Μια νέα σχέση ξεκινά όμορφα, και κάποια στιγμή, χωρίς να καταλάβεις πώς, βρίσκεσαι πάλι στο ίδιο σημείο: να φοβάσαι ότι ο άλλος θα φύγει, να προσπαθείς υπερβολικά, να νιώθεις ότι δεν αξίζεις αρκετά. Ή στη δουλειά, όσα κι αν πετύχεις, μια εσωτερική φωνή λέει ότι δεν φτάνει. «Πάλι η ίδια ιστορία», σκέφτεσαι. Η ψυχοθεραπεία έχει όνομα γι' αυτά τα επίμονα μοτίβα: στη θεραπεία σχημάτων τα λέμε πρώιμα δυσλειτουργικά σχήματα. Δεν φταις εσύ που επαναλαμβάνονται· κάποτε σε βοήθησαν να βγάλεις πέρα μια δύσκολη κατάσταση.
Φαντάσου τα σαν παλιούς χάρτες, σχεδιασμένους στα παιδικά σου χρόνια για μια γειτονιά που πια δεν υπάρχει, τους οποίους συνεχίζεις να χρησιμοποιείς σε μια καινούργια πόλη. Δεν είναι λάθος ότι τους κρατάς· απλώς δεν ταιριάζουν πια στους δρόμους που περπατάς σήμερα. Η θεραπεία σχημάτων (schema therapy) προσπαθεί να εντοπίσει αυτούς τους χάρτες και να βοηθήσει να σχεδιαστούν νέοι.
Βασικά Σημεία
- Η θεραπεία σχημάτων αναπτύχθηκε από τον Jeffrey Young και συνδυάζει τη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία με ιδέες από τη θεωρία του δεσμού, την ψυχοδυναμική σκέψη και τις βιωματικές προσεγγίσεις.
- Τα πρώιμα δυσλειτουργικά σχήματα είναι σταθερές πεποιθήσεις για τον εαυτό, τους άλλους και τον κόσμο, που διαμορφώνονται νωρίς στη ζωή· έχουν περιγραφεί 18, σε πέντε περιοχές.
- Κεντρικός στόχος είναι να καταλάβεις τις βασικές συναισθηματικές σου ανάγκες και να βρεις υγιείς τρόπους να καλύπτονται.
- Οι θεραπευτές σχημάτων χρησιμοποιούν τη θεραπευτική σχέση, βιωματικές τεχνικές όπως η αναδόμηση εικόνων και ο διάλογος με καρέκλες, γνωσιακές τεχνικές και αλλαγή συμπεριφορικών μοτίβων.
- Στο Art of Mind δουλεύουμε τα βαθιά μοτίβα από τα πρώτα χρόνια μέσα από τη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία και τη Συνθετική Συμβουλευτική, online ή στην Πάτρα.
Τι είναι η θεραπεία σχημάτων
Ο Jeffrey Young περιέγραψε τη θεραπεία σχημάτων για να βοηθήσει ανθρώπους με επίμονες, μακροχρόνιες ψυχολογικές δυσκολίες, όπως οι διαταραχές προσωπικότητας, που δεν ανταποκρίνονταν στην κλασική γνωσιακή θεραπεία.[3] Πολλοί από αυτούς δυσκολεύονταν να χτίσουν συνεργατική σχέση με τον θεραπευτή και δεν «έφταναν» με τις συνηθισμένες τεχνικές, εξαιτίας των έντονων συναισθημάτων και των τρόπων αντιμετώπισης που είχαν μάθει. Για να καλύψει τις ανάγκες τους, ο Young ενσωμάτωσε σε ένα γνωσιακό-συμπεριφορικό πλαίσιο ιδέες και τεχνικές από άλλες σχολές, κυρίως από τη θεωρία του δεσμού και τη Gestalt ψυχοθεραπεία, δίνοντας μεγάλο βάρος στη βιογραφία του ανθρώπου.[2] Ο Young και ο Kellogg περιγράφουν ότι αντλεί από τη γνωσιακή-συμπεριφορική, τη θεωρία του δεσμού, την ψυχοδυναμική και τις προσεγγίσεις που εστιάζουν στο συναίσθημα.[1]
Είναι δηλαδή μια ενοποιητική ψυχοθεραπεία, με ρίζες στη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία, που δανείζεται πολλά από τη ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία και από τις βιωματικές τεχνικές.[3] Εστιάζει στο πώς αναπτύχθηκαν οι δυσκολίες και στο πώς συνεχίζουν να τις συντηρούν σήμερα.[3] Για να δεις πού στέκεται ανάμεσα στις άλλες προσεγγίσεις, διάβασε τον οδηγό για τα βασικά είδη ψυχοθεραπείας.
Πρώιμα δυσλειτουργικά σχήματα: οι πέντε περιοχές
Ένα πρώιμο δυσλειτουργικό σχήμα είναι μια μακροχρόνια αρνητική πεποίθηση για τον εαυτό, τους άλλους και τον κόσμο, που δίνει νόημα στις εμπειρίες. Δεν είναι μόνο σκέψη: συνδυάζει σκέψεις, συναισθήματα, αναμνήσεις και σωματικές αισθήσεις. Πιστεύεται ότι διαμορφώνεται στην παιδική ηλικία και την εφηβεία και ότι «χτίζεται» στην ενήλικη ζωή.[3] Τα σχήματα σχετίζονται με δύσκολες εμπειρίες της παιδικής ηλικίας και με τον τρόπο ανατροφής, αλλά και με την ιδιοσυγκρασία και τον δεσμό. Όταν ενεργοποιούνται από μια κατάσταση, φέρνουν έντονο συναίσθημα και, σιγά σιγά, φιλτράρουν τις νέες εμπειρίες έτσι ώστε να μοιάζουν να τα επιβεβαιώνουν.[4] Αυτός είναι ο παλιός χάρτης που ξανανοίγει χωρίς να το αποφασίσεις.
Έχουν περιγραφεί 18 σχήματα, που ομαδοποιούνται σε πέντε περιοχές.[4] Ο πίνακας δίνει ενδεικτικά παραδείγματα· δεν είναι ερωτηματολόγιο και δεν κάνει διάγνωση.
| Περιοχή | Παραδείγματα σχημάτων | Πώς μπορεί να φαίνεται στην καθημερινότητα |
|---|---|---|
| Αποσύνδεση και απόρριψη | Εγκατάλειψη, δυσπιστία, συναισθηματική στέρηση, ελαττωματικότητα και ντροπή, κοινωνική απομόνωση[4] | Ο φόβος ότι οι κοντινοί σου άνθρωποι θα φύγουν, η αίσθηση ότι κάτι σε σένα δεν αξίζει αγάπη |
| Μειωμένη αυτονομία και επίδοση | Εξάρτηση, ευαλωτότητα σε κίνδυνο ή ασθένεια, υπερβολική συγχώνευση με άλλους, αποτυχία[4] | Δυσκολία να αποφασίσεις χωρίς τη γνώμη των άλλων, η πεποίθηση ότι θα αποτύχεις πριν καν ξεκινήσεις |
| Ελλιπή όρια | Αίσθηση ιδιαίτερου δικαιώματος, ανεπαρκής αυτοέλεγχος[4] | Δυσκολία να αντέξεις έναν κανόνα, μια αναμονή ή ένα «όχι» |
| Προσανατολισμός στους άλλους | Υποταγή, αυτοθυσία[4] | Οι ανάγκες των άλλων μπαίνουν πάντα πρώτες και οι δικές σου ξεχνιούνται |
| Υπερεπαγρύπνηση και αναστολή | Συναισθηματική αναστολή, αμείλικτα πρότυπα[4] | Κρατάς τα συναισθήματα μέσα σου και τίποτα δεν μοιάζει ποτέ αρκετά καλό |
Η οργάνωση των περιοχών συζητιέται ακόμη στην έρευνα: μια μεγάλη δανική μελέτη, στην οποία συμμετείχε και ο ίδιος ο Young, βρήκε ότι τα σχήματα οργανώνονται καλύτερα σε τέσσερις ευρύτερες περιοχές, που συνδέονται με εμπειρίες ανατροφής όπου οι ανάγκες του παιδιού δεν καλύφθηκαν.[5] Αν σε απασχολεί η σχέση με γονείς που πλήγωσαν, δες τον οδηγό για τους τοξικούς γονείς· αν σε απασχολεί η απαίτηση για το τέλειο, τον οδηγό για την τελειομανία.
Ανάγκες, τρόποι αντιμετώπισης και τρόποι λειτουργίας (modes)
Οι βασικές συναισθηματικές ανάγκες
Ο βασικός στόχος της θεραπείας σχημάτων είναι να βοηθήσει τον άνθρωπο να καταλάβει τις βασικές συναισθηματικές του ανάγκες και να μάθει τρόπους να καλύπτονται με υγιή τρόπο, ή να αντέχει την απογοήτευση όταν δεν μπορούν να καλυφθούν.[2] Σύμφωνα με το μοντέλο, όταν οι βασικές ανάγκες της παιδικής ηλικίας ματαιώνονται, αναπτύσσονται δυσλειτουργικά σχήματα και τρόποι λειτουργίας.[2]
Τρεις τρόποι αντιμετώπισης
Όταν ένα σχήμα ενεργοποιείται, έρχονται επώδυνα συναισθήματα. Για να τα αντέξει, ο άνθρωπος αναπτύσσει τρόπους αντιμετώπισης που μαλακώνουν τον πόνο εκείνη τη στιγμή, αλλά δυσκολεύουν τις σχέσεις και την αυτορρύθμιση.[2]
- Παράδοση: ζεις σαν το σχήμα να είναι αλήθεια, για παράδειγμα συμφωνείς πάντα για να μη σε απορρίψουν.
- Αποφυγή: απομακρύνεσαι από ό,τι θα ενεργοποιούσε το σχήμα, για παράδειγμα δεν πλησιάζεις κανέναν για να μην πληγωθείς.
- Υπεραναπλήρωση: κάνεις το αντίθετο με υπερβολή, για παράδειγμα δείχνεις πάντα δύναμη ώστε κανείς να μη δει την ευαλωτότητα.
Οι τρόποι λειτουργίας (modes)
Δουλεύοντας με ανθρώπους με οριακή διαταραχή προσωπικότητας, ο Young διαπίστωσε ότι το αρχικό μοντέλο δεν εξηγούσε αρκετά τις γρήγορες αλλαγές στη διάθεση και τη συμπεριφορά, και πρόσθεσε τους τρόπους λειτουργίας.[2] Ένας τρόπος λειτουργίας είναι μια κατάσταση που ενεργοποιείται τη στιγμή που ένα σχήμα «πατιέται».[3] Με απλά λόγια:
- Τα «παιδικά» modes: το ευάλωτο παιδί, με φόβο εγκατάλειψης, αβοηθησία ή λύπη, και το θυμωμένο ή παρορμητικό παιδί.
- Τα «γονικά» modes: ο τιμωρητικός ή ο απαιτητικός εσωτερικός γονιός, που φέρνει υποτίμηση, ενοχή, ντροπή ή πολύ υψηλά πρότυπα. Αντανακλούν αρνητικές πεποιθήσεις που μάθαμε από τις αντιδράσεις σημαντικών ανθρώπων, όπως γονείς, δάσκαλοι ή συνομήλικοι.
- Τα modes αντιμετώπισης: για παράδειγμα η υποχωρητικότητα, ο «αποστασιοποιημένος προστάτης» που κρατά απόσταση από τα συναισθήματα ή η υπεραναπλήρωση. Συχνά αποκτήθηκαν νωρίς για να προστατέψουν το παιδί και θεωρούνται «στρατηγικές επιβίωσης».
- Τα υγιή modes: ο υγιής ενήλικας, που μπορεί να διαχειριστεί τα συναισθήματα, να λύσει προβλήματα και να χτίσει υγιείς σχέσεις, και το χαρούμενο παιδί, που συνδέεται με τη χαρά, το παιχνίδι και τον αυθορμητισμό.[2]
Η θεραπεία προσπαθεί να δυναμώσει τα υγιή modes, που στην αρχή είναι συνήθως αδύναμα.[2][3] Η σκληρή εσωτερική φωνή που πολλοί γνωρίζουν συνδέεται με την αυτοεκτίμηση, και το αντίβαρό της είναι η αυτοσυμπόνια.
Πώς δουλεύει η θεραπεία σχημάτων
Η θεραπεία σχημάτων χρησιμοποιεί τέσσερις βασικούς μηχανισμούς αλλαγής, μέσα από τρεις φάσεις: δεσμό και συναισθηματική ρύθμιση, αλλαγή των τρόπων λειτουργίας, ανάπτυξη αυτονομίας.[1] Τους περιγράφουμε ενημερωτικά· είναι τεχνικές που εφαρμόζει εκπαιδευμένος θεραπευτής, μέσα σε μια σταθερή θεραπευτική σχέση, και όχι ασκήσεις για να τις δοκιμάσεις χωρίς καθοδήγηση.
Περιορισμένη αναγονεϊκότητα
Ο θεραπευτής χτίζει μια ενεργή, φροντιστική σχέση που θυμίζει καλό γονιό, μέσα στα όρια της θεραπείας, ώστε να καλυφθούν εν μέρει ανάγκες που έμειναν ακάλυπτες.[2]
Βιωματική δουλειά με εικόνες και διάλογο
Τεχνικές όπως η αναδόμηση εικόνων (imagery rescripting), όπου μια δύσκολη ανάμνηση ξαναβιώνεται στη φαντασία με διαφορετική έκβαση, και ο διάλογος με καρέκλες ανάμεσα στους τρόπους λειτουργίας.[1][2]
Γνωσιακή αναδόμηση και ενημέρωση
Ο άνθρωπος μαθαίνει να αναγνωρίζει τα σχήματα και τα modes του και να εξετάζει τα υπέρ και τα κατά των παλιών τρόπων αντιμετώπισης.[1][2]
Αλλαγή συμπεριφορικών μοτίβων
Σταδιακά, οι νέες κατανοήσεις μεταφράζονται σε νέες επιλογές στις σχέσεις και στην καθημερινότητα, αντί για τις παλιές αντιδράσεις.[1]
Η θεραπεία είναι συνήθως μακρόχρονη. Στις βασικές μελέτες διήρκεσε από 50 συνεδρίες έως δύο ή τρία χρόνια, συχνά με δύο συνεδρίες την εβδομάδα στην αρχή, και γίνεται ατομικά ή σε ομάδα.[6][7][8]
Τι λέει η έρευνα για τη θεραπεία σχημάτων
Η έρευνα είναι πιο ισχυρή για τις διαταραχές προσωπικότητας και πιο περιορισμένη για άλλες δυσκολίες.
- Οριακή διαταραχή προσωπικότητας (2006): σε 88 ασθενείς που έκαναν τρία χρόνια θεραπείας με δύο συνεδρίες την εβδομάδα, και οι δύο θεραπείες βοήθησαν, αλλά περισσότεροι ασθενείς ανάρρωσαν με τη θεραπεία σχημάτων από ό,τι με μια ψυχοδυναμική θεραπεία εστιασμένη στη μεταβίβαση, ενώ λιγότεροι τη διέκοψαν.[6]
- Άλλες διαταραχές προσωπικότητας (2014): σε 323 ασθενείς σε 12 ολλανδικά κέντρα, 50 συνεδρίες θεραπείας σχημάτων οδήγησαν σε περισσότερες αναρρώσεις και λιγότερες διακοπές από τη συνήθη θεραπεία. Οι διαφορές φάνηκαν στις συνεντεύξεις με τους αξιολογητές, όχι στα ερωτηματολόγια αυτοαναφοράς.[7]
- Ομαδική και ατομική μορφή (2022): σε 495 ενήλικες με οριακή διαταραχή προσωπικότητας, σε 15 κέντρα σε πέντε χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, ο συνδυασμός ατομικής και ομαδικής θεραπείας σχημάτων ήταν πιο αποτελεσματικός από τη βέλτιστη συνήθη θεραπεία και από την κυρίως ομαδική μορφή.[8]
- Πέρα από τις διαταραχές προσωπικότητας: μια συστηματική ανασκόπηση βρήκε αρχικά σημαντικά αποτελέσματα για τις διαταραχές προσωπικότητας, αλλά λίγα αυστηρά στοιχεία για άλλες δυσκολίες.[3] Για το άγχος, την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και τη μετατραυματική διαταραχή στρες, τα στοιχεία χαρακτηρίζονται ελπιδοφόρα, με σημαντικούς μεθοδολογικούς περιορισμούς.[9]
- Η αναδόμηση εικόνων: μετα-ανάλυση 17 μελετών με 908 συμμετέχοντες βρήκε ότι η τεχνική ήταν αποτελεσματική σε σύγκριση κυρίως με τη λίστα αναμονής και είχε παρόμοια αποτελέσματα με άλλες τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, με λίγες όμως μελέτες για κάθε διαταραχή.[10]
Με ειλικρίνεια
Τα ισχυρότερα στοιχεία αφορούν μακρόχρονα προγράμματα για διαταραχές προσωπικότητας, σε εξειδικευμένα κέντρα. Για τα καθημερινά επαναλαμβανόμενα μοτίβα, τη χαμηλή αυτοεκτίμηση ή τις δύσκολες σχέσεις, η θεραπεία σχημάτων προσφέρει έναν χρήσιμο τρόπο κατανόησης, αλλά η έρευνα δεν δείχνει ότι είναι η μόνη ή η καλύτερη επιλογή για όλους.
Θεραπεία σχημάτων, CBT, DBT, ψυχοδυναμική και Βιοθυμική: σύγκριση
Οι θεραπευτές μπορεί να ακολουθούν μία βασική προσέγγιση ή να συνδυάζουν στοιχεία από περισσότερες, ανάλογα με την εκπαίδευσή τους, τη δυσκολία και τις ανάγκες του ανθρώπου.[11] Ο πίνακας απλοποιεί, για να φανούν οι διαφορές έμφασης.
| Προσέγγιση | Κύρια εστίαση | Τυπικά εργαλεία |
|---|---|---|
| Θεραπεία σχημάτων | Βαθιά μοτίβα από τα πρώτα χρόνια, ανάγκες που δεν καλύφθηκαν, τρόποι λειτουργίας[2] | Περιορισμένη αναγονεϊκότητα, αναδόμηση εικόνων, διάλογος με καρέκλες, γνωσιακές τεχνικές |
| Γνωσιακή-συμπεριφορική (CBT) | Αυτόματες σκέψεις και μοτίβα συμπεριφοράς στο παρόν[11] | Αναγνώριση και αμφισβήτηση σκέψεων, αλλαγή συμπεριφορών, ασκήσεις |
| Διαλεκτική συμπεριφορική (DBT) | Ρύθμιση των συναισθημάτων, επικίνδυνες συμπεριφορές[2] | Εκπαίδευση δεξιοτήτων, αποδοχή και αλλαγή μαζί, ομάδα δεξιοτήτων |
| Ψυχοδυναμική | Ασυνείδητα μοτίβα, παλιές σχέσεις, η θεραπευτική σχέση | Διερεύνηση και ερμηνεία, δουλειά με τη μεταβίβαση |
| Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση | Ο άνθρωπος ως σύστημα με σωματική, συναισθηματική, νοητική και σχεσιακή διάσταση· οι ρίζες της δυσκολίας | Δουλειά με το συναίσθημα, το σώμα και το υποσυνείδητο, κλινική ύπνωση ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο |
Η μεγαλύτερη διαφορά από τη DBT είναι ότι η θεραπεία σχημάτων σπάνια διδάσκει άμεσα δεξιότητες ρύθμισης: θεωρεί ότι η συναισθηματική ρύθμιση βελτιώνεται όταν επεξεργαστούν οι δύσκολες πρώτες εμπειρίες από τις οποίες προήλθε η δυσκολία.[2] Για τις υπόλοιπες προσεγγίσεις, δες τις μεθόδους μας.
Σε ποιους μπορεί να ταιριάζει μια δουλειά με τα βαθιά μοτίβα
Η θεραπεία σχημάτων πρωτοεφαρμόστηκε στην οριακή διαταραχή προσωπικότητας[3] και έχει μελετηθεί περισσότερο στις διαταραχές προσωπικότητας. Για τη διαταραχή αυτή, δες τον οδηγό για την οριακή διαταραχή προσωπικότητας. Η διάγνωση μιας διαταραχής προσωπικότητας γίνεται από ειδικό ψυχικής υγείας. Πολλοί άνθρωποι όμως, χωρίς καμία διάγνωση, αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στη γλώσσα των σχημάτων όταν:
- ζουν ξανά και ξανά «την ίδια ιστορία» στις σχέσεις, για παράδειγμα με ανθρώπους που δεν είναι διαθέσιμοι, ή με τον φόβο της απόρριψης· δες και τον οδηγό για τη συναισθηματική εξάρτηση στις σχέσεις·
- ακούν μέσα τους μια σκληρή, απαιτητική φωνή που δεν ικανοποιείται ποτέ·
- βάζουν πάντα τους άλλους πρώτους και νιώθουν ενοχή όταν ζητούν κάτι για τον εαυτό τους·
- κουβαλούν δύσκολες εμπειρίες από τα παιδικά τους χρόνια· δες τον οδηγό για το παιδικό τραύμα.
Δεν σημαίνει ότι κάθε δυσκολία είναι «διαταραχή». Συχνά είναι απλώς ένας παλιός χάρτης που χρειάζεται ενημέρωση.
Μικρές ασκήσεις εμπνευσμένες από τη θεραπεία σχημάτων
Οι παρακάτω ασκήσεις είναι γενικές ιδέες αυτοπαρατήρησης. Δεν είναι θεραπεία σχημάτων και δεν αντικαθιστούν τη δουλειά με θεραπευτή. Δοκίμασέ τες σε μια ήρεμη στιγμή και σταμάτα αμέσως αν ανακινούν περισσότερα από όσα μπορείς να κρατήσεις.
Δώσε όνομα στην εσωτερική κριτική
- Την επόμενη φορά που ακούς μέσα σου μια σκληρή φωνή, γράψε ακριβώς τι λέει.
- Δώσε της ένα όνομα, π.χ. «ο αυστηρός επιθεωρητής».
- Ρώτησε: «Ποιανού φωνή μου θυμίζει; Πότε την πρωτάκουσα;»
- Απάντησε με τη φωνή που θα χρησιμοποιούσες για έναν φίλο που αγαπάς.
Έτοιμη πρόταση: «Σε ακούω, επιθεωρητή. Ξέρω ότι προσπαθείς να με προστατέψεις, αλλά σήμερα δεν χρειάζεται να τα κάνω όλα τέλεια για να αξίζω.» Γιατί βοηθά: το μοντέλο περιγράφει τον τιμωρητικό ή απαιτητικό εσωτερικό γονιό ως φωνή που μάθαμε από σημαντικούς ανθρώπους και όχι ως την αλήθεια για εμάς.[2] Όταν την ονομάζεις, παύει να μοιάζει με τη δική σου φωνή. Αν δεν σου βγαίνει ακόμη η ήπια απάντηση, δεν πειράζει· η παρατήρηση μετράει ήδη.
Τότε και τώρα
- Σκέψου μια κατάσταση που σε πληγώνει συχνά σήμερα.
- Γράψε σε δύο στήλες: «Τι χρειαζόμουν τότε, ως παιδί» και «Τι χρειάζομαι τώρα».
- Διάλεξε μία μικρή ανάγκη της δεύτερης στήλης που μπορείς να φροντίσεις αυτή την εβδομάδα.
Έτοιμη πρόταση: «Τότε χρειαζόμουν κάποιον να με ακούσει. Τώρα μπορώ να ζητήσω από έναν άνθρωπο που εμπιστεύομαι να με ακούσει για δέκα λεπτά.» Γιατί βοηθά: η θεραπεία σχημάτων στοχεύει στο να καταλάβεις τις βασικές συναισθηματικές σου ανάγκες και να βρεις υγιείς τρόπους να καλύπτονται σήμερα.[2] Αν η άσκηση φέρνει έντονες αναμνήσεις, άφησέ την· δεν χρειάζεται να την ολοκληρώσεις αυτόνομα, και αυτά τα θέματα δουλεύονται καλύτερα μέσα σε μια θεραπευτική σχέση.
Πώς βοηθάμε στο Art of Mind με τα βαθιά μοτίβα
Στο Art of Mind βοηθάμε ανθρώπους που ζουν ξανά και ξανά την ίδια ιστορία στις σχέσεις, που ακούν μέσα τους μια σκληρή κριτική ή που κουβαλούν βάρη από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους. Αυτά τα μοτίβα δεν αλλάζουν μόνο με τη λογική, γιατί είναι αποθηκευμένα και στο συναίσθημα και στο σώμα. Γι' αυτό η Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως σύστημα με σωματική, συναισθηματική, νοητική και σχεσιακή διάσταση και, με την κλινική ύπνωση ως εργαλείο μέσα στη μέθοδο, φτάνει στο υποσυνείδητο επίπεδο όπου διαμορφώνονται οι ρίζες της δυσκολίας, όχι μόνο τα συμπτώματά της.
Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, όπως η αναγνώριση των παλιών κανόνων που ενεργοποιούνται στις σχέσεις και η δοκιμή νέων αντιδράσεων. Η πρώτη συνεδρία είναι κλινική: παίρνουμε το ιστορικό, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί ένα πλάνο συνεργασίας με τους δικούς σου στόχους.
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με το συναίσθημα, το σώμα και το υποσυνείδητο, εκεί όπου διαμορφώθηκαν οι ρίζες των παλιών μοτίβων. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Εξατομικευμένη, δομημένη υποστήριξη με συγκεκριμένα εργαλεία για τις σχέσεις, τις αποφάσεις και την καθημερινότητα. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού ή δια ζώσης στην Πάτρα, Κορίνθου 288.
Η πορεία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο· επανεξετάζουμε τακτικά μαζί σου πώς πηγαίνει η δουλειά.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η θεραπεία σχημάτων με απλά λόγια;
Είναι μια ενοποιητική ψυχοθεραπεία του Jeffrey Young, με ρίζες στη γνωσιακή-συμπεριφορική, που βοηθά να εντοπιστούν και να αλλάξουν βαθιά μοτίβα, τα σχήματα, που διαμορφώθηκαν νωρίς στη ζωή όταν βασικές ανάγκες δεν καλύφθηκαν.[2][3]
Πόσα είναι τα πρώιμα δυσλειτουργικά σχήματα;
Έχουν περιγραφεί 18 σχήματα σε πέντε περιοχές: αποσύνδεση και απόρριψη, μειωμένη αυτονομία και επίδοση, ελλιπή όρια, προσανατολισμός στους άλλους, υπερεπαγρύπνηση και αναστολή.[4] Νεότερη έρευνα προτείνει οργάνωση σε τέσσερις περιοχές.[5]
Τι είναι οι τρόποι λειτουργίας (modes);
Είναι καταστάσεις που ενεργοποιούνται όταν «πατιέται» ένα σχήμα, όπως το ευάλωτο παιδί, ο τιμωρητικός εσωτερικός γονιός ή ο υγιής ενήλικας. Βοηθούν να εξηγηθούν οι γρήγορες αλλαγές στη διάθεση και στη συμπεριφορά.[2][3]
Πόσο διαρκεί η θεραπεία σχημάτων;
Είναι συνήθως μακρόχρονη. Στις βασικές μελέτες διήρκεσε από 50 συνεδρίες έως δύο ή τρία χρόνια.[6][7][8]
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία στο Art of Mind;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγεις διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνεις online. Κάθε συνεδρία διαρκεί 45 λεπτά και κοστίζει 45 €· δες όλες τις τιμές.
Χρειάζεσαι άμεση βοήθεια;
Αν εσύ ή κάποιος δικός σου βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, κάλεσε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης) ή ΕΚΑΒ 166. Αν έχεις σκέψεις αυτοκτονίας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Για ψυχολογική στήριξη: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Ήρθε η ώρα για έναν νέο χάρτη
Οι παλιοί χάρτες σε βοήθησαν κάποτε να βρεις τον δρόμο σου· δεν χρειάζεται να τους πετάξεις, μόνο να σχεδιάσεις μαζί τους κάτι που ταιριάζει στην πόλη όπου ζεις σήμερα. Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό σου, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας, online ή στην Πάτρα.
Κλείσε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- Kellogg SH, Young JE. Schema therapy for borderline personality disorder. Journal of Clinical Psychology, 2006;62(4):445-458. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Fassbinder E, Schweiger U, Martius D, Brand-de Wilde O, Arntz A. Emotion Regulation in Schema Therapy and Dialectical Behavior Therapy. Frontiers in Psychology, 2016;7:1373. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Taylor CDJ, Bee P, Haddock G. Does schema therapy change schemas and symptoms? A systematic review across mental health disorders. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 2017;90(3):456-479. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Kunst H, Lobbestael J, Candel I, Batink T. Early maladaptive schemas and their relation to personality disorders: A correlational examination in a clinical population. Clinical Psychology & Psychotherapy, 2020;27(6):837-846. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Bach B, Lockwood G, Young JE. A new look at the schema therapy model: organization and role of early maladaptive schemas. Cognitive Behaviour Therapy, 2018;47(4):328-349. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Giesen-Bloo J, van Dyck R, Spinhoven P, et al. Outpatient psychotherapy for borderline personality disorder: randomized trial of schema-focused therapy vs transference-focused psychotherapy. Archives of General Psychiatry, 2006;63(6):649-658. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Bamelis LL, Evers SM, Spinhoven P, Arntz A. Results of a multicenter randomized controlled trial of the clinical effectiveness of schema therapy for personality disorders. American Journal of Psychiatry, 2014;171(3):305-322. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Arntz A, Jacob GA, Lee CW, et al. Effectiveness of Predominantly Group Schema Therapy and Combined Individual and Group Schema Therapy for Borderline Personality Disorder: A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry, 2022;79(4):287-299. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Peeters N, van Passel B, Krans J. The effectiveness of schema therapy for patients with anxiety disorders, OCD, or PTSD: A systematic review and research agenda. British Journal of Clinical Psychology, 2022;61(3):579-597. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Kip A, Schoppe L, Arntz A, Morina N. Efficacy of imagery rescripting in treating mental disorders associated with aversive memories: An updated meta-analysis. Journal of Anxiety Disorders, 2023;99:102772. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- National Institute of Mental Health. Psychotherapies. NIMH, last reviewed February 2024. nimh.nih.gov
