρνει επικίνδυνα ρίσκα ή κάνει μεγαλύτερη χρήση αλκοόλ ή ουσιών.
Το NIMH τονίζει να ζητηθεί βοήθεια το συντομότερο, ιδιαίτερα αν η συμπεριφορά είναι καινούρια ή έχει ενταθεί πρόσφατα.[3]
Είναι σωστό να ρωτήσω ευθέως;
Ναι. Πολλοί φοβούνται ότι η ερώτηση «σκέφτεσαι να κάνεις κακό στον εαυτό σου;» θα «βάλει ιδέες». Η έρευνα δεν στηρίζει αυτόν τον φόβο. Ανασκόπηση των Dazzi και συνεργατών δεν βρήκε σε καμία μελέτη στατιστικά σημαντική αύξηση του αυτοκτονικού ιδεασμού όταν οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν για σκέψεις αυτοκτονίας, και σημειώνει ότι η αναγνώριση και η συζήτηση του θέματος μπορεί μάλιστα να τον μειώνουν.[4] Μετα-ανάλυση 13 μελετών δεν έδειξε σημαντικές βλαπτικές επιπτώσεις από την αξιολόγηση της αυτοκτονικότητας,[5] και μια ακόμη μετα-ανάλυση 18 μελετών κατέληξε ότι η ερώτηση για την αυτοκτονία σε ερευνητικές μελέτες δεν αυξάνει τον κίνδυνο και μπορεί να συνδέεται με μικρά οφέλη.[6] Τα δεδομένα αυτά προέρχονται κυρίως από ερευνητικά και κλινικά πλαίσια, αλλά δίνουν μια σαφή κατεύθυνση: η ήρεμη, ευθεία ερώτηση ανοίγει τη συζήτηση αντί να την κλείνει.
Τι να κάνετε αν υπάρχει κίνδυνος
- Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, καλέστε αμέσως το 112 ή το ΕΚΑΒ 166.
- Μην αφήσετε τον άνθρωπο μόνο του μέχρι να έρθει βοήθεια, και αν μπορείτε με ασφάλεια, απομακρύνετε από κοντά του μέσα με τα οποία θα μπορούσε να βλάψει τον εαυτό του.
- Για στήριξη και καθοδήγηση, εσείς ή εκείνος μπορείτε να καλέσετε το 1018, τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία της ΚΛΙΜΑΚΑ, 24 ώρες το 24ωρο, με αστική χρέωση.
- Αν υπάρχει αυτοτραυματισμός χωρίς πρόθεση θανάτου, διαβάστε επίσης τον οδηγό για τον αυτοτραυματισμό.
Αν ανησυχείτε για την ασφάλεια κάποιου τώρα
Μην περιμένετε. Σε άμεσο κίνδυνο καλέστε 112 ή ΕΚΑΒ 166 και μείνετε με τον άνθρωπο μέχρι να έρθει βοήθεια. Για σκέψεις αυτοκτονίας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την επείγουσα ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα.
Σύντροφος με κατάθλιψη: τι δεν είναι δική σας ευθύνη
Όταν ζείτε με έναν σύντροφο με κατάθλιψη, είναι εύκολο να αρχίσετε να κουβαλάτε τα πάντα: το σπίτι, τα παιδιά, τα οικονομικά, τη διάθεση του άλλου. Με τον καιρό αυτό εξαντλεί. Το NHS συμπεριλαμβάνει ρητά στις συμβουλές του το να φροντίζετε τον εαυτό σας και τη δική σας ψυχική υγεία.[1]
Δεν είναι δική σας δουλειά να…
- θεραπεύσετε την κατάθλιψη· αυτό είναι δουλειά του ίδιου, με τη βοήθεια ειδικού·
- είστε διαθέσιμοι 24 ώρες το 24ωρο χωρίς διάλειμμα·
- κρατάτε μυστικό κάτι που σας ανησυχεί για την ασφάλειά του·
- ανέχεστε προσβολές ή βία επειδή «είναι άρρωστος»· η κατάθλιψη εξηγεί τον πόνο, δεν δικαιολογεί την κακοποίηση.
Φροντίδα για εσάς
Κρατήστε επαφή με τους δικούς σας ανθρώπους, κάποιες δικές σας δραστηριότητες και ώρες ξεκούρασης. Μοιραστείτε το βάρος με άλλους συγγενείς ή φίλους όπου γίνεται. Αν νιώθετε ότι η δική σας διάθεση πέφτει, ότι κοιμάστε άσχημα ή ότι θυμώνετε συνεχώς, είναι σημάδι ότι χρειάζεστε κι εσείς στήριξη. Όταν η κατάθλιψη έχει αλλάξει τη σχέση, η συμβουλευτική ζεύγους μπορεί να βοηθήσει και τους δύο να ξαναβρούν τρόπο επικοινωνίας.
Πώς βοηθάμε τον άνθρωπο με κατάθλιψη και την οικογένειά του στο Art of Mind
Στο Art of Mind δουλεύουμε τόσο με τον άνθρωπο που έχει κατάθλιψη όσο και με όσους τον στηρίζουν. Η πρώτη συνεδρία είναι κλινική: παίρνουμε το ιστορικό, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση της διάθεσης, του ύπνου, της καθημερινότητας και της ασφάλειας, και σχεδιάζουμε μαζί ένα πλάνο συνεργασίας. Μπορείτε να έρθετε εσείς ατομικά, για να βρείτε τρόπους να στηρίζετε χωρίς να εξαντλείστε, ή μαζί ως ζευγάρι· η συνεδρία ζεύγους κοστίζει 45 € και για τους δύο μαζί. Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, όπως η σταδιακή ενεργοποίηση με μικρές, εφικτές δραστηριότητες και η δουλειά με τις αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό.
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με τη σκέψη, το συναίσθημα, το σώμα και τις σχέσεις, για να φτάσει στις ρίζες της δυσκολίας και όχι μόνο στα συμπτώματα. Η βαθιά χαλάρωση της κλινικής ύπνωσης χρησιμοποιείται ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Δομημένη στήριξη με εφαρμόσιμα εργαλεία για τον άνθρωπο που στηρίζει: πώς να μιλά, πού να βάζει όρια, πώς να μοιράζει το φορτίο και να φροντίζει τον εαυτό του. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι online συνεδρίες μειώνουν ένα συχνό εμπόδιο της κατάθλιψης, την κούραση της μετακίνησης, και γίνονται σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού. Δια ζώσης στην Πάτρα, Κορίνθου 288.
Τα αποτελέσματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Το NHS σημειώνει ότι, με τη σωστή θεραπεία και στήριξη, οι περισσότεροι άνθρωποι με κατάθλιψη μπορούν να αναρρώσουν πλήρως.[7]
Συχνές ερωτήσεις
Πώς να βοηθήσω κάποιον με κατάθλιψη που δεν θέλει βοήθεια;
Συνεχίστε να είστε κοντά του χωρίς πίεση, μιλήστε για όσα βλέπετε και αφήστε την πόρτα ανοιχτή. Το NHS προτείνει να μένετε σε επαφή και να κάνετε υπομονή.[1] Αν όμως ανησυχείτε για την ασφάλειά του, μην περιμένετε τη συναίνεσή του: καλέστε 112 ή ΕΚΑΒ 166.
Τι να μην πω σε άνθρωπο με κατάθλιψη;
Αποφύγετε φράσεις που υπονοούν ότι είναι θέμα θέλησης («κάνε κουράγιο», «σκέψου θετικά») ή που συγκρίνουν τον πόνο του με άλλων. Η κατάθλιψη είναι πραγματική ασθένεια, όχι αδυναμία.[7]
Αν ρωτήσω για αυτοκτονία, δεν θα του βάλω ιδέες;
Η έρευνα δεν δείχνει κάτι τέτοιο. Ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις δεν βρήκαν αύξηση του κινδύνου όταν οι άνθρωποι ρωτήθηκαν για σκέψεις αυτοκτονίας.[4][6] Η ήρεμη, ευθεία ερώτηση συχνά ανακουφίζει.
Ο σύντροφός μου έχει κατάθλιψη και εξαντλούμαι. Είναι εγωισμός να ζητήσω βοήθεια για μένα;
Καθόλου. Η φροντίδα του εαυτού σας είναι μέρος της στήριξης.[1] Μπορείτε να ξεκινήσετε ατομικές συνεδρίες ή συνεδρίες ζεύγους (45 € και για τους δύο μαζί).
Μπορώ να κλείσω εγώ ραντεβού για κάποιον άλλον;
Για ενήλικους είναι καλύτερο να συμφωνεί ο ίδιος και να συμμετέχει στην απόφαση· μπορείτε όμως να κλείσετε μαζί το ραντεβού. Για έφηβους, το πρώτο βήμα είναι να επικοινωνήσει μαζί μας ο γονέας.
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγετε διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνετε online. Η πρώτη συνεδρία κοστίζει 45 € για 45 λεπτά· δείτε όλες τις τιμές.
Χρειάζεστε άμεση βοήθεια;
Αν εσείς ή κάποιος δικός σας βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Αν έχετε σκέψεις αυτοκτονίας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Για ψυχολογική στήριξη: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Στήριξη για εκείνον και για εσάς
Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας. 45 λεπτά, online ή στην Πάτρα, ατομικά ή ως ζευγάρι.
Κλείστε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- NHS. How to help someone with depression. National Health Service (UK), 2026. nhs.uk
- World Health Organization. Depressive disorder (depression) (Fact sheet). WHO, 2026. who.int
- National Institute of Mental Health (NIMH). Warning Signs of Suicide. NIMH, revised 2025. nimh.nih.gov
- Dazzi T, Gribble R, Wessely S, Fear NT. Does asking about suicide and related behaviours induce suicidal ideation? What is the evidence? Psychological Medicine, 2014;44(16):3361-3363. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- DeCou CR, Schumann ME. On the Iatrogenic Risk of Assessing Suicidality: A Meta-Analysis. Suicide and Life-Threatening Behavior, 2018;48(5):531-543. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Blades CA, Stritzke WGK, Page AC, Brown JD. The benefits and risks of asking research participants about suicide: A meta-analysis of the impact of exposure to suicide-related content. Clinical Psychology Review, 2018;64:1-12. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- NHS. Depression in adults: Overview. National Health Service (UK), 2023. nhs.uk
