Αν δείτε κάποιον να σκοντάφτει στον δρόμο και να χτυπά το γόνατό του, πιθανότατα θα τρέξετε χωρίς δεύτερη σκέψη. Θα ρωτήσετε «είσαι καλά;», θα τον βοηθήσετε να σηκωθεί, ίσως του δώσετε ένα χαρτομάντιλο. Δεν θα παραστήσετε τον γιατρό· απλώς θα σταθείτε δίπλα του μέχρι να βρει τη φροντίδα που χρειάζεται. Όταν όμως ένας φίλος απομονώνεται, μια συνάδελφος κλαίει κρυφά ή ένας δικός μας λέει «δεν αντέχω άλλο», πολλοί από εμάς παγώνουμε. Φοβόμαστε μήπως πούμε κάτι λάθος ή μήπως κάνουμε τα πράγματα χειρότερα.
Αυτό το πάγωμα είναι απολύτως ανθρώπινο και δεν σημαίνει ότι δεν νοιάζεστε. Οι πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας είναι ακριβώς ο τρόπος να το ξεπεράσετε: το ψυχικό αντίστοιχο του να καθαρίσετε μια πληγή και να βάλετε έναν επίδεσμο. Δεν κάνετε διάγνωση, δεν κάνετε θεραπεία. Απλώνετε το χέρι. Σε αυτό το άρθρο θα βρείτε πώς να καταλάβετε ότι κάποιος δυσκολεύεται, πέντε απλά βήματα με έτοιμες φράσεις, τι να αποφύγετε, τι να κάνετε σε μια κρίση πανικού και τι να κάνετε αν ακούσετε σκέψεις αυτοκτονίας.
Βασικά Σημεία
- Οι πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας είναι ανθρώπινη, πρακτική στήριξη μέχρι ο άνθρωπος να βρει την κατάλληλη βοήθεια· δεν είναι διάγνωση ούτε θεραπεία.
- Προσέξτε την αλλαγή από το συνηθισμένο, τη διάρκεια και την ένταση, όχι ένα μεμονωμένο «σύμπτωμα».
- Το πιο σημαντικό βήμα είναι να ακούσετε χωρίς κριτική και χωρίς βιαστικές συμβουλές.
- Αν ανησυχείτε για αυτοκτονία, ρωτήστε ευθέως. Η έρευνα δεν βρήκε ότι η ερώτηση αυξάνει τις αυτοκτονικές σκέψεις.
- Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, μην αφήσετε τον άνθρωπο μόνο και καλέστε μαζί το 1018 ή το 112.
Τι είναι οι πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας (και τι δεν είναι)
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας περιγράφει τις ψυχολογικές πρώτες βοήθειες ως ανθρώπινη, υποστηρικτική και πρακτική βοήθεια προς συνανθρώπους που περνούν μια σοβαρή κρίση, με σεβασμό στην αξιοπρέπεια, στην κουλτούρα και στις ικανότητές τους.[2] Η ιδέα είναι απλή: όπως οι περισσότεροι μπορούμε να μάθουμε να βάζουμε έναν επίδεσμο, έτσι μπορούμε να μάθουμε και τα βασικά για να σταθούμε δίπλα σε έναν άνθρωπο που δυσκολεύεται ψυχικά. Είτε πρόκειται για ψυχολογική στήριξη σε φίλο, σε συνάδελφο ή σε μέλος της οικογένειας, η λογική είναι η ίδια.
Υπάρχουν και οργανωμένα εκπαιδευτικά προγράμματα με αυτόν τον σκοπό. Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 18 ελεγχόμενων μελετών με 5.936 συμμετέχοντες εξέτασε ένα διεθνές πρόγραμμα εκπαίδευσης σε πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας. Μετά την εκπαίδευση, οι συμμετέχοντες ήξεραν περισσότερα, αναγνώριζαν καλύτερα τις ψυχικές δυσκολίες, ένιωθαν πιο σίγουροι να βοηθήσουν και πρόσφεραν λίγο περισσότερη βοήθεια στην πράξη· οι επιδράσεις ήταν μικρές έως μέτριες και φάνηκαν έως έξι μήνες μετά.[1] Με απλά λόγια: αυτές οι δεξιότητες μαθαίνονται.
Τα σημάδια: πώς καταλαβαίνω ότι κάποιος δεν είναι καλά
Το πρώτο βήμα είναι η παρατήρηση. Δεν ψάχνουμε «συμπτώματα» σε μια λίστα· ψάχνουμε αλλαγές στον συνηθισμένο εαυτό ενός ανθρώπου. Ο κανόνας που αξίζει να θυμάστε: προσέξτε την αλλαγή, όχι το σύμπτωμα.
Στη διάθεση
Επίμονη θλίψη ή ευερεθιστότητα, απώλεια ενδιαφέροντος για όσα απολάμβανε, έντονο άγχος, απότομες εναλλαγές. Δείτε και τη σελίδα για την κατάθλιψη.
Στη συμπεριφορά
Απόσυρση από φίλους και δραστηριότητες, αλλαγές στον ύπνο ή στην όρεξη, παραμέληση του εαυτού, περισσότερο αλκοόλ ή άλλες ουσίες.
Στη σκέψη και στα λόγια
Δυσκολία συγκέντρωσης, φράσεις όπως «δεν έχει νόημα» ή «είμαι βάρος για όλους». Η φράση «είμαι βάρος» είναι από τα σημάδια που το NIMH ζητά να παίρνουμε στα σοβαρά.[4]
Στο σώμα
Συνεχής κούραση, πονοκέφαλοι ή πόνοι χωρίς σαφή αιτία. Το σώμα συχνά «μιλά» πρώτο, πριν βρεθούν οι λέξεις.
Ένα μόνο σημάδι δεν σημαίνει απαραίτητα κρίση. Όλοι έχουμε κακές εβδομάδες. Το κλειδί είναι η διάρκεια (κρατά εβδομάδες, όχι μέρες), η ένταση (επηρεάζει τη δουλειά, τις σχέσεις, την καθημερινότητα) και η απόκλιση από το συνηθισμένο. Αν τα σημάδια είναι νέα ή έχουν αυξηθεί πρόσφατα, το NIMH συστήνει να ζητηθεί βοήθεια το συντομότερο δυνατόν.[4]
Πέντε βήματα για να βοηθήσετε κάποιον που δεν είναι καλά
Δεν χρειάζεται να θυμάστε θεωρία. Αρκούν πέντε κινήσεις, με τη σειρά που ακολουθεί, και μερικές έτοιμες φράσεις για τις στιγμές που οι λέξεις δεν έρχονται. Μπορείτε να τις προσαρμόσετε στον δικό σας τρόπο ομιλίας.
| Βήμα | Τι κάνετε | Φράση που μπορείτε να πείτε |
|---|---|---|
| 1. Πλησιάστε | Βρείτε μια ήσυχη, ιδιωτική στιγμή. Ξεκινήστε με μια απλή παρατήρηση, χωρίς κατηγορία. | «Σε βλέπω διαφορετικό τον τελευταίο καιρό και ανησυχώ λίγο. Θέλεις να μιλήσουμε;» |
| 2. Ακούστε χωρίς κριτική | Αφήστε τον άλλον να μιλήσει χωρίς διακοπές. Κάντε ανοιχτές ερωτήσεις, αντέξτε τις σιωπές. | «Πώς είναι για σένα όλο αυτό;» «Αυτό ακούγεται πολύ δύσκολο.» |
| 3. Στηρίξτε και ενημερώστε | Αναγνωρίστε τα συναισθήματα και δώστε ρεαλιστική ελπίδα, χωρίς υποσχέσεις. | «Σε ευχαριστώ που μου το είπες. Δεν είσαι μόνος ή μόνη σε αυτό.» |
| 4. Ενθαρρύνετε τη βοήθεια από ειδικό | Προτείνετε απαλά να μιλήσει με γιατρό ή με έναν ειδικό ψυχικής υγείας. Προσφερθείτε να βοηθήσετε πρακτικά. | «Θα σε βοηθούσε να το συζητήσεις με κάποιον που ξέρει από αυτά; Θέλεις να ψάξουμε μαζί;» |
| 5. Φροντίστε και τα υπόλοιπα | Θυμίστε μικρά πράγματα που βοηθούσαν στο παρελθόν και κρατήστε επαφή τις επόμενες μέρες. | «Τι σε έκανε να νιώθεις λίγο καλύτερα παλιότερα; Θα σου στείλω αύριο να δω πώς είσαι.» |
Γιατί λειτουργούν αυτά τα βήματα
Το NHS προτείνει να πείτε στον άνθρωπο ότι ανησυχείτε για εκείνον, γιατί έτσι καταλαβαίνει ότι νοιάζεστε και ότι δεν χρειάζεται να σας αποφεύγει, και να προσφέρετε χρόνο για να ακούσετε, με ανοιχτές ερωτήσεις που ξεκινούν με «πώς», «τι», «πού» ή «πότε». Σημειώνει επίσης ότι τα μικρά πράγματα που λέμε ή κάνουμε μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά, και ότι μόνο το να του πείτε ότι βλέπετε πόσο παλεύει μπορεί να είναι σημαντική βοήθεια.[3]
Ένα σημαντικό όριο: το NHS συστήνει να μην πιέζετε κάποιον να μιλήσει ή να ζητήσει βοήθεια και να μην πάτε στον γιατρό εκ μέρους του, γιατί μπορεί να νιώσει άβολα.[3] Η εξαίρεση είναι ο άμεσος κίνδυνος για τη ζωή, για τον οποίο μιλάμε πιο κάτω. Αν το πρόβλημα που βλέπετε μοιάζει με κατάθλιψη, θα βρείτε πιο αναλυτικές οδηγίες στο άρθρο πώς να βοηθήσω κάποιον με κατάθλιψη.
Τι να μην πείτε όταν κάποιος σας ανοίγεται
Οι περισσότερες «λάθος» φράσεις λέγονται με καλή πρόθεση. Βγαίνουν από το δικό μας άγχος να φτιάξουμε γρήγορα κάτι που πονάει. Μερικά κοινά παραδείγματα και τι μπορείτε να πείτε αντί γι' αυτά:
- Αντί για «μην είσαι υπερβολικός», δοκιμάστε «καταλαβαίνω ότι αυτό σε βαραίνει πολύ».
- Αντί για «αυτό που πρέπει να κάνεις είναι…», ρωτήστε «τι πιστεύεις ότι θα σε βοηθούσε τώρα;». Οι αυτόματες συμβουλές κλείνουν την κουβέντα.
- Αντί για «α, κι εγώ όταν…», κρατήστε τη δική σας ιστορία για αργότερα. Τώρα ο χώρος ανήκει σε εκείνον.
- Αντί για «σκέψου θετικά» ή «άλλοι περνούν χειρότερα», πείτε «είναι λογικό να νιώθεις έτσι με όσα περνάς».
- Αντί για «θα περάσει, δεν είναι τίποτα», πείτε «είμαι εδώ, και θα ψάξουμε μαζί τι βοηθά».
Δεν χρειάζεται να έχετε όλες τις απαντήσεις. Όπως σημειώνει και το NHS, το να ακούσετε και να πάρετε στα σοβαρά όσα λέει κάποιος μπορεί να βοηθήσει περισσότερο από το να έχετε έτοιμες λύσεις.[9]
Δίπλα σε κάποιον με κρίση πανικού
Μια κρίση πανικού μπορεί να τρομάξει και εκείνον που τη ζει και εκείνον που την παρακολουθεί. Το NHS αναφέρει ανάμεσα στα συμπτώματα ταχυπαλμία, πόνο στο στήθος, δύσπνοια, τρέμουλο και αίσθημα τρόμου ή φόβο θανάτου, και σημειώνει ότι οι περισσότερες κρίσεις διαρκούν από 5 έως 20 λεπτά.[5]
Πρώτα η ιατρική εκτίμηση: αν είναι η πρώτη φορά που ο άνθρωπος έχει τέτοια συμπτώματα, αν έχει πόνο στο στήθος ή αν δεν είστε βέβαιοι τι συμβαίνει, καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ 166. Δεν είναι δική σας δουλειά να ξεχωρίσετε μια κρίση πανικού από ένα ιατρικό πρόβλημα.
Η άγκυρα της ήρεμης φωνής
- Μείνετε κοντά και χαμηλώστε τον δικό σας ρυθμό. Η ηρεμία σας «δανείζεται».
- Μιλήστε με σύντομες, απλές προτάσεις: «Είμαι εδώ μαζί σου. Θα περάσει.»
- Αναπνεύστε αργά μαζί του, π.χ. εισπνοή σε 4, εκπνοή σε 6, χωρίς να τον πιέζετε να σας ακολουθήσει.
- Βοηθήστε την προσοχή να γυρίσει στο παρόν: «Πες μου πέντε πράγματα που βλέπεις γύρω σου.»
- Όταν περάσει, μην τον βομβαρδίσετε με ερωτήσεις. Ρωτήστε απλώς τι χρειάζεται.
Γιατί βοηθά: το NHS προτείνει, στη διάρκεια μιας κρίσης, να αναπνέει κανείς αργά και βαθιά και να θυμίζει στον εαυτό του ότι η κρίση θα περάσει.[5] Η δική σας ήρεμη παρουσία κάνει αυτά τα βήματα πιο εύκολα. Προτιμήστε το «είμαι εδώ μαζί σου» από υποσχέσεις που δεν μπορείτε να δώσετε. Αν δεν βγει την πρώτη φορά, δεν πειράζει· σημασία έχει ότι μείνατε. Περισσότερα για το τι συμβαίνει στο σώμα θα βρείτε στη σελίδα για τις κρίσεις πανικού και στο άρθρο για την κρίση άγχους.
Όταν ακούτε «δεν αντέχω άλλο»: ρωτήστε ευθέως για την αυτοκτονία
Είναι ίσως η πιο δύσκολη στιγμή. Κάποιος λέει «δεν αντέχω άλλο», «καλύτερα να μην υπήρχα», «σε λίγο δεν θα σας ενοχλώ». Το NIMH αναφέρει ως προειδοποιητικά σημάδια το να μιλά κανείς για το ότι θέλει να πεθάνει ή ότι είναι βάρος για τους άλλους, να νιώθει άδειος, απελπισμένος ή παγιδευμένος, να κάνει σχέδιο ή να ψάχνει τρόπους, να αποσύρεται ή να χαρίζει τα πράγματά του.[4]
Η ερώτηση δεν «βάζει ιδέες»
Πολλοί φοβούνται ότι αν ρωτήσουν, θα «δώσουν ιδέες». Η έρευνα δεν το επιβεβαιώνει. Μια ανασκόπηση της βιβλιογραφίας δεν βρήκε καμία μελέτη με στατιστικά σημαντική αύξηση των αυτοκτονικών σκέψεων σε ανθρώπους που ρωτήθηκαν γι' αυτές, και οι συγγραφείς σημειώνουν ότι η αναγνώριση και η συζήτηση για την αυτοκτονία μπορεί μάλιστα να τις μειώνει.[7] Το NIMH, στα πέντε βήματα που προτείνει, βάζει πρώτο ακριβώς αυτό: να ρωτήσετε ευθέως «σκέφτεσαι την αυτοκτονία;».[6]
Τι κάνετε, βήμα βήμα
- Ρωτήστε καθαρά. «Όταν λες ότι δεν αντέχεις, σκέφτεσαι να βάλεις τέλος στη ζωή σου;» Η καθαρή ερώτηση δείχνει ότι μπορείτε να ακούσετε την απάντηση.
- Ακούστε χωρίς κριτική. Μη διαφωνήσετε με τον πόνο του και μην του κάνετε κήρυγμα. Το NIMH σημειώνει ότι η ανοιχτή συζήτηση μπορεί να μειώσει τις αυτοκτονικές σκέψεις.[6]
- Βοηθήστε να μείνει ασφαλής. Το NIMH προτείνει να περιοριστεί η πρόσβαση σε πολύ επικίνδυνα μέσα ή μέρη, και ο ΠΟΥ αναφέρει τον περιορισμό της πρόσβασης στα μέσα ως αποτελεσματική παρέμβαση πρόληψης.[6][8] Κάντε το μόνο αν μπορείτε χωρίς να κινδυνεύσετε εσείς.
- Μην το κρατήσετε μυστικό. Ακόμη κι αν σας ζητήσει να ορκιστείτε. Μπορείτε να πείτε: «Νοιάζομαι τόσο πολύ για σένα, που δεν μπορώ να το κρατήσω μόνο για μένα. Ας βρούμε βοήθεια μαζί.»
- Καλέστε μαζί, τώρα. Τηλεφωνήστε μαζί στο 1018, τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία, ή στο 112 αν ο κίνδυνος είναι άμεσος. Μην αφήσετε τον άνθρωπο μόνο μέχρι να έρθει βοήθεια.
- Μείνετε σε επαφή. Το NIMH τονίζει ότι η συνεχής, υποστηρικτική επαφή μετά από μια κρίση είναι σημαντική.[6]
Χωρίς «υποσχέσεις» και αναμονή μόνοι: μη ζητήσετε από τον άνθρωπο να σας υποσχεθεί ότι «δεν θα κάνει τίποτα» και μη συμφωνήσετε να περιμένετε μόνοι σας να περάσει. Μια υπόσχεση δεν τον κρατά ασφαλή· η παρουσία και η βοήθεια, ναι. Μείνετε μαζί του και καλέστε τώρα το 1018 ή το 112.
Αν ο άνθρωπος έχει ήδη τραυματίσει τον εαυτό του σοβαρά, καλέστε αμέσως το 112 ή το ΕΚΑΒ 166. Για τον αυτοτραυματισμό χωρίς πρόθεση θανάτου, που επίσης χρειάζεται φροντίδα και όχι κριτική, θα βρείτε περισσότερα στο άρθρο για τον αυτοτραυματισμό. Ο ΠΟΥ τονίζει ότι το στίγμα κάνει πολλούς ανθρώπους με σκέψεις αυτοκτονίας να μη ζητούν βοήθεια· γι' αυτό η δική σας ερώτηση μετρά.[8]
Αν θέλετε να δώσετε στον άνθρωπο αυτόν έναν οδηγό γραμμένο για τον ίδιο, με βήματα για τώρα και σχέδιο ασφαλείας, δείτε το άρθρο μας για τις σκέψεις αυτοκτονίας.
Εργαλεία για να μείνετε σταθεροί δίπλα σε κάποιον
Τρία μικρά εργαλεία που μπορείτε να εξασκήσετε από τώρα, όταν όλα είναι ήρεμα, ώστε να τα έχετε έτοιμα όταν χρειαστεί.
Η πρώτη φράση
- Διαλέξτε μια στιγμή χωρίς βιασύνη και χωρίς κοινό.
- Πείτε τι παρατηρήσατε, όχι τι «έχει».
- Κλείστε με πρόσκληση, όχι με απαίτηση.
Φράση: «Σε βλέπω πιο κουρασμένη τον τελευταίο καιρό. Είμαι εδώ αν θέλεις να μιλήσουμε, τώρα ή όποτε θέλεις.»
Αν σας πει «είμαι μια χαρά», δεν πειράζει. Η πόρτα έμεινε ανοιχτή.
Ακρόαση-καθρέφτης
- Ακούστε μέχρι τέλους, χωρίς να ετοιμάζετε απάντηση.
- Επαναλάβετε με δικά σας λόγια μια φράση του.
- Ονομάστε το συναίσθημα: «ακούγεσαι εξαντλημένος».
Φράση: «Αν κατάλαβα καλά, νιώθεις ότι τα σηκώνεις όλα μόνος σου. Ισχύει;»
Αν πέσετε έξω, ο άλλος θα σας διορθώσει. Κι αυτό είναι ακρόαση.
Η γέφυρα προς τη βοήθεια
- Μάθετε από πριν τις βασικές γραμμές: 1018, 10306, 112, 166.
- Προσφέρετε πρακτική βοήθεια: να ψάξετε μαζί, να καθίσετε δίπλα στο τηλεφώνημα.
- Σεβαστείτε τον ρυθμό του, εκτός αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος.
Φράση: «Θέλεις να κοιτάξουμε μαζί πού μπορείς να μιλήσεις με κάποιον;» Στο άρθρο για τη δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη θα βρείτε δημόσιες δομές και γραμμές.
Φροντίστε και τον εαυτό σας: ο ρόλος σας είναι γέφυρα
Το να στέκεστε δίπλα σε κάποιον που υποφέρει κουράζει. Το NHS σημειώνει ότι είναι αναστατωτικό να ακούτε έναν άνθρωπο που αγαπάτε να υποφέρει και προτείνει να είστε ευγενικοί με τον εαυτό σας και να βρίσκετε χρόνο για ξεκούραση ή για κάτι που σας ευχαριστεί.[3]
Δεν είστε ο θεραπευτής του άλλου. Ο ρόλος σας είναι γέφυρα: από τη σιωπή προς τη σύνδεση και από την απομόνωση προς τη φροντίδα. Τίποτα παραπάνω δεν σας ζητείται. Μοιραστείτε το φορτίο με άλλους ανθρώπους που εμπιστεύεστε, βάλτε όρια στη διαθεσιμότητά σας και μην ντραπείτε να ζητήσετε στήριξη και για εσάς. Αν η κατάσταση κρατά μήνες, όπως συμβαίνει με έναν σύντροφο ή γονιό που δυσκολεύεται, ξαναδιαβάστε το άρθρο για το πώς στηρίζουμε έναν άνθρωπο με κατάθλιψη, που μιλά και για τα όρια του φροντιστή. Για το πώς χτίζεται η αντοχή μας σε δύσκολες περιόδους, δείτε την ψυχική ανθεκτικότητα· και αν ο άνθρωπος που στηρίζετε ζει μια απώλεια, τη σελίδα για το πένθος.
Πώς βοηθάμε στο Art of Mind όταν στηρίζετε κάποιον
Στο Art of Mind δουλεύουμε τόσο με ανθρώπους που περνούν μια δύσκολη περίοδο όσο και με εκείνους που τους στηρίζουν. Η πρώτη συνεδρία είναι κλινική: παίρνουμε το ιστορικό, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί ένα πλάνο συνεργασίας. Αν το θέμα αφορά μια σοβαρή ψυχική δυσκολία του άλλου, π.χ. την οριακή διαταραχή προσωπικότητας, μιλάμε και για το πώς μπορείτε να μείνετε δίπλα του χωρίς να χαθείτε.
Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, όπως την αναγνώριση σκέψεων ενοχής («έπρεπε να το είχα καταλάβει νωρίτερα») και την εξάσκηση σε δύσκολες κουβέντες.
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με το σώμα, το συναίσθημα, τη σκέψη και τις σχέσεις. Βοηθά να επεξεργαστείτε όσα σας άφησε μια δύσκολη εμπειρία δίπλα σε κάποιον· η βαθιά χαλάρωση της κλινικής ύπνωσης χρησιμοποιείται ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Δομημένη, εξατομικευμένη στήριξη με εφαρμόσιμα εργαλεία: πώς να μιλάτε, πού να βάζετε όρια, πώς να μοιράζετε το φορτίο και να φροντίζετε τον εαυτό σας. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού, από τον δικό σας χώρο, ή δια ζώσης στην Πάτρα, Κορίνθου 288.
Η πορεία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο· επανεξετάζουμε τακτικά μαζί σας τι βοηθά.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι οι πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας;
Είναι η ανθρώπινη, πρακτική στήριξη που μπορεί να δώσει οποιοσδήποτε σε κάποιον που δυσκολεύεται, μέχρι να βρει την κατάλληλη βοήθεια. Δεν είναι διάγνωση ούτε θεραπεία.[2]
Μαθαίνονται αυτές οι δεξιότητες;
Ναι. Σε μετα-ανάλυση 18 μελετών, η εκπαίδευση σε πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας βελτίωσε τις γνώσεις, την αυτοπεποίθηση και την πρόθεση να βοηθήσει κανείς, με μικρές έως μέτριες επιδράσεις.[1]
Αν ρωτήσω κάποιον για αυτοκτονία, μήπως του βάλω την ιδέα;
Η έρευνα δεν βρήκε ότι η ερώτηση αυξάνει τις αυτοκτονικές σκέψεις· η συζήτηση μπορεί μάλιστα να τις μειώνει.[7] Ρωτήστε ευθέως και, αν υπάρχει κίνδυνος, καλέστε μαζί το 1018 ή το 112.
Τι λέω σε κάποιον που έχει κρίση πανικού;
Σύντομες, ήρεμες φράσεις όπως «είμαι εδώ μαζί σου», αργή αναπνοή μαζί του και επιστροφή της προσοχής στο παρόν. Αν είναι η πρώτη φορά ή έχει πόνο στο στήθος, καλέστε το 112 ή το 166.
Κι αν ο άλλος δεν θέλει βοήθεια;
Μην τον πιέσετε· μείνετε διαθέσιμοι και κρατήστε επαφή.[3] Η εξαίρεση είναι ο άμεσος κίνδυνος για τη ζωή του: τότε καλείτε το 112, ακόμη κι αν εκείνος διαφωνεί.
Μπορώ να κλείσω συνεδρία για να μιλήσω για τον άνθρωπο που στηρίζω;
Ναι. Η κράτηση γίνεται online μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγετε διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνετε online. Η πρώτη συνεδρία κοστίζει 45 € για 45 λεπτά· δείτε όλες τις τιμές. Για ερωτήσεις: +30 2611 180005.
Χρειάζεστε άμεση βοήθεια;
Αν εσείς ή κάποιος δικός σας βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Αν έχετε σκέψεις αυτοκτονίας ή ανησυχείτε για κάποιον: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Για ψυχολογική στήριξη: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Το χέρι που απλώνετε μετράει
Δεν χρειάζεται να είστε ειδικός για να βοηθήσετε. Χρειάζεται να παρατηρήσετε, να ρωτήσετε και να μείνετε. Κι αν το χέρι που απλώνετε χρειάζεται κι εκείνο στήριξη, είμαστε εδώ: στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας.
Κλείστε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- Morgan AJ, Ross A, Reavley NJ. Systematic review and meta-analysis of Mental Health First Aid training: Effects on knowledge, stigma, and helping behaviour. PLoS One, 2018. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- World Health Organization, War Trauma Foundation, World Vision International. Psychological first aid: Guide for field workers. WHO, 2011. who.int
- NHS. Every Mind Matters: Helping others. NHS (UK). nhs.uk
- National Institute of Mental Health. Warning Signs of Suicide. NIMH, 2025. nimh.nih.gov
- NHS. Panic disorder. NHS (UK), page last reviewed 22 August 2023. nhs.uk
- National Institute of Mental Health. 5 Action Steps to Help Someone Having Thoughts of Suicide. NIMH, 2024. nimh.nih.gov
- Dazzi T, Gribble R, Wessely S, Fear NT. Does asking about suicide and related behaviours induce suicidal ideation? What is the evidence? Psychological Medicine, 2014;44(16):3361-3363. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- World Health Organization. Suicide (fact sheet). WHO, 2026. who.int
- NHS. Help for suicidal thoughts. NHS (UK), page last reviewed 26 April 2024. nhs.uk
