Ξυπνάς και η πρώτη σκέψη είναι εκείνος ο άνθρωπος. Ελέγχεις αν είδε την ιστορία σου, ξαναδιαβάζεις ένα παλιό μήνυμα για να βρεις κρυφά νοήματα, φαντάζεσαι τη συνάντηση που ίσως γίνει, και μια μικρή του λέξη μπορεί να σε ανεβάσει στα σύννεφα ή να σε ρίξει για όλη τη μέρα. Ξέρεις ότι σε εξαντλεί, κι όμως η σκέψη επιστρέφει ξανά και ξανά, σαν να έχει δική της βούληση. Αυτό που ζεις έχει όνομα: εμμονή με κάποιον, ή αλλιώς συναισθηματική εμμονή, που στη βιβλιογραφία λέγεται και limerence. Δεν είναι «τρέλα» ούτε αδυναμία χαρακτήρα, και δεν φταις εσύ που ο νους σου κόλλησε εκεί.
Μια εικόνα που βοηθά είναι ένας χάρτης. Κανονικά ο εσωτερικός σου χάρτης έχει πολλά σημεία: φίλους, δουλειά, ενδιαφέροντα, όνειρα, τον ίδιο σου τον εαυτό. Στην εμμονή, όλοι οι δρόμοι αρχίζουν να οδηγούν σε ένα μόνο σημείο, και τα υπόλοιπα σβήνουν σιγά σιγά. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε τι είναι η εμμονή με έναν άνθρωπο, τι την τροφοδοτεί και πώς μπορείς να ξανασχεδιάσεις τον χάρτη σου. Αν αυτό που σε απασχολεί είναι κυρίως ο πόνος ενός χωρισμού ή μιας απόρριψης, θα βρεις περισσότερα στον οδηγό για την ερωτική απογοήτευση.
Βασικά Σημεία
- Η εμμονή με έναν άνθρωπο (limerence) είναι μια έντονη, ακούσια και συχνά χρόνια λαχτάρα για ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, με επίμονες, παρεμβατικές σκέψεις γι' αυτό· δεν είναι επίσημη διάγνωση.
- Η αβεβαιότητα για τα συναισθήματα του άλλου μπορεί να κάνει τις σκέψεις και την έλξη πιο έντονες, γι' αυτό τα «ίσως» τροφοδοτούν την εμμονή.
- Ο έλεγχος των social media του άλλου έχει συνδεθεί με περισσότερη θλίψη και λαχτάρα και λιγότερη προσωπική εξέλιξη μετά από έναν χωρισμό.
- Όταν οι αμφιβολίες και οι έλεγχοι γύρω από μια σχέση γίνονται καταναγκαστικοί, μπορεί να μοιάζουν με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή που αφορά τη σχέση και αξίζουν αξιολόγηση.
- Η απόσταση από τα ερεθίσματα, η αναβολή της σκέψης, η επανασύνδεση με τη ζωή σου και η αυτοσυμπόνια βοηθούν· η ψυχοθεραπεία βοηθά να δεις και τι γεμίζει αυτή η εμμονή.
Τι είναι η εμμονή με κάποιον (limerence)
Τον όρο limerence τον εισήγαγε η ερευνήτρια Dorothy Tennov στο βιβλίο της «Love and Limerence», το 1979, για να περιγράψει μια κατάσταση έντονης, ακούσιας προσκόλλησης σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο.[1] Σήμερα οι ερευνητές την περιγράφουν ως μια έντονη, χρόνια και ακούσια κατάσταση μη ανταποδοτούμενης, εμμονικής λαχτάρας για ένα συγκεκριμένο άτομο, που υπάρχει σε ένα συνεχές, από ήπια έως πολύ επιβαρυντική.[2]
Στη μεγαλύτερη ποσοτική μελέτη μέχρι σήμερα, με 1.647 συμμετέχοντες, η εμμονή αυτή ξεκινούσε συνήθως στην εφηβεία και επανερχόταν σε διάφορα επεισόδια στην ενήλικη ζωή· σε μια δεύτερη μελέτη με 51 άτομα που κατέγραφαν τις σκέψεις τους σε πραγματικό χρόνο για μία εβδομάδα, οι σκέψεις για το πρόσωπο αυτό κάλυπταν περίπου το μισό χρόνο εγρήγορσης, ήταν παρεμβατικές και συνδέονταν με αρνητικά συναισθήματα, ιδίως σε στιγμές λύπης και μοναξιάς.[2] Δεν είναι επίσημη διάγνωση και δεν υπάρχουν ακόμη επικυρωμένα εργαλεία ανίχνευσης.[3] Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ταλαιπωρία δεν είναι πραγματική.
Συναισθηματική εμμονή ή έρωτας;
Ο έρωτας, ειδικά στην αρχή, είναι κι αυτός γεμάτος σκέψεις για τον άλλον. Η διαφορά δεν βρίσκεται στο πόσο σκέφτεσαι, αλλά στο τι κάνει αυτή η σκέψη στη ζωή σου. Ο πίνακας είναι ενδεικτικός και δεν κάνει διάγνωση.
| Έρωτας που ανθίζει | Εμμονή με έναν άνθρωπο | |
|---|---|---|
| Αμοιβαιότητα | Υπάρχει ή χτίζεται σταδιακά | Συχνά λείπει ή είναι αβέβαιη· η λαχτάρα δεν ανταποδίδεται[2] |
| Σκέψεις | Ευχάριστες, αφήνουν χώρο για τα υπόλοιπα | Παρεμβατικές, δύσκολα σταματούν, κλέβουν συγκέντρωση και ύπνο[2] |
| Συναίσθημα | Χαρά, ενθουσιασμός, κάποια αγωνία | Εναλλαγές ελπίδας και απόγνωσης, ανάλογα με κάθε μικρό «σημάδι» |
| Συμπεριφορές | Κοινός χρόνος, ο ένας μαθαίνει τον άλλον | Έλεγχος προφίλ, ανάλυση μηνυμάτων, φαντασιώσεις, αναζήτηση «σημαδιών» |
| Η υπόλοιπη ζωή | Συνεχίζεται, συχνά ανθίζει κι αυτή | Μικραίνει: φίλοι, δουλειά και ενδιαφέροντα περνούν σε δεύτερη μοίρα |
Αν αναγνωρίζεις τη δεξιά στήλη και ταυτόχρονα φοβάσαι πολύ την απόρριψη ή τη δέσμευση, δες και τον οδηγό για τον φόβο δέσμευσης και απόρριψης· αν μέσα σε μια υπάρχουσα σχέση σε τρώει η ζήλια, τον οδηγό για τη ζήλια στη σχέση.
Γιατί η αβεβαιότητα κάνει την εμμονή πιο δυνατή
Θα περίμενε κανείς ότι μας ελκύουν περισσότερο όσοι δείχνουν καθαρά ότι μας θέλουν. Ένα γνωστό πείραμα με φοιτήτριες έδειξε κάτι πιο σύνθετο: όταν οι συμμετέχουσες δεν ήξεραν αν ο άλλος τις συμπαθούσε πολύ ή απλώς μέτρια, τον σκέφτονταν περισσότερο, και αυτή η σκέψη αύξανε την έλξη τους, περισσότερο ακόμη και από όταν ήξεραν ότι τις συμπαθούσε πολύ.[5] Η αβεβαιότητα κρατά το μυαλό απασχολημένο: κάθε «ίσως» ανοίγει έναν νέο δρόμο στον χάρτη, που οδηγεί πάλι στο ίδιο σημείο.
Υπάρχει και μια πλευρά στον εγκέφαλο. Σε μια μικρή μελέτη απεικόνισης με 15 ανθρώπους που είχαν πρόσφατα απορριφθεί αλλά δήλωναν ότι ήταν ακόμη πολύ ερωτευμένοι, η φωτογραφία του προσώπου ενεργοποιούσε περιοχές που σχετίζονται με την ανταμοιβή, τη λαχτάρα και τη ρύθμιση συναισθημάτων, ορισμένες από τις οποίες συνδέονται και με τη λαχτάρα στους εθισμούς· οι ερευνητές πρότειναν ότι αυτό μπορεί να εξηγεί εν μέρει τις εμμονικές συμπεριφορές μετά από μια απόρριψη.[9] Δεν είσαι «αδύναμο» άτομο· ο εγκέφαλός σου αντιδρά σε κάτι που έχει μάθει να το βιώνει ως πολύτιμο και αβέβαιο. Αν σε απασχολεί η τάση να αναλύεις κάθε λέξη και κάθε σιωπή, δες και τον οδηγό για την υπερανάλυση σκέψεων.
Εμμονή με έναν άνθρωπο από το παρελθόν ή με κάποιον μη διαθέσιμο
Η εμμονή μπορεί να αφορά έναν πρώην, κάποιον που δεν έδειξε ποτέ καθαρό ενδιαφέρον, κάποιον που είναι ήδη σε σχέση, έναν συνάδελφο ή ένα πρόσωπο που γνωρίζεις κυρίως από τις οθόνες. Κοινό στοιχείο είναι ότι η σχέση ζει κυρίως μέσα στη φαντασία, όπου ο άλλος δεν μπορεί να σε απογοητεύσει, γιατί δεν είναι εκεί για να το κάνει.
Τα social media κάνουν τη διαδρομή προς το ίδιο σημείο πολύ σύντομη. Σε μια μελέτη με 464 ανθρώπους μετά από χωρισμό, η παρακολούθηση του προφίλ του πρώην στο Facebook συνδέθηκε με μεγαλύτερη θλίψη για τον χωρισμό, περισσότερα αρνητικά συναισθήματα, μεγαλύτερη λαχτάρα για τον πρώην και λιγότερη προσωπική εξέλιξη.[6] Κάθε έλεγχος μοιάζει με μικρή ανακούφιση, αλλά στην πραγματικότητα ξαναχαράζει τον δρόμο. Περισσότερα για το πώς επηρεάζουν οι οθόνες τη διάθεση θα βρεις στον οδηγό για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την ψυχική υγεία.
Όταν η εμμονή μοιάζει με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή
Κάποιες φορές η εμμονή δεν αφορά έναν άνθρωπο που δεν έχεις, αλλά μια σχέση που έχεις: «Αγαπάω αρκετά τον σύντροφό μου;», «Είναι ο σωστός άνθρωπος για μένα;», «Μήπως υπάρχει κάποιος καλύτερος;». Όταν αυτές οι αμφιβολίες γίνονται βασανιστικές και συνοδεύονται από ελέγχους, συγκρίσεις και ανάγκη για διαβεβαίωση, η έρευνα τις περιγράφει ως ιδεοψυχαναγκαστικά συμπτώματα που αφορούν τη σχέση (relationship OCD). Σε μια κλινική μελέτη, οι άνθρωποι με αυτή τη μορφή είχαν συμπτώματα εξίσου σοβαρά με εκείνους με άλλες μορφές ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής και περισσότερα καταθλιπτικά συμπτώματα από την ομάδα σύγκρισης.[4]
Αν αναγνωρίζεις αυτό το μοτίβο, αξίζει αξιολόγηση από ειδικό· διάβασε και τη σελίδα για την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Και αν μέσα στη σχέση σου η ανασφάλεια εκφράζεται κυρίως ως φόβος εγκατάλειψης και ανάγκη για συνεχή επιβεβαίωση, δες τον οδηγό για την ανασφάλεια στη σχέση.
Πότε σταματάμε αμέσως. Αν η εμμονή σε οδηγεί να στέλνεις μηνύματα ή να επικοινωνείς με κάποιον που σου έχει πει ή δείξει ότι δεν το θέλει, να τον ακολουθείς, να περνάς έξω από το σπίτι ή τη δουλειά του ή να παρακολουθείς τους λογαριασμούς του με ψεύτικα προφίλ, αυτό βλάπτει τον άλλον άνθρωπο και μπορεί να τον τρομάξει. Σταμάτα την επαφή και ζήτα βοήθεια τώρα. Το να το αναγνωρίσεις είναι ήδη ένα σημαντικό και υπεύθυνο βήμα.
Πώς να ξεπεράσω την εμμονή: πρακτικές τεχνικές
Ο στόχος δεν είναι να «σβήσεις» τον άνθρωπο από το μυαλό σου με ένα κουμπί· είναι να ξαναγεμίσεις τον χάρτη σου, ώστε το ένα σημείο να πάψει να είναι το μόνο. Διάλεξε ένα ή δύο από τα παρακάτω εργαλεία και δοκίμασέ τα για δύο εβδομάδες.
Λιγότεροι δρόμοι προς το ίδιο σημείο
- Αποφάσισε εσύ τι απόσταση χρειάζεσαι: σίγαση, απόκρυψη ιστοριών, αρχειοθέτηση της συνομιλίας ή, όπου ταιριάζει, διακοπή της επαφής.
- Σβήσε από την αρχική σου οθόνη ό,τι σε οδηγεί αυτόματα στο προφίλ του.
- Γράψε σε ένα σημείωμα γιατί το κάνεις, για να το διαβάζεις όταν έρθει η παρόρμηση.
Φράση: «Δεν το κάνω για να τιμωρήσω κανέναν. Το κάνω για να ξαναβρώ χώρο για μένα.»
Γιατί βοηθά: η παρακολούθηση του προφίλ ενός πρώην έχει συνδεθεί με περισσότερη θλίψη και λαχτάρα και λιγότερη προσωπική εξέλιξη.[6] Είναι δική σου επιλογή, όχι κανόνας· αν κάποια μέρα κοιτάξεις ξανά, δεν χάθηκαν όλα, απλώς ξαναξεκινάς.
Ραντεβού με τη σκέψη
- Όρισε ένα σταθερό διάστημα της μέρας, μισή ώρα το πολύ, στο ίδιο μέρος, για να σκεφτείς τον άνθρωπο αυτόν όσο θέλεις.
- Όταν η σκέψη έρθει σε άλλη ώρα, σημείωσέ τη σε μια λέξη και πες της ότι έχει ραντεβού αργότερα.
- Στο ραντεβού, γράψε ή σκέψου ελεύθερα· όταν τελειώσει ο χρόνος, σταμάτα.
Φράση: «Σε ακούω. Θα τα πούμε στις έξι.»
Γιατί βοηθά: σε μια μελέτη, ένα καθημερινό, περιορισμένο σε χρόνο και τόπο διάστημα ανησυχίας μείωσε την ανησυχία, το άγχος και την αϋπνία σε σχέση με μια ομάδα σύγκρισης.[8] Τις πρώτες μέρες η σκέψη θα «ξεχνά» το ραντεβού· είναι αναμενόμενο.
Το αντικειμενικό ημερολόγιο
- Χώρισε μια σελίδα στα δύο: αριστερά «τι έγινε πραγματικά», δεξιά «τι φαντάστηκα ή ερμήνευσα».
- Κάθε φορά που ένα «σημάδι» σε ανεβάζει ή σε ρίχνει, γράψ' το στη σωστή στήλη.
- Στο τέλος της εβδομάδας, κοίτα πόσα από τα σημάδια ανήκαν στη δεξιά στήλη.
Φράση: «Αυτό είναι γεγονός ή ιστορία που λέω στον εαυτό μου;»
Γιατί βοηθά: η αβεβαιότητα αυξάνει τη σκέψη και την έλξη,[5] και ο διαχωρισμός γεγονότων και ερμηνειών μειώνει τα «ίσως» που την τροφοδοτούν. Αν δυσκολεύεσαι να τα ξεχωρίσεις, μπορούμε να το κάνουμε μαζί.
Ξαναγέμισε τον χάρτη
- Γράψε πέντε σημεία της ζωής σου που έχουν σβήσει: έναν φίλο, ένα χόμπι, έναν στόχο, ένα μέρος.
- Κάθε εβδομάδα «ξαναζωγράφισε» ένα από αυτά με μια μικρή πράξη: ένα τηλεφώνημα, μια βόλτα, μια ώρα για κάτι δικό σου.
- Σημείωσε πώς ένιωσες μετά, ακόμη κι αν η σκέψη πέρασε για λίγο κι από εκεί.
Φράση: «Ο χάρτης μου είναι μεγαλύτερος από έναν άνθρωπο.»
Γιατί βοηθά: οι σκέψεις για το πρόσωπο αυτό έχουν βρεθεί πιο έντονες σε στιγμές λύπης και μοναξιάς,[2] οπότε η επανασύνδεση με ανθρώπους και δραστηριότητες στερεί από την εμμονή το έδαφός της. Αν η μοναξιά είναι μεγάλη, δες τον οδηγό μοναξιά: τι να κάνω.
Ευγένεια προς τον εαυτό σου
Μπορεί να ντρέπεσαι για το πόσο χώρο πήρε αυτός ο άνθρωπος στη ζωή σου. Η ντροπή όμως σπάνια βοηθά. Σε μια μελέτη με ανθρώπους που περνούσαν διαζύγιο, όσοι μιλούσαν για τον χωρισμό με περισσότερη αυτοσυμπόνια είχαν λιγότερες παρεμβατικές σκέψεις και συναισθήματα για τον χωρισμό στην καθημερινότητά τους, και το αποτέλεσμα κρατούσε έως εννέα μήνες αργότερα.[7] Όταν η σκέψη επιστρέψει, δοκίμασε να πεις: «Είναι λογικό να πονάω. Πολλοί άνθρωποι το έχουν ζήσει. Μπορώ να μου φερθώ με ευγένεια.» Περισσότερα για τη σημασία της αυτοσυμπόνιας.
Πώς βοηθάμε με τη συναισθηματική εμμονή στο Art of Mind
Στο Art of Mind δουλεύουμε με ανθρώπους που νιώθουν ότι η σκέψη για κάποιον έχει πάρει τον έλεγχο της καθημερινότητάς τους. Η εμμονή συχνά γεμίζει ένα κενό ή επαναλαμβάνει ένα παλιό μοτίβο, και η έρευνα έχει βρει σε ανθρώπους με έντονη εμμονή συχνότερη ανασφαλή προσκόλληση, δύσκολες παιδικές εμπειρίες και ιδεοψυχαναγκαστικά χαρακτηριστικά.[2] Γι' αυτό δεν δουλεύουμε μόνο με τη σκέψη αλλά και με όσα βρίσκονται από κάτω, όπως η αυτοεκτίμηση και η τάση για συναισθηματική εξάρτηση στις σχέσεις. Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σου, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας. Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, όπως τη σταδιακή μείωση των ελέγχων και τη δουλειά με τις ερμηνείες των «σημαδιών»· σε μια περιγραφή περίπτωσης, μια τέτοια προσέγγιση με έκθεση και πρόληψη αντίδρασης συνδέθηκε με μείωση των καταναγκαστικών συμπεριφορών.[3]
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που βλέπει τον άνθρωπο ως σύνολο σώματος, συναισθήματος, σκέψης και σχέσεων. Μας βοηθά να φτάσουμε στις ρίζες της προσκόλλησης, όχι μόνο στα συμπτώματα· η κλινική ύπνωση χρησιμοποιείται ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο, όπου ταιριάζει. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Εξατομικευμένη, δομημένη στήριξη με συγκεκριμένα εργαλεία: απόσταση από τα ερεθίσματα, διαχείριση των παρεμβατικών σκέψεων, επανασύνδεση με φίλους και στόχους. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού, από έναν χώρο όπου μπορείς να μιλήσεις ελεύθερα, ή δια ζώσης στο γραφείο μας στην Πάτρα, Κορίνθου 288.
Η πορεία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, γι' αυτό επανεξετάζουμε τακτικά μαζί σου πού βρισκόμαστε.
Συχνές ερωτήσεις
Τι σημαίνει limerence;
Είναι ένας όρος από το 1979 για μια έντονη, ακούσια προσκόλληση σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, με εμμονικές σκέψεις και λαχτάρα που συχνά δεν ανταποδίδεται.[1][2] Δεν είναι επίσημη διάγνωση.
Πόσο κρατά μια συναισθηματική εμμονή;
Διαφέρει πολύ. Σε μια μεγάλη μελέτη, τα επεισόδια εμμονής κρατούσαν συχνά μεγάλο διάστημα, γύρω στα δύο χρόνια.[2] Η απόσταση από τα ερεθίσματα και η στήριξη μπορούν να βοηθήσουν να μαλακώσει νωρίτερα.
Είναι η εμμονή το ίδιο με τον έρωτα;
Όχι ακριβώς. Ο έρωτας αφήνει χώρο για την υπόλοιπη ζωή και στηρίζεται σε κάποια αμοιβαιότητα· η εμμονή συνήθως συνοδεύεται από παρεμβατικές σκέψεις, αβεβαιότητα και μια ζωή που μικραίνει γύρω από ένα πρόσωπο.
Πρέπει να κόψω κάθε επαφή;
Δεν υπάρχει ένας κανόνας για όλους. Για πολλούς ανθρώπους βοηθά η απόσταση, όπως σίγαση ή διακοπή της επαφής, και είναι μια επιλογή που αξίζει να την πάρεις εσύ, με βάση το τι σε προστατεύει.
Κάνετε συνεδρίες online;
Ναι, online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού, ή δια ζώσης στην Πάτρα, Κορίνθου 288.
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγεις διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνεις online. Κάθε συνεδρία διαρκεί 45 λεπτά και κοστίζει 45 €· δες όλες τις τιμές.
Χρειάζεσαι άμεση βοήθεια;
Αν εσύ ή κάποιος δικός σου βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, κάλεσε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Αν έχεις σκέψεις αυτοκτονίας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Για ψυχολογική στήριξη: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Ας ξαναζωγραφίσουμε μαζί τον χάρτη σου
Ο χάρτης σου είναι πολύ μεγαλύτερος από ένα σημείο, ακόμη κι αν τώρα όλοι οι δρόμοι φαίνεται να οδηγούν εκεί. Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σου, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας, online από όπου κι αν βρίσκεσαι ή στην Πάτρα.
Κλείσε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- Tennov D. Love and Limerence. Stein and Day, 1979. openlibrary.org
- Evans C, Panton SO, Strawson WH, Floyd E, Kellett S, Poerio GL. Love, longing and obsession: Features, correlates, comorbidities, and real-time cognitive-affective dynamics of limerence. Acta Psychologica, 2026;267:107043. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Wyant BE. Treatment of Limerence Using a Cognitive Behavioral Approach: A Case Study. Journal of Patient Experience, 2021;8:23743735211060812. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Doron G, Derby D, Szepsenwol O, Nahaloni E, Moulding R. Relationship Obsessive-Compulsive Disorder: Interference, Symptoms, and Maladaptive Beliefs. Frontiers in Psychiatry, 2016;7:58. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Whitchurch ER, Wilson TD, Gilbert DT. "He loves me, he loves me not...": uncertainty can increase romantic attraction. Psychological Science, 2011;22(2):172-175. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Marshall TC. Facebook surveillance of former romantic partners: associations with postbreakup recovery and personal growth. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 2012;15(10):521-526. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Sbarra DA, Smith HL, Mehl MR. When leaving your ex, love yourself: observational ratings of self-compassion predict the course of emotional recovery following marital separation. Psychological Science, 2012;23(3):261-269. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- McGowan SK, Behar E. A preliminary investigation of stimulus control training for worry: effects on anxiety and insomnia. Behavior Modification, 2013;37(1):90-112. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Fisher HE, Brown LL, Aron A, Strong G, Mashek D. Reward, addiction, and emotion regulation systems associated with rejection in love. Journal of Neurophysiology, 2010;104(1):51-60. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
