Μέχρι χθες έτρωγε ό,τι του βάζατε και σας ακολουθούσε παντού. Σήμερα λέει «όχι» σε όλα, θέλει να φορέσει μόνο του τα παπούτσια, και όταν του δίνετε το μπλε ποτήρι αντί για το κόκκινο πέφτει στο πάτωμα και ουρλιάζει. Αν έχετε ένα παιδί 2 ή 3 ετών, πιθανότατα έχετε ακούσει για τα «τρομερά δύο» και ίσως αναρωτιέστε αν αυτό που ζείτε είναι φυσιολογικό ή αν κάνετε κάτι λάθος.
Σε αυτό το άρθρο, γραμμένο για γονείς, εξηγούμε τι είναι αναμενόμενο στη συμπεριφορά ενός παιδιού 2 έως 3 ετών, γιατί συμβαίνουν τα ξεσπάσματα, τι βοηθά τη στιγμή της έντασης, πώς βάζετε όρια χωρίς ξύλο και φωνές, πότε αξίζει μια κουβέντα με τον παιδίατρο και, εξίσου σημαντικό, πώς φροντίζετε τη δική σας κούραση.
Βασικά Σημεία
- Τα ξεσπάσματα είναι φυσιολογικό κομμάτι της ανάπτυξης και είναι πιο συχνά ανάμεσα στο 1 και στα 3 χρόνια.
- Το «όχι» και η επιμονή στο «μόνο μου» δείχνουν ότι το παιδί αρχίζει να διεκδικεί την ανεξαρτησία του, ενώ οι λέξεις του για τα συναισθήματα είναι ακόμη λίγες.
- Βοηθούν η ηρεμία του ενήλικα, οι σταθερές ρουτίνες, οι μικρές επιλογές, η ονομασία του συναισθήματος και τα συνεπή όρια.
- Το ξύλο, οι φωνές και η ντροπή έχουν ελάχιστη αποτελεσματικότητα βραχυπρόθεσμα και καμία μακροπρόθεσμα.
- Μιλήστε με τον παιδίατρο αν το παιδί χάνει δεξιότητες που είχε, αν τραυματίζει τον εαυτό του στα ξεσπάσματα ή αν αυτά είναι πολύ συχνά και πολύ μεγάλα.
Συμπεριφορά παιδιού 2 ετών: τι είναι αναμενόμενο
Ανάμεσα στα 2 και στα 3 χρόνια το παιδί αλλάζει με εντυπωσιακή ταχύτητα. Το CDC περιγράφει αυτή την ηλικία ως την περίοδο όπου τα νήπια αρχίζουν να διεκδικούν την ανεξαρτησία τους, εκφράζουν ένα ευρύ φάσμα συναισθημάτων και βλέπουν τον κόσμο κυρίως από τη δική τους οπτική, κάτι που είναι αναμενόμενο σε αυτή την ηλικία.[4] Ο πίνακας συγκεντρώνει μερικά από τα ορόσημα που το CDC αναφέρει ως αναμενόμενα για τα περισσότερα παιδιά σε κάθε ηλικία:
| Ηλικία | Συναισθήματα και σχέσεις | Γλώσσα |
|---|---|---|
| 2 ετών | Προσέχει όταν κάποιος είναι στενοχωρημένος ή χτυπημένος· κοιτάζει το πρόσωπό σας για να δει πώς να αντιδράσει σε κάτι καινούργιο[1] | Λέει τουλάχιστον δύο λέξεις μαζί, όπως «κι άλλο γάλα»· δείχνει πράγματα όταν το ρωτάτε[1] |
| 30 μηνών | Σας λέει «κοίτα με!» για να δείξει τι μπορεί να κάνει· παίζει δίπλα σε άλλα παιδιά και μερικές φορές μαζί τους[2] | Λέει περίπου 50 λέξεις· βάζει δύο ή περισσότερες λέξεις μαζί, με ένα ρήμα· χρησιμοποιεί λέξεις όπως «εγώ» και «εμείς»[2] |
| 3 ετών | Ηρεμεί μέσα σε 10 λεπτά αφού φύγετε, για παράδειγμα στον παιδικό σταθμό· πλησιάζει άλλα παιδιά και παίζει μαζί τους[3] | Κάνει μικρή κουβέντα «πάρε-δώσε»· ρωτά «ποιος», «τι», «πού», «γιατί»· λέει το όνομά του[3] |
Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό, και τα ορόσημα δεν είναι εξετάσεις. Χρησιμεύουν για να ξέρετε τι περίπου να περιμένετε και πότε αξίζει μια κουβέντα με τον παιδίατρο. Παρατηρήστε κάτι σημαντικό στον πίνακα: στα 2 χρόνια το παιδί νιώθει ήδη έντονα, αλλά λέει μόνο λίγες λέξεις. Εκεί βρίσκεται μεγάλο μέρος της εξήγησης για τα ξεσπάσματα.
Τα «τρομερά δύο»: γιατί το παιδί λέει «όχι» σε όλα
Το CDC αναφέρει ότι σε αυτή την ηλικία αυξάνονται η ανεξαρτησία και η «αντιδραστική» συμπεριφορά, αυτό που πολλοί ονομάζουν «τρομερά δύο».[4] Για τον γονιό, το συνεχές «όχι» μοιάζει με πρόκληση. Για το παιδί, είναι ένας από τους πρώτους τρόπους να πει «είμαι ξεχωριστός άνθρωπος, με δική μου θέληση».
Το «μόνο μου» στο ντύσιμο, η άρνηση να κρατήσει το χέρι σας στον δρόμο, η επιμονή στο ίδιο πιάτο κάθε μέρα: όλα αυτά είναι προσπάθειες να αποκτήσει λίγο έλεγχο σε έναν κόσμο όπου σχεδόν όλα τα αποφασίζουν οι μεγάλοι. Αυτό δεν σημαίνει ότι το παιδί σάς «κάνει τον έξυπνο» ή ότι το «χαλάσατε». Σημαίνει ότι μεγαλώνει.
Τα «τρομερά δύο» δεν είναι διάγνωση. Είναι μια δύσκολη, αλλά αναμενόμενη, φάση. Η πρόκληση για τον γονιό είναι να δώσει χώρο στην ανεξαρτησία εκεί όπου είναι ασφαλές, και να κρατά σταθερά όρια εκεί όπου χρειάζεται.
Γιατί γίνονται τα ξεσπάσματα στα 2–3 χρόνια
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, τα ξεσπάσματα είναι φυσιολογικό κομμάτι της ανάπτυξης και συμβαίνουν περισσότερο ανάμεσα στο 1 και στα 3 χρόνια.[6] Το NHS εξηγεί ότι τα νήπια θέλουν να εκφραστούν αλλά δυσκολεύονται· νιώθουν απογοήτευση, και η απογοήτευση βγαίνει ως ξέσπασμα. Καθώς βελτιώνεται ο λόγος τους, τα ξεσπάσματα μειώνονται, και μέχρι τα 4 χρόνια γίνονται πολύ λιγότερο συχνά.[5]
Οι συνηθισμένες αφορμές
Το NHS αναφέρει ως συχνές αφορμές την κούραση, την πείνα, την απογοήτευση και τη ζήλια, και σημειώνει ότι μερικές φορές το παιδί απλώς χρειάζεται προσοχή και τρυφερότητα.[5] Πολλοί γονείς παρατηρούν ότι τα ξεσπάσματα «μαζεύονται» σε συγκεκριμένες ώρες: πριν από τον μεσημεριανό ύπνο, στο σούπερ μάρκετ, στο τέλος μιας μεγάλης μέρας στον παιδικό σταθμό, ή όταν έρχεται ένα νέο αδελφάκι. Αν το παιδί δυσκολεύεται ιδιαίτερα όταν φεύγετε, δείτε και τον οδηγό για το άγχος αποχωρισμού.
Ένα ξέσπασμα δεν είναι χειραγώγηση με την έννοια που τη φοβούνται οι γονείς. Ο εγκέφαλος ενός δίχρονου δεν έχει ακόμη τα εργαλεία να «φρενάρει» ένα έντονο συναίσθημα. Αυτά τα εργαλεία τα δανείζεται από εσάς, από την ηρεμία σας, τη φωνή σας, τη σταθερότητά σας, και τα χτίζει σιγά σιγά.
Τι βοηθά τη στιγμή του ξεσπάσματος
Δεν υπάρχει μαγική φράση που σταματά ένα ξέσπασμα. Υπάρχουν όμως τρόποι να περάσει πιο γρήγορα και να μη γίνει μάχη:
Μείνετε ήρεμοι
Το NHS σημειώνει ότι, αν χάσετε την ψυχραιμία σας και φωνάξετε, το ξέσπασμα δεν θα σταματήσει.[5] Χαμηλώστε τη φωνή σας, πάρτε μια ανάσα, μείνετε κοντά. Η ηρεμία σας είναι η άγκυρα του παιδιού.
Ονομάστε το συναίσθημα
«Θύμωσες γιατί ήθελες το κόκκινο ποτήρι.» Δεν σημαίνει ότι θα του δώσετε το κόκκινο· σημαίνει ότι του δίνετε λέξεις για αυτό που νιώθει. Το CDC προτείνει να βοηθάτε το παιδί να μάθει αποδεκτούς τρόπους να δείχνει ότι είναι αναστατωμένο.[4]
Αποσπάστε την προσοχή
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνει να αλλάξετε δωμάτιο, να προσφέρετε ένα άλλο παιχνίδι ή ακόμη και να τραγουδήσετε, όσο αστείο κι αν φαίνεται.[6] Λειτουργεί καλύτερα στην αρχή, πριν το ξέσπασμα «φουντώσει».
Μην υποχωρείτε στο όριο
Το NHS εξηγεί ότι, αν δώσετε στο παιδί αυτό που ζητούσε για να σταματήσει, μαθαίνει ότι τα ξεσπάσματα «πιάνουν».[5] Μπορείτε να είστε τρυφεροί με το συναίσθημα και σταθεροί με το όριο ταυτόχρονα.
Πρόληψη: τα περισσότερα ξεσπάσματα κρίνονται πριν ξεκινήσουν
- Ρουτίνες: σταθερές ώρες για φαγητό, ύπνο και έξοδο κάνουν τη μέρα προβλέψιμη. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνει να γνωρίζετε τα όρια του παιδιού σας και να έχετε, για παράδειγμα, ένα υγιεινό σνακ μαζί σας αν τα ξεσπάσματα κορυφώνονται όταν πεινά.[6]
- Μικρές επιλογές: προτείνει επίσης να δίνετε στο παιδί έλεγχο σε μικρά πράγματα, με κατευθυνόμενες επιλογές αντί για ερωτήσεις «ναι ή όχι»: «Θέλεις τη μπλε ή την πράσινη μπλούζα;» αντί για «Θα ντυθείς;».[6]
- Προσοχή στις καλές στιγμές: «πιάστε το να κάνει κάτι καλό» και επαινέστε συγκεκριμένα.[6] Το CDC προτείνει επίσης προσοχή και έπαινο όταν το παιδί ακολουθεί οδηγίες και δείχνει θετική συμπεριφορά.[4]
- Σύντομες έξοδοι: το NHS προτείνει σύντομες επισκέψεις στα καταστήματα, για να μειωθούν τα ξεσπάσματα σε δημόσιο χώρο.[5]
Όρια χωρίς ξύλο και φωνές
Όταν κουραζόμαστε, το ξύλο ή η φωνή μοιάζουν με γρήγορη λύση. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, στη δήλωση πολιτικής της, αναφέρει ότι οι τιμωρητικές στρατηγικές, όλες οι μορφές σωματικής τιμωρίας και οι φωνές ή η ντροπή στα παιδιά, έχουν ελάχιστη αποτελεσματικότητα βραχυπρόθεσμα και δεν είναι αποτελεσματικές μακροπρόθεσμα, και συνδέει τη σωματική τιμωρία με αυξημένο κίνδυνο αρνητικών συνεπειών για τη συμπεριφορά και τη συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού.[8] Το CDC σημειώνει ότι το ξύλο, οι φωνές και η ντροπή μπορεί να αποδυναμώσουν τη σχέση με το παιδί.[7]
Τι λειτουργεί αντί γι' αυτά
Το CDC προτείνει μια απλή σειρά βημάτων όταν το παιδί κάνει κάτι που δεν επιτρέπεται: πείτε συγκεκριμένα ποια συμπεριφορά δεν είναι εντάξει, δώστε μια ήρεμη προειδοποίηση με τη μορφή «αν… τότε…», εφαρμόστε άμεσα και με συνέπεια τη συνέπεια, εξηγήστε γιατί, και επιστρέψτε γρήγορα σε κάτι θετικό. Ως συνέπειες αναφέρει την αγνόηση μικρών παραπτωμάτων, την απώλεια ενός προνομίου που συνδέεται λογικά με τη συμπεριφορά ή ένα σύντομο διάλειμμα σε ουδέτερο χώρο.[7]
Υπάρχει μία εξαίρεση στο «αγνοήστε το»: η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής τονίζει να μην αγνοείτε το χτύπημα, τις κλωτσιές, τις δαγκωνιές ή το πέταγμα αντικειμένων.[6] Και το NHS σημειώνει ότι ένα περιστασιακό χτύπημα ή μια δαγκωνιά σε αυτή την ηλικία δεν σημαίνει ότι το παιδί θα γίνει επιθετικό, και συμβουλεύει να μην απαντάτε με σωματική τιμωρία αλλά να μιλάτε ήρεμα για τα συναισθήματα και να επαινείτε την καλή συμπεριφορά.[5]
Η συνέπεια ανάμεσα στους ενήλικες του σπιτιού μετράει: όταν ο ένας γονιός λέει «όχι» και ο άλλος «ναι», το παιδί μαθαίνει να δοκιμάζει. Αν νιώθετε ότι η καθημερινότητα με ένα μικρό παιδί σάς έχει απομακρύνει ως ζευγάρι, δείτε τον οδηγό για τον γάμο μετά το παιδί.
Πότε να μιλήσετε με τον παιδίατρο
Τα περισσότερα ξεσπάσματα είναι φυσιολογικά. Ο παιδίατρος όμως είναι ο φυσικός σας σύμμαχος όταν κάτι σας ανησυχεί, και μια κουβέντα μαζί του είναι μέρος της φροντίδας, όχι ένδειξη ότι κάτι «πάει στραβά». Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνει να μιλήσετε με τον παιδίατρο αν σας ανησυχούν συμπεριφορές όπως το χτύπημα ή οι δαγκωνιές.[6]
Σημάδια που αξίζει να αναφέρετε
- Απώλεια δεξιοτήτων: το CDC συμβουλεύει να μην περιμένετε αν το παιδί δεν φτάνει ένα ή περισσότερα ορόσημα, αν έχει χάσει δεξιότητες που είχε, ή αν έχετε άλλες ανησυχίες.[1]
- Αυτοτραυματισμός στα ξεσπάσματα: σε μελέτη με 279 παιδιά προσχολικής ηλικίας 3 έως 6 ετών, οι ερευνητές θεώρησαν πολύ σοβαρό το να βλάπτει σκόπιμα το παιδί τον εαυτό του κατά τη διάρκεια ενός ξεσπάσματος, ανεξάρτητα από το πόσο συχνά ή πόσο έντονα συμβαίνει.[9]
- Σταθερή επιθετικότητα: στην ίδια μελέτη, η επιθετικότητα προς τους ενήλικες ή η βίαιη καταστροφή αντικειμένων στα περισσότερα ξεσπάσματα ήταν από τα μοτίβα που χρειάζονται αξιολόγηση.[9]
- Πολύ συχνά ή πολύ μεγάλα ξεσπάσματα: οι ίδιοι ερευνητές περιγράφουν ως πιθανά σημάδια τα 10 έως 20 ξεσπάσματα στο σπίτι, σε ξεχωριστές μέρες μέσα σε έναν μήνα, ή περισσότερα από 5 την ημέρα για πολλές μέρες εκτός σπιτιού, και τη διάρκεια που ξεπερνά κατά μέσο όρο τα 25 λεπτά.[9]
- Δυσκολία να ηρεμήσει: το παιδί που σχεδόν ποτέ δεν μπορεί να ηρεμήσει χωρίς τη βοήθεια ενήλικα.[9]
Αυτά δεν είναι κριτήρια διάγνωσης, και μια μελέτη δεν αρκεί για ταμπέλες. Είναι λόγοι για μια ήρεμη συζήτηση με τον παιδίατρο, που θα δει το παιδί συνολικά. Συχνά η απάντηση είναι καθησυχαστική· και όταν δεν είναι, όσο νωρίτερα ξέρετε, τόσο καλύτερα.
Η κούραση και ο θυμός του γονιού
Ας το πούμε καθαρά: τα «τρομερά δύο» δεν είναι δύσκολα μόνο για το παιδί. Πολλοί γονείς περιγράφουν ότι, μετά από το πέμπτο ξέσπασμα της μέρας, νιώθουν ότι «τελείωσε η υπομονή τους», ότι φωνάζουν παραπάνω απ' όσο θα ήθελαν και ότι μετά τους τρώνε οι ενοχές. Αυτό δεν σας κάνει κακούς γονείς. Σας κάνει κουρασμένους ανθρώπους.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνει στους γονείς να κάνουν ένα διάλειμμα όταν το χρειάζονται και να εναλλάσσονται με τον άλλο γονιό ή με έναν φίλο όταν η απογοήτευση ανεβαίνει.[6] Αν βρίσκετε τον εαυτό σας να φωνάζει συχνά, ο οδηγός «Φωνάζω στο παιδί μου» εξηγεί γιατί συμβαίνει και πώς επανορθώνετε. Αν είστε μητέρα σε αυτή τη φάση της ζωής σας και νιώθετε ότι χάνετε τον εαυτό σας, δείτε τη σελίδα για τις νέες μητέρες, και για πρακτικές ιδέες τον οδηγό για την υποστήριξη γονέων.
Η φροντίδα του εαυτού σας, ύπνος, λίγος χρόνος μόνοι σας, μια κουβέντα με κάποιον που σας καταλαβαίνει, δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αυτό που σας επιτρέπει να μένετε ήρεμοι όταν το παιδί δεν μπορεί.
Πώς βοηθάμε τους γονείς μικρών παιδιών στο Art of Mind
Στο Art of Mind στηρίζουμε τους γονείς μέσα από τη συμβουλευτική γονέων. Μαζί βρίσκουμε τις «ώρες αιχμής» του σπιτιού σας, χτίζουμε ρουτίνες που προλαβαίνουν τα ξεσπάσματα, δουλεύουμε τρόπους να βάζετε όρια χωρίς ξύλο και φωνές και να συμφωνείτε ως γονείς, και καταλαβαίνουμε τι από όσα ζείτε είναι αναμενόμενο για την ηλικία του παιδιού. Σε ατομικές συνεδρίες δουλεύουμε και με το δικό σας στρες, την κούραση και τον θυμό που μπορεί να ξυπνά αυτή η φάση.
Η πρώτη συνεδρία είναι κλινική: παίρνουμε το ιστορικό, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί ένα πλάνο συνεργασίας. Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, όπως η παρατήρηση του τι προηγείται ενός ξεσπάσματος και η αλλαγή των σκέψεων που ανεβάζουν τη δική σας ένταση.
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με τη σκέψη, το συναίσθημα και το σώμα. Για τον γονιό που νιώθει εξαντλημένος, η βαθιά χαλάρωση της κλινικής ύπνωσης, ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο, βοηθά να ξαναβρεί την ηρεμία του και να δει τα μοτίβα που κουβαλά από τη δική του παιδική ηλικία. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Εξατομικευμένη, δομημένη υποστήριξη με εφαρμόσιμα εργαλεία για την καθημερινότητα: ρουτίνες, μικρές επιλογές, συνεπή όρια, τι λέτε τη στιγμή του ξεσπάσματος, πώς συνεργάζεστε με τον άλλο γονιό. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού, ακόμη και την ώρα του μεσημεριανού ύπνου του παιδιού, ή δια ζώσης στην Πάτρα, Κορίνθου 288.
Τα αποτελέσματα διαφέρουν από οικογένεια σε οικογένεια· επανεξετάζουμε τακτικά μαζί σας την πορεία.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι φυσιολογικά τα ξεσπάσματα στα 2 χρόνια;
Ναι. Τα ξεσπάσματα είναι φυσιολογικό κομμάτι της ανάπτυξης και συμβαίνουν περισσότερο ανάμεσα στο 1 και στα 3 χρόνια.[6]
Πότε τελειώνουν τα «τρομερά δύο»;
Κάθε παιδί είναι διαφορετικό. Καθώς βελτιώνεται ο λόγος, τα ξεσπάσματα μειώνονται, και μέχρι τα 4 χρόνια γίνονται πολύ λιγότερο συχνά.[5]
Να αγνοώ το παιδί όταν κάνει ξέσπασμα;
Μπορείτε να αγνοήσετε μικρά παραπτώματα και να μην υποχωρήσετε στο όριο, μένοντας κοντά και ήρεμοι.[7] Το χτύπημα, οι κλωτσιές και οι δαγκωνιές όμως δεν πρέπει να αγνοούνται.[6]
Βοηθά ένα «ξυλάκι» στην ώρα του;
Όχι. Η σωματική τιμωρία, οι φωνές και η ντροπή έχουν ελάχιστη αποτελεσματικότητα βραχυπρόθεσμα και δεν είναι αποτελεσματικές μακροπρόθεσμα.[8] Βοηθούν περισσότερο τα ήρεμα, συνεπή όρια.
Πότε πρέπει να ανησυχήσω;
Μιλήστε με τον παιδίατρο αν το παιδί χάνει δεξιότητες που είχε[1], αν βλάπτει τον εαυτό του στα ξεσπάσματα, ή αν αυτά είναι πολύ συχνά, πολύ μεγάλα ή δεν μπορεί σχεδόν ποτέ να ηρεμήσει.[9]
Πώς βοηθά η συμβουλευτική γονέων;
Σας δίνει εργαλεία για ρουτίνες, όρια και ήρεμες αντιδράσεις στα ξεσπάσματα, και χώρο για τη δική σας κούραση. Δείτε τη συμβουλευτική γονέων.
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγετε διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνετε online. Η πρώτη συνεδρία κοστίζει 45 € για 45 λεπτά· δείτε όλες τις τιμές.
Χρειάζεστε άμεση βοήθεια;
Αν εσείς, το παιδί σας ή κάποιος άλλος βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης). Για ιατρική βοήθεια: ΕΚΑΒ 166. Αν η εξάντληση σας φέρνει σκέψεις ότι δεν αντέχετε άλλο ή σκέψεις αυτοκτονίας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Αν φοβάστε ότι μπορεί να βλάψετε το παιδί ή χρειάζεστε απλώς να μιλήσετε: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Λιγότερη μάχη, περισσότερη ηρεμία στο σπίτι
Στην πρώτη συνεδρία συμβουλευτικής γονέων παίρνουμε το ιστορικό, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας, χωρίς κριτική. 45 λεπτά, online ή στην Πάτρα.
Κλείστε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- Centers for Disease Control and Prevention. Milestones by 2 Years. Learn the Signs. Act Early, 2026. cdc.gov
- Centers for Disease Control and Prevention. Milestones by 30 Months. Learn the Signs. Act Early, 2026. cdc.gov
- Centers for Disease Control and Prevention. Milestones by 3 Years. Learn the Signs. Act Early, 2026. cdc.gov
- Centers for Disease Control and Prevention. Positive Parenting Tips: Toddlers (2–3 years). 2026. cdc.gov
- NHS. Temper tantrums. Τελευταία αναθεώρηση 2022. nhs.uk
- American Academy of Pediatrics. Top Tips for Surviving Tantrums. HealthyChildren.org, 2021. healthychildren.org
- Centers for Disease Control and Prevention. Tips for Responding to Behavior. Essentials for Parenting Toddlers and Preschoolers, 2026. cdc.gov
- Sege RD, Siegel BS; Council on Child Abuse and Neglect; Committee on Psychosocial Aspects of Child and Family Health. Effective Discipline to Raise Healthy Children. Pediatrics, 2018;142(6):e20183112. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Belden AC, Thomson NR, Luby JL. Temper tantrums in healthy versus depressed and disruptive preschoolers: defining tantrum behaviors associated with clinical problems. The Journal of Pediatrics, 2008;152(1):117-122. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
