«Μία συνεδρία ύπνωσης και δεν θα ξαναθέλετε γλυκά». «Το υποσυνείδητο προγραμματίζεται και τα κιλά φεύγουν μόνα τους». Αν έχετε ψάξει για ύπνωση για αδυνάτισμα, πιθανότατα έχετε συναντήσει τέτοιες υποσχέσεις. Είναι κατανοητό να ελκύουν: όποιος έχει δοκιμάσει πολλές φορές να αλλάξει τον τρόπο που τρώει ξέρει πόσο κουραστικό είναι, και η ιδέα μιας λύσης χωρίς προσπάθεια μοιάζει λυτρωτική.
Σε αυτόν τον οδηγό εξετάζουμε με ειλικρίνεια τι ισχύει: τι είναι η κλινική ύπνωση, τι έχει δείξει πραγματικά η έρευνα για την υπνοθεραπεία για αδυνάτισμα και ποια είναι τα όριά της, ποιοι μύθοι κυκλοφορούν, και πού μπορεί η ψυχοθεραπεία να βοηθήσει ουσιαστικά: στη συναισθηματική πλευρά του φαγητού.
Βασικά Σημεία
- Η ύπνωση δεν είναι αυτοτελής θεραπεία αδυνατίσματος και κανείς δεν μπορεί να «προγραμματίσει» το σώμα να χάσει βάρος.
- Στην έρευνα, η ύπνωση έχει μελετηθεί κυρίως ως προσθήκη σε γνωσιακά-συμπεριφορικά προγράμματα, με ευρήματα που διαφέρουν ανάλογα με την ανάλυση.
- Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πιο σταθερά οφέλη στη σχέση με το φαγητό, όπως την παρορμητικότητα και τον κορεσμό, παρά στο ίδιο το βάρος.
- Κάθε ερώτηση για το βάρος και την υγεία ξεκινά από τον γιατρό και τον διαιτολόγο σας.
- Στο Art of Mind η κλινική ύπνωση είναι εργαλείο μέσα στη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία, για το στρες, το συναισθηματικό φαγητό, την εικόνα εαυτού και το κίνητρο.
Τι είναι (και τι δεν είναι) η ύπνωση για αδυνάτισμα
Η κλινική ύπνωση είναι μια κατάσταση εστιασμένης προσοχής και βαθιάς χαλάρωσης, μέσα στην οποία ο άνθρωπος παραμένει σε επίγνωση και έχει τον έλεγχο. Δεν είναι ύπνος, δεν είναι απώλεια βούλησης και δεν μοιάζει με τα σόου της τηλεόρασης. Το NHS περιγράφει την υπνοθεραπεία ως χρήση τεχνικών χαλάρωσης για να βελτιωθούν ανθυγιεινές συνήθειες ή τρόποι σκέψης, και σημειώνει ότι τέτοιες προσεγγίσεις δεν ελέγχονται με τον ίδιο τρόπο που ελέγχονται τα συνηθισμένα φάρμακα.[9] Για το τι συμβαίνει στην πράξη, δείτε τους μύθους και αλήθειες για την κλινική ύπνωση και τι να περιμένετε σε μια συνεδρία κλινικής ύπνωσης.
Η ύπνωση λοιπόν δεν «αφαιρεί» βάρος. Αυτό που μπορεί, στην καλύτερη περίπτωση, να κάνει είναι να βοηθήσει έναν άνθρωπο να δουλέψει με όσα συνδέονται με το φαγητό: την ένταση, τις παρορμήσεις, τις συνήθειες, το κίνητρο. Η αλλαγή στη διατροφή και στη δραστηριότητα, όπως και κάθε ιατρικό ζήτημα, ανήκει σε άλλους ειδικούς.
Μύθοι και αλήθειες για την υπνοθεραπεία για αδυνάτισμα
| Μύθος | Τι ισχύει |
|---|---|
| «Η ύπνωση προγραμματίζει το υποσυνείδητο και τα κιλά φεύγουν μόνα τους» | Δεν υπάρχει τέτοιος μηχανισμός. Στις μελέτες, η ύπνωση εξετάζεται κυρίως μαζί με γνωσιακά-συμπεριφορικά προγράμματα, διατροφή και δραστηριότητα.[1][5] |
| «Μία συνεδρία φτάνει» | Σε τυχαιοποιημένη μελέτη, τρεις συνεδρίες ύπνωσης μαζί με αλλαγές τρόπου ζωής δεν έδωσαν διαφορετική απώλεια βάρους από τις αλλαγές τρόπου ζωής μόνες τους.[5] |
| «Η έρευνα αποδεικνύει ότι η ύπνωση αδυνατίζει» | Τα ευρήματα διαφέρουν: μια μετα-ανάλυση βρήκε ενίσχυση, μια επανανάλυση των ίδιων μελετών βρήκε το πολύ μικρή.[1][2] |
| «Η ύπνωση σας κάνει να μη θέλετε φαγητό» | Δεν σβήνει την όρεξη. Μελέτες δείχνουν βελτίωση σε πλευρές της συμπεριφοράς φαγητού, όπως η παρορμητικότητα και ο κορεσμός.[6][5] |
| «Αν δεν πετύχει, φταίει η θέλησή σας» | Ο τρόπος που τρώμε επηρεάζεται από τη διάθεση, το στρες και πολλούς άλλους παράγοντες.[7] Η ενοχή σπάνια βοηθά. |
Τι δείχνει πραγματικά η έρευνα για την ύπνωση και την απώλεια βάρους
Η αρχική μετα-ανάλυση και η «διόρθωσή» της
Το 1995 οι Kirsch, Montgomery και Sapirstein ανέλυσαν 18 μελέτες όπου μια γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία συγκρινόταν με την ίδια θεραπεία συν ύπνωση. Βρήκαν ότι η προσθήκη της ύπνωσης βελτίωσε σημαντικά τα αποτελέσματα, με το φαινόμενο να είναι ιδιαίτερα έντονο στην παχυσαρκία και στη μακροχρόνια παρακολούθηση.[1] Ένα χρόνο αργότερα, οι Allison και Faith επανεξέτασαν τις 6 μελέτες για το βάρος: μετά τη διόρθωση υπολογιστικών λαθών το όφελος ήταν μικρότερο, και όταν αφαιρούνταν μία αμφισβητούμενη μελέτη, έπαυε να είναι στατιστικά σημαντικό. Κατέληξαν ότι η προσθήκη ύπνωσης οδηγεί, το πολύ, σε μικρή ενίσχυση του αποτελέσματος.[2] Ο Kirsch απάντησε με τρίτη ανάλυση, με επιπλέον δεδομένα από δύο μελέτες, που έδειξε και πάλι όφελος, μεγαλύτερο με την πάροδο του χρόνου.[3]
Η ουσία για τον αναγνώστη: η συζήτηση αφορά μικρό αριθμό παλιών μελετών, και ειδικοί που εξέτασαν τα ίδια δεδομένα κατέληξαν σε διαφορετικά συμπεράσματα. Αυτό δεν είναι η βάση για υποσχέσεις.
Νεότερα δεδομένα
- Ενημερωμένη μετα-ανάλυση (2021): σε μελέτες για διάφορα προβλήματα (48 συγκρίσεις στο τέλος της θεραπείας και 25 στην παρακολούθηση), η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία με ύπνωση είχε μικρό έως μέτριο πλεονέκτημα έναντι της ίδιας θεραπείας χωρίς ύπνωση στο τέλος της θεραπείας, και μέτριο στην παρακολούθηση, όπου ξεχώρισε ειδικά η παχυσαρκία.[4] Η ύπνωση εδώ είναι προσθήκη σε δομημένη θεραπεία, όχι αυτοτελής λύση.
- Τυχαιοποιημένη μελέτη σε σοβαρή παχυσαρκία (2018): η αυτο-ύπνωση, μαζί με αλλαγές τρόπου ζωής, δεν άλλαξε τη μεταβολή βάρους σε σύγκριση με τις αλλαγές τρόπου ζωής μόνες τους· συνδέθηκε όμως με καλύτερο κορεσμό και ποιότητα ζωής. Όσοι την εφάρμοζαν τακτικά τα πήγαν καλύτερα, εύρημα που δεν αποδεικνύει αιτία.[5]
- Παρορμητικότητα στο φαγητό (2022): σε ενήλικες με παχυσαρκία και έντονη «αποχαλίνωση» στο φαγητό, οκτώ συνεδρίες ύπνωσης με εκπαίδευση στην αυτο-ύπνωση μείωσαν την αποχαλίνωση περισσότερο από τη διατροφική εκπαίδευση μόνη της· η διαφορά στο βάρος ήταν μικρή και οριακή.[6]
Με ειλικρίνεια
Ανασκόπηση του 2021 σημειώνει ότι η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της ψυχολογικής αντιμετώπισης της παχυσαρκίας, ότι η ύπνωση και η ενσυνειδητότητα θα μπορούσαν να αποτελέσουν πρόσθετες στρατηγικές, ότι λειτουργούν καλύτερα όταν συνδυάζονται με άλλες ψυχολογικές παρεμβάσεις, διατροφή και άσκηση, και ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για τα μακροχρόνια αποτελέσματα.[7] Η ύπνωση μπορεί να βοηθήσει στη σχέση με το φαγητό· δεν αντικαθιστά τη φροντίδα του γιατρού και του διαιτολόγου.
Πρώτα ο γιατρός και ο διαιτολόγος
Κάθε απόφαση για το βάρος ξεκινά από την υγεία σας. Το NHS προτείνει να μιλήσετε με γιατρό αν θέλετε βοήθεια για να χάσετε βάρος, αν έχετε προβλήματα υγείας όπως διαβήτη, υψηλή πίεση ή πόνους στις αρθρώσεις, ή αν έχετε ή πιστεύετε ότι μπορεί να έχετε διατροφική διαταραχή, όπως υπερφαγία.[8] Ο γιατρός και ο διαιτολόγος μπορούν να εκτιμήσουν τι χρειάζεστε εσείς, χωρίς γενικές «συνταγές».
Εδώ δεν θα βρείτε δίαιτες, θερμίδες ή υποσχέσεις για συγκεκριμένα κιλά, και αυτό είναι συνειδητό. Το σώμα κάθε ανθρώπου είναι διαφορετικό, και το βάρος δεν είναι μέτρο της αξίας κανενός. Η δική μας δουλειά αφορά τη σχέση σας με το φαγητό και με τον εαυτό σας.
Όταν το φαγητό μοιάζει εκτός ελέγχου
Αν τρώτε μεγάλες ποσότητες με αίσθημα απώλειας ελέγχου, περιορίζετε έντονα το φαγητό, προκαλείτε εμετό ή χρησιμοποιείτε καθαρτικά, ή αν το βάρος και η εικόνα σας κυριαρχούν στη σκέψη σας, αυτό δεν είναι θέμα «θέλησης» ούτε ζήτημα για ύπνωση. Δείτε τη σελίδα για την υποστήριξη στις διατροφικές διαταραχές: τις διατροφικές διαταραχές τις αντιμετωπίζουμε με ψυχοθεραπεία, ως μέρος ομάδας φροντίδας μαζί με τον γιατρό και τον διαιτολόγο σας. Για τα πιο ήπια, καθημερινά μοτίβα, δείτε τον οδηγό για τη συναισθηματική υπερφαγία.
Η συναισθηματική πλευρά του φαγητού: εκεί που βοηθά η ψυχοθεραπεία
Πολλοί άνθρωποι περιγράφουν ότι ξέρουν τι «πρέπει» να τρώνε, αλλά το βράδυ, μετά από μια δύσκολη μέρα, το ψυγείο ανοίγει σχεδόν μόνο του. Ψυχολογικοί παράγοντες, όπως η διάθεση και το στρες, μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά φαγητού.[7] Σε αυτό το επίπεδο η ψυχοθεραπεία έχει πολλά να προσφέρει.
Στρες και ένταση
Όταν το φαγητό είναι ο πιο γρήγορος τρόπος να ηρεμήσετε, χρειάζονται άλλοι τρόποι να ρυθμίζεται η ένταση, ώστε να υπάρχει πραγματική επιλογή.
Συναισθηματικό φαγητό
Η πείνα που έρχεται από τη μοναξιά, τη βαρεμάρα ή τη θλίψη. Μαθαίνουμε να την αναγνωρίζουμε και να δίνουμε στο συναίσθημα αυτό που πραγματικά χρειάζεται.
Εικόνα εαυτού
Η αυστηρή εσωτερική κριτική για το σώμα συχνά κρατά τον κύκλο ζωντανό. Η δουλειά με την αυτοεικόνα είναι αυτοτελής στόχος, όχι μόνο μέσο.
Κίνητρο και συνέπεια
Γιατί ξεκινάμε με ενθουσιασμό και σταματάμε σε δύο εβδομάδες; Δουλεύουμε με τα εμπόδια που φέρνουν τα «όλα ή τίποτα».
Ο ίδιος μηχανισμός, η συνήθεια που ανακουφίζει γρήγορα αλλά κοστίζει μακροπρόθεσμα, υπάρχει και σε άλλες δυσκολίες, όπως στη διακοπή του καπνίσματος.
Πώς βοηθάμε στο Art of Mind: κλινική ύπνωση μέσα στη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία
Στο Art of Mind η κλινική ύπνωση δεν χρησιμοποιείται ως «πρόγραμμα αδυνατίσματος». Είναι εργαλείο μέσα στη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία, μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με σκέψη, συναίσθημα και σώμα και στοχεύει στις ρίζες μιας δυσκολίας, όχι μόνο στο σύμπτωμα. Δουλεύουμε με τη συναισθηματική πλευρά του φαγητού, παράλληλα με τη φροντίδα του γιατρού και του διαιτολόγου σας.
Η πρώτη συνεδρία είναι κλινική: παίρνουμε το ιστορικό, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση της σχέσης σας με το φαγητό, του στρες και της διάθεσης, ελέγχουμε αν υπάρχουν σημάδια διατροφικής διαταραχής που χρειάζονται συνεργασία με γιατρό, και σχεδιάζουμε μαζί ένα πλάνο συνεργασίας. Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, όπως η καταγραφή των στιγμών που το φαγητό γίνεται ανακούφιση και η αλλαγή των σκέψεων «όλα ή τίποτα».
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση για το στρες, το συναισθηματικό φαγητό και την εικόνα εαυτού. Η βαθιά χαλάρωση της κλινικής ύπνωσης, ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο, βοηθά να δουλέψουμε με τις αυτόματες αντιδράσεις και τις ρίζες τους. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Εξατομικευμένη, δομημένη υποστήριξη με εφαρμόσιμα εργαλεία: ρουτίνες που μειώνουν την ένταση, σχέδιο για τις δύσκολες ώρες της μέρας, ρεαλιστικοί στόχοι. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού ή δια ζώσης στην Πάτρα, Κορίνθου 288. Δείτε πώς λειτουργεί η online κλινική ύπνωση.
Δεν υποσχόμαστε κιλά ούτε συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Τα αποτελέσματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και επανεξετάζουμε μαζί σας την πορεία σε τακτά διαστήματα.
Συχνές ερωτήσεις
Λειτουργεί η ύπνωση για αδυνάτισμα;
Όχι ως αυτοτελής θεραπεία. Ως προσθήκη σε γνωσιακά-συμπεριφορικά προγράμματα, η έρευνα δείχνει από μικρό έως μέτριο όφελος, με διαφωνίες ανάμεσα στους ερευνητές.[2][4]
Πόσες συνεδρίες ύπνωσης χρειάζονται για να χάσω βάρος;
Δεν υπάρχει αριθμός συνεδριών που να «φέρνει» απώλεια βάρους. Σε τυχαιοποιημένη μελέτη, τρεις συνεδρίες με εκμάθηση αυτο-ύπνωσης δεν άλλαξαν τη μεταβολή βάρους σε σύγκριση με τις αλλαγές τρόπου ζωής μόνες τους.[5]
Μπορεί η ύπνωση να μου κόψει την όρεξη για γλυκά;
Δεν σβήνει την όρεξη. Μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να βοηθήσει σε πλευρές της συμπεριφοράς, όπως η παρορμητικότητα στο φαγητό.[6] Η δουλειά με το γιατί τρώμε όταν δεν πεινάμε είναι εξίσου σημαντική.
Θα χάσω τον έλεγχο στην ύπνωση;
Όχι. Στην κλινική ύπνωση παραμένετε σε επίγνωση και έχετε τον έλεγχο. Πριν ξεκινήσουμε, η αρχική αξιολόγηση εξετάζει αν είναι κατάλληλη για εσάς.
Θα μου δώσετε διατροφή;
Όχι, η διατροφή ανήκει στον διαιτολόγο και τον γιατρό σας.[8] Εμείς δουλεύουμε με τη συναισθηματική πλευρά του φαγητού, παράλληλα με τη δική τους φροντίδα.
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγετε διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνετε online. Η πρώτη συνεδρία κοστίζει 45 € για 45 λεπτά· δείτε όλες τις τιμές.
Χρειάζεστε άμεση βοήθεια;
Αν εσείς ή κάποιος δικός σας βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Λιποθυμία, έντονη αδυναμία ή πόνος στο στήθος χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση. Αν έχετε σκέψεις αυτοκτονίας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Για ψυχολογική στήριξη: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Μια πιο ήρεμη σχέση με το φαγητό και τον εαυτό σας
Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σας, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας. 45 λεπτά, online ή στην Πάτρα.
Κλείστε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- Kirsch I, Montgomery G, Sapirstein G. Hypnosis as an adjunct to cognitive-behavioral psychotherapy: a meta-analysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 1995;63(2):214-220. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Allison DB, Faith MS. Hypnosis as an adjunct to cognitive-behavioral psychotherapy for obesity: a meta-analytic reappraisal. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 1996;64(3):513-516. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Kirsch I. Hypnotic enhancement of cognitive-behavioral weight loss treatments: another meta-reanalysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 1996;64(3):517-519. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Ramondo N, Gignac GE, Pestell CF, Byrne SM. Clinical Hypnosis as an Adjunct to Cognitive Behavior Therapy: An Updated Meta-Analysis. International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis, 2021;69(2):169-202. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Bo S, Rahimi F, Goitre I, et al. Effects of Self-Conditioning Techniques (Self-Hypnosis) in Promoting Weight Loss in Patients with Severe Obesity: A Randomized Controlled Trial. Obesity, 2018;26(9):1422-1429. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Delestre F, Lehéricey G, Estellat C, et al. Hypnosis reduces food impulsivity in patients with obesity and high levels of disinhibition: HYPNODIET randomized controlled clinical trial. American Journal of Clinical Nutrition, 2022;115(6):1637-1645. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Pellegrini M, Carletto S, Scumaci E, et al. The Use of Self-Help Strategies in Obesity Treatment. A Narrative Review Focused on Hypnosis and Mindfulness. Current Obesity Reports, 2021;10(3):351-364. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- NHS. Overweight and obesity in adults. National Health Service (UK). nhs.uk
- NHS. Herbal medicines and complementary therapies. National Health Service (UK). nhs.uk
