Κοιτάτε τα χέρια σας και μοιάζουν σαν να μην είναι δικά σας. Ακούτε τη φωνή σας και σας φαίνεται ξένη, σαν να μιλά κάποιος άλλος. Ο δρόμος, το γραφείο, ακόμη και τα πρόσωπα των δικών σας ανθρώπων μοιάζουν επίπεδα, θολά, σαν σκηνικό ή σαν να τα βλέπετε πίσω από ένα τζάμι. Πολλοί άνθρωποι περιγράφουν αυτή την εμπειρία με τη φράση «τίποτα δεν μοιάζει αληθινό», και συχνά τη συνοδεύει ένας έντονος φόβος: «μήπως τρελαίνομαι;».
Αυτές οι εμπειρίες έχουν όνομα: αποπροσωποποίηση και αποπραγματοποίηση. Είναι πολύ πιο συχνές απ' ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι, συνδέονται στενά με το άγχος, τον πανικό και την εξάντληση, και στις περισσότερες περιπτώσεις είναι παροδικές. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε τι ακριβώς είναι, πότε μένουν μια περαστική αντίδραση και πότε γίνονται διαταραχή, τι τις πυροδοτεί, πότε χρειάζεται έλεγχος από γιατρό, τι μπορείτε να κάνετε τη στιγμή που συμβαίνουν και πώς βοηθά η ψυχοθεραπεία.
Βασικά Σημεία
- Αποπροσωποποίηση είναι η αίσθηση ότι παρατηρείτε τον εαυτό σας από απόσταση· αποπραγματοποίηση είναι η αίσθηση ότι ο κόσμος γύρω σας δεν είναι αληθινός.
- Τα παροδικά επεισόδια είναι πολύ συχνά στον γενικό πληθυσμό· η διαταραχή, όπου τα συμπτώματα επιμένουν και προκαλούν δυσφορία, αφορά περίπου 1 στους 100 ανθρώπους.
- Το άγχος, οι κρίσεις πανικού, το έντονο στρες, η έλλειψη ύπνου και ορισμένες ουσίες είναι από τα πιο συχνά «έναυσμα».
- Το άτομο ξέρει ότι πρόκειται για αίσθηση και όχι για πραγματικότητα· η αποπροσωποποίηση δεν είναι ψύχωση και δεν σημαίνει ότι «τρελαίνεστε».
- Οι ασκήσεις γείωσης βοηθούν τη στιγμή που συμβαίνει, ενώ η ψυχοθεραπεία δουλεύει με το άγχος και τον φόβο που κρατούν τον κύκλο ενεργό.
Τι είναι η αποπροσωποποίηση και η αποπραγματοποίηση
Σύμφωνα με το NHS, αποπροσωποποίηση είναι η αίσθηση ότι βρίσκεστε έξω από τον εαυτό σας και παρατηρείτε τις πράξεις, τα συναισθήματα ή τις σκέψεις σας από απόσταση, ενώ αποπραγματοποίηση είναι η αίσθηση ότι ο κόσμος δεν είναι αληθινός.[1] Οι δύο εμπειρίες εμφανίζονται συχνά μαζί, αλλά μπορεί να υπάρχει και μόνο η μία. Ανήκουν σε μια ευρύτερη οικογένεια εμπειριών που η ψυχολογία ονομάζει «διάσταση» (dissociation), και το NHS την περιγράφει ως έναν τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός προσπαθεί να διαχειριστεί υπερβολικό στρες.[1]
Οι ερευνητές που έχουν μελετήσει περισσότερο το φαινόμενο τις περιγράφουν ως εμπειρίες που κινούνται σε ένα συνεχές: από σύντομα επεισόδια, που αναφέρουν συχνά απολύτως υγιείς άνθρωποι, έως μια επίμονη κατάσταση που προκαλεί σημαντική δυσφορία.[2] Με άλλα λόγια, το να έχετε νιώσει κάποια στιγμή «ξένος» με τον εαυτό σας δεν σημαίνει από μόνο του ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει.
Πώς περιγράφουν οι άνθρωποι την εμπειρία
- «Σαν να βλέπω τη ζωή μου σε ταινία» ή «σαν να είμαι ηθοποιός που παίζει τον εαυτό του».
- Το σώμα, τα χέρια ή το πρόσωπο στον καθρέφτη μοιάζουν ξένα ή «όχι δικά μου».
- Συναισθηματικό μούδιασμα: ξέρετε ότι αγαπάτε κάποιον, αλλά δεν το «νιώθετε» τη συγκεκριμένη στιγμή.
- Ο κόσμος μοιάζει επίπεδος, θολός, άχρωμος, σαν όνειρο ή σαν να υπάρχει ένα τζάμι ανάμεσα σε εσάς και σε αυτόν.
- Αλλαγμένη αίσθηση του χρόνου ή της απόστασης· τα πράγματα φαίνονται πιο μακριά ή πιο κοντά απ' ό,τι είναι.
- Το μυαλό «σκανάρει» συνεχώς τον εαυτό του για να δει αν η αίσθηση έφυγε.
Πόσο συχνή είναι: παροδικά επεισόδια και διαταραχή αποπροσωποποίησης
Μια συστηματική ανασκόπηση επιδημιολογικών μελετών βρήκε ότι τα παροδικά συμπτώματα αποπροσωποποίησης και αποπραγματοποίησης είναι συχνά στον γενικό πληθυσμό, με ποσοστά κατά τη διάρκεια της ζωής που κυμαίνονταν από 26% έως 74% ανάλογα με τη μελέτη, και από 31% έως 66% τη στιγμή ενός τραυματικού γεγονότος.[3] Οι ίδιοι ερευνητές υπολόγισαν ότι η κλινικά σημαντική μορφή αφορά περίπου 1–2% του πληθυσμού.[3] Μια νεότερη ανασκόπηση 23 μελετών κατέληξε σε συχνότητα περίπου 1% στον γενικό πληθυσμό για τη διαταραχή αποπροσωποποίησης-αποπραγματοποίησης και διαπίστωσε ότι είναι συχνότερη σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες.[4]
Η διαταραχή περιγράφεται στο DSM-5 και στο ICD-11 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (κωδικός 6B66). Βασικά της στοιχεία είναι ότι τα συμπτώματα επιμένουν ή επανέρχονται, ότι ο έλεγχος της πραγματικότητας παραμένει άθικτος, και ότι προκαλούν σημαντική δυσφορία ή δυσκολεύουν την καθημερινή λειτουργία.[5] Ο παρακάτω πίνακας δεν είναι διαγνωστικό εργαλείο· βοηθά μόνο να ξεχωρίσετε το μοτίβο. Τη διάγνωση, όπου χρειάζεται, τη θέτει ειδικός μετά από αξιολόγηση.
| Διάσταση | Παροδικό επεισόδιο | Διαταραχή αποπροσωποποίησης-αποπραγματοποίησης |
|---|---|---|
| Διάρκεια | Λεπτά ή ώρες, συνήθως σε περίοδο έντονου στρες, πανικού ή κούρασης | Επίμονη ή επαναλαμβανόμενη αίσθηση, για μεγάλα διαστήματα |
| Συχνότητα στον πληθυσμό | Πολύ συχνό· οι περισσότεροι άνθρωποι το έχουν ζήσει κάποια στιγμή | Περίπου 1 στους 100 ανθρώπους |
| Έλεγχος πραγματικότητας | Άθικτος: ξέρετε ότι «κάτι νιώθετε» | Επίσης άθικτος: ξέρετε ότι πρόκειται για αίσθηση |
| Επίπτωση | Τρομάζει, αλλά υποχωρεί όταν πέσει η ένταση | Προκαλεί σημαντική δυσφορία, δυσκολεύει δουλειά, σχέσεις, συγκέντρωση |
| Τι βοηθά | Γείωση, ξεκούραση, μείωση του άγχους | Αξιολόγηση και ψυχοθεραπεία, με ιατρικό έλεγχο όπου χρειάζεται |
Αποπροσωποποίηση, άγχος και κρίσεις πανικού
Η σύνδεση με το άγχος είναι από τις πιο σταθερές. Στην ανασκόπηση του 2004, η αποπροσωποποίηση εμφανιζόταν συχνά σε ανθρώπους με διαταραχή πανικού, με ποσοστά που διέφεραν πολύ ανάμεσα στις μελέτες (από 7,8% έως 82,6%), και οι ερευνητές σημείωσαν ότι η σχέση με τον πανικό υποδηλώνει πιθανούς κοινούς μηχανισμούς.[3] Σε μια επισκόπηση της διαταραχής, ως πιο συχνά άμεσα «έναυσμα» αναφέρονται το έντονο στρες, η κατάθλιψη, ο πανικός και η χρήση κάνναβης ή παραισθησιογόνων, με έναρξη συνήθως γύρω στην εφηβεία.[6]
Πολλοί άνθρωποι νιώθουν την αποπραγματοποίηση για πρώτη φορά μέσα σε μια κρίση άγχους ή μια κρίση πανικού. Η εμπειρία είναι τόσο παράξενη που φέρνει νέο φόβο («κάτι πάει πολύ στραβά με το μυαλό μου»), ο φόβος ανεβάζει το άγχος, και το άγχος ενισχύει την αίσθηση ότι τίποτα δεν είναι αληθινό. Έτσι στήνεται ένας φαύλος κύκλος. Αν οι κρίσεις επαναλαμβάνονται, η σελίδα για τις κρίσεις πανικού εξηγεί πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν, και το τεστ άγχους σας βοηθά να έχετε μια πρώτη εικόνα για το πόσο σας επηρεάζει το άγχος.
Γιατί η προσπάθεια να «το ελέγξετε» το κρατά ζωντανό
Ένα συχνό μοτίβο είναι ο συνεχής έλεγχος: «νιώθω ακόμα παράξενα;», «είναι αληθινό αυτό που βλέπω;». Στο θεραπευτικό μοντέλο που δοκιμάστηκε από την ομάδα του Maudsley, βασικά στοιχεία ήταν να ερμηνεύσει το άτομο τα συμπτώματα με λιγότερο απειλητικό τρόπο και να μειώσει την αποφυγή, τις «συμπεριφορές ασφαλείας» και την παρακολούθηση των συμπτωμάτων.[2] Όσο λιγότερο «κυνηγάτε» την αίσθηση, τόσο περισσότερο χώρο της αφήνετε να υποχωρήσει. Αν το μυαλό σας γυρίζει διαρκώς γύρω από τα ίδια ερωτήματα, ίσως σας φανεί χρήσιμος και ο οδηγός για την υπερανάλυση σκέψεων.
Άλλα αίτια της αποπραγματοποίησης: ύπνος, ουσίες, κατάθλιψη και σώμα
Δεν υπάρχει μία αιτία. Συνήθως συνυπάρχουν παράγοντες που «φορτώνουν» το νευρικό σύστημα. Οι πιο συχνοί είναι οι εξής:
Λίγος ή κακός ύπνος
Μια ανασκόπηση της έρευνας για τον ύπνο υποστηρίζει ότι τα συμπτώματα διάστασης συνδέονται με έναν ασταθή κύκλο ύπνου-εγρήγορσης, όπου στοιχεία του ονείρου «εισβάλλουν» στην εγρήγορση.[7] Πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι η αίσθηση είναι εντονότερη μετά από ξενύχτι. Δείτε τη σελίδα για τις διαταραχές ύπνου.
Ουσίες
Η κάνναβη και τα παραισθησιογόνα αναφέρονται ανάμεσα στα πιο συχνά έναυσμα της διαταραχής, ενώ και άλλες ψυχοδραστικές ουσίες, όπως τα διεγερτικά, περιγράφονται επίσης ως πυροδοτητές.[6][5] Αν η χρήση έχει γίνει δύσκολο να σταματήσει, δείτε τη σελίδα για τις εξαρτήσεις.
Κατάθλιψη και εξάντληση
Η διαταραχή είναι πιο συχνή σε ανθρώπους με άλλες ψυχικές δυσκολίες, και ιδιαίτερα με κατάθλιψη και άγχος.[4] Το συναισθηματικό «μούδιασμα» μπορεί να μοιάζει με την επιπεδότητα της κατάθλιψης, και τα δύο αξίζει να αξιολογηθούν μαζί.
Το σώμα και οι αισθήσεις
Ορισμένες σωματικές καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν παρόμοιες αισθήσεις. Σε μελέτη με ανθρώπους με παθήσεις του αιθουσαίου συστήματος (της ισορροπίας), τα συμπτώματα αποπραγματοποίησης ήταν συχνότερα και εντονότερα απ' ό,τι σε υγιείς.[8] Για τη σύνδεση σώματος και ψυχής, δείτε τα ψυχοσωματικά συμπτώματα.
Σε κάποιους ανθρώπους η αποπροσωποποίηση συνδέεται και με δύσκολες ή τραυματικές εμπειρίες, παλαιότερες ή πρόσφατες. Αν αναγνωρίζετε κάτι τέτοιο, η σελίδα για το τραύμα και το μετατραυματικό στρες εξηγεί πώς δουλεύουμε με αυτές τις εμπειρίες, με τον ρυθμό που αντέχετε.
Πότε χρειάζεται ιατρικός έλεγχος
Όταν η αίσθηση εμφανίζεται για πρώτη φορά, χωρίς φανερή αιτία όπως άγχος ή αϋπνία, είναι λογικό και φροντιστικό να μιλήσετε με τον γιατρό σας, ώστε να ελεγχθούν σωματικοί παράγοντες. Το ίδιο ισχύει αν συνοδεύεται από ζάλη ή ίλιγγο, έντονο πονοκέφαλο, αδυναμία ή μούδιασμα σε μια πλευρά του σώματος, διαταραχές όρασης ή ομιλίας, απώλεια συνείδησης ή αν εμφανίστηκε μετά από χτύπημα στο κεφάλι ή νέο φάρμακο. Αν τα συμπτώματα είναι αιφνίδια και έντονα, καλέστε το ΕΚΑΒ 166 ή το 112. Ο έλεγχος δεν σημαίνει ότι «κάτι σοβαρό» υπάρχει· σημαίνει ότι φροντίζουμε το σώμα και το μυαλό μαζί.
«Μήπως τρελαίνομαι;» Τι δεν σημαίνει η αποπροσωποποίηση
Αυτή είναι ίσως η πιο συχνή ερώτηση, και η απάντηση είναι καθησυχαστική. Στην αποπροσωποποίηση και την αποπραγματοποίηση ο έλεγχος της πραγματικότητας παραμένει άθικτος: το άτομο ξέρει ότι ο κόσμος είναι αληθινός και ότι αυτό που αλλάζει είναι η αίσθηση, όχι η πραγματικότητα.[5] Το ίδιο το ερώτημα «μήπως τρελαίνομαι;» δείχνει ότι κρατάτε απόσταση και κρίση. Στην ψύχωση, αντίθετα, ο άνθρωπος συνήθως πιστεύει ότι οι αλλαγμένες αντιλήψεις του είναι πραγματικές.
Η αποπροσωποποίηση δεν είναι επίσης σημάδι ότι «χάνετε τον εαυτό σας» ή ότι θα μείνετε για πάντα έτσι. Συχνά λειτουργεί σαν ένας «διακόπτης ασφαλείας» του νευρικού συστήματος, που χαμηλώνει την ένταση όταν το στρες ξεπερνά αυτό που μπορείτε να αντέξετε εκείνη τη στιγμή.[1] Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο διακόπτης υπάρχει, αλλά ότι μερικές φορές «κολλάει» ανοιχτός, ειδικά όταν ο φόβος γι' αυτόν κρατά το άγχος και το στρες ψηλά.
Αν ωστόσο εσείς ή κάποιος δικός σας αρχίσει να πιστεύει πράγματα που οι γύρω του δεν μοιράζονται, να ακούει φωνές ή να χάνει την επαφή με την πραγματικότητα, χρειάζεται άμεσα ψυχιατρική εκτίμηση.
Ασκήσεις γείωσης: τι να κάνετε τη στιγμή της αποπραγματοποίησης
Η γείωση (grounding) είναι ένα σύνολο απλών τεχνικών που φέρνουν την προσοχή πίσω στο σώμα και στο εδώ και τώρα. Μια ανασκόπηση για τη διαταραχή συγκαταλέγει τις τεχνικές γείωσης, τη σωματική δραστηριότητα και τον επαρκή ύπνο ανάμεσα στα υποστηρικτικά μέτρα της καθημερινότητας.[5] Δοκιμάστε όποια σας ταιριάζει:
- Ονομάστε το. Πείτε στον εαυτό σας: «Αυτό είναι αποπραγματοποίηση. Είναι δυσάρεστο, όχι επικίνδυνο. Θα περάσει.» Η ονομασία μειώνει τον φόβο που την τροφοδοτεί.
- 5-4-3-2-1. Βρείτε 5 πράγματα που βλέπετε, 4 που αγγίζετε, 3 που ακούτε, 2 που μυρίζετε και 1 που γεύεστε. Περισσότερες τέτοιες ασκήσεις θα βρείτε στον οδηγό για το mindfulness για το άγχος.
- Αργή αναπνοή. Εκπνοή λίγο μεγαλύτερη από την εισπνοή, για μερικά λεπτά. Δείτε τις ασκήσεις αναπνοής για το άγχος.
- Έντονο αισθητηριακό ερέθισμα. Κρύο νερό στα χέρια ή στο πρόσωπο, ένα παγάκι, κάτι με έντονη γεύση ή μυρωδιά.
- Κίνηση. Περπατήστε, πατήστε δυνατά τα πόδια στο πάτωμα, τεντωθείτε. Η κίνηση «ξαναδένει» το σώμα με την αίσθηση του εαυτού.
- Στρέψτε την προσοχή προς τα έξω. Μια κουβέντα, μια απλή δουλειά με τα χέρια, μουσική. Όχι για να «διώξετε» την αίσθηση, αλλά για να μην την παρακολουθείτε.
Στην καθημερινότητα
Κανονικός ύπνος, λιγότερη καφεΐνη όταν το άγχος είναι ψηλό, αποφυγή αλκοόλ και κάνναβης, τακτική κίνηση και διαλείμματα από τις οθόνες βοηθούν να πέσει το «φορτίο» του νευρικού συστήματος. Το πιο σημαντικό όμως είναι να σταματήσετε να πολεμάτε την αίσθηση: όσο λιγότερο τη φοβάστε, τόσο λιγότερο χώρο πιάνει.
Πώς βοηθά η ψυχοθεραπεία στην αποπροσωποποίηση
Η έρευνα για τη θεραπεία της διαταραχής είναι ακόμη περιορισμένη, και αξίζει να το λέμε με ειλικρίνεια. Μια συστηματική ανασκόπηση εντόπισε 41 μελέτες με συνολικά 300 συμμετέχοντες, ανάμεσά τους μόλις 4 τυχαιοποιημένες δοκιμές, και κατέληξε ότι η ποιότητα και ο αριθμός των μελετών είναι γενικά χαμηλά, ζητώντας περισσότερη έρευνα.[9] Η ίδια ανασκόπηση σημειώνει ότι διάφορες προσεγγίσεις, ανάμεσά τους και οι ψυχοθεραπείες, μπορούν να εξεταστούν σε συνδυασμό.[9]
Σε μια ανοιχτή μελέτη με 21 ανθρώπους με διαταραχή αποπροσωποποίησης, η ατομική γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία συνδέθηκε με σημαντική βελτίωση στη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, στο άγχος, στην κατάθλιψη και στη λειτουργικότητα, που διατηρήθηκε έξι μήνες αργότερα· στο τέλος της θεραπείας, το 29% δεν πληρούσε πλέον τα κριτήρια της διαταραχής.[2] Οι ερευνητές τονίζουν ότι πρόκειται για αρχικά αποτελέσματα, χωρίς ομάδα σύγκρισης, που χρειάζονται μεγαλύτερες δοκιμές.[2]
Στην πράξη, η ψυχοθεραπεία βοηθά σε τρία επίπεδα: να καταλάβετε τι είναι η εμπειρία και να πάψει να σας τρομάζει, να μειωθούν ο συνεχής έλεγχος και η αποφυγή, και να δουλέψετε με ό,τι κρατά το νευρικό σύστημα σε υπερένταση, είτε είναι το χρόνιο άγχος, είτε μια αγχώδης διαταραχή, είτε παλιές εμπειρίες που ζητούν χώρο. Τα αποτελέσματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, και η πορεία επανεξετάζεται τακτικά.
Πώς βοηθάμε με την αποπροσωποποίηση και την αποπραγματοποίηση στο Art of Mind
Στο Art of Mind ξεκινάμε με το να ονομάσουμε μαζί αυτό που ζείτε, χωρίς να το υποτιμούμε και χωρίς να το δραματοποιούμε. Η πρώτη συνεδρία είναι κλινική: παίρνουμε το ιστορικό σας, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση, που περιλαμβάνει και το αν χρειάζεται να δει κάτι ο γιατρός σας, και σχεδιάζουμε μαζί ένα πλάνο συνεργασίας. Αξιοποιούμε, όπου βοηθά, και τεχνικές της γνωσιακής-συμπεριφορικής προσέγγισης, όπως η επανερμηνεία των συμπτωμάτων με λιγότερο απειλητικό τρόπο και η σταδιακή μείωση του ελέγχου και της αποφυγής.
Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία & Κλινική Ύπνωση
Μια βραχεία, ολιστική προσέγγιση που δουλεύει με τη σκέψη, το συναίσθημα, το σώμα και τις σχέσεις. Εδώ είναι το κύριο πλαίσιο της δουλειάς μας με το άγχος και τις εμπειρίες που κρατούν το νευρικό σύστημα σε εγρήγορση· η κλινική ύπνωση είναι ένα προαιρετικό εργαλείο μέσα στη μέθοδο, που χρησιμοποιείται μόνο όπου ταιριάζει σε εσάς. Η μέθοδος
Συνθετική Συμβουλευτική
Εξατομικευμένη, δομημένη υποστήριξη με εφαρμόσιμα εργαλεία: ασκήσεις γείωσης για τις δύσκολες στιγμές, ρουτίνες ύπνου και ξεκούρασης, τρόποι να επιστρέψετε στις δραστηριότητες που αρχίσατε να αποφεύγετε. Η μέθοδος
Online ή στην Πάτρα
Οι συνεδρίες γίνονται online σε όλη την Ελλάδα και για Έλληνες του εξωτερικού ή δια ζώσης στο γραφείο μας στην Πάτρα, Κορίνθου 288. Η συνεδρία διαρκεί 45 λεπτά και κοστίζει 45 €.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι επικίνδυνη η αποπροσωποποίηση;
Η ίδια η εμπειρία είναι δυσάρεστη και τρομακτική, αλλά δεν είναι επικίνδυνη. Τα παροδικά επεισόδια είναι πολύ συχνά στον γενικό πληθυσμό.[3] Ιατρικός έλεγχος χρειάζεται όταν εμφανίζεται για πρώτη φορά χωρίς φανερή αιτία ή μαζί με νευρολογικά συμπτώματα.
Μπορεί η αποπραγματοποίηση να οφείλεται στο άγχος;
Ναι, και αυτό είναι από τα πιο συχνά σενάρια. Το έντονο στρες και ο πανικός αναφέρονται ανάμεσα στα πιο συχνά έναυσμα, και η αποπροσωποποίηση είναι συχνή σε ανθρώπους με διαταραχή πανικού.[6][3]
Σημαίνει ότι έχω ψύχωση ή ότι «τρελαίνομαι»;
Όχι. Στην αποπροσωποποίηση ο έλεγχος της πραγματικότητας παραμένει άθικτος: ξέρετε ότι αυτό που αλλάζει είναι η αίσθηση, όχι ο κόσμος.[5] Αν όμως εμφανιστούν πεποιθήσεις που οι άλλοι δεν μοιράζονται ή φωνές, χρειάζεται άμεσα ψυχιατρική εκτίμηση.
Πόσο διαρκεί ένα επεισόδιο αποπροσωποποίησης;
Συνήθως λίγα λεπτά έως λίγες ώρες. Το NHS αναφέρει ότι οι περίοδοι διάστασης μπορεί να κρατούν από ώρες ή μέρες έως εβδομάδες ή μήνες.[1] Όταν η αίσθηση επιμένει ή επανέρχεται συχνά, αξίζει αξιολόγηση.
Βοηθά η ψυχοθεραπεία;
Η έρευνα είναι ακόμη περιορισμένη, αλλά μια ανοιχτή μελέτη γνωσιακής-συμπεριφορικής θεραπείας έδειξε σημαντική βελτίωση που διατηρήθηκε στους έξι μήνες.[2] Στο Art of Mind δουλεύουμε με την αίσθηση, τον φόβο που την τροφοδοτεί και το άγχος από κάτω.
Πώς κλείνω μια πρώτη συνεδρία;
Online, μέσα από το σύστημα κρατήσεων: επιλέγετε διαθέσιμη ημέρα και ώρα και πληρώνετε online. Η πρώτη συνεδρία κοστίζει 45 € για 45 λεπτά· δείτε όλες τις τιμές.
Χρειάζεστε άμεση βοήθεια;
Αν εσείς ή κάποιος δικός σας βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης). Για ιατρική βοήθεια, ή αν τα συμπτώματα εμφανίστηκαν αιφνίδια μαζί με αδυναμία, σύγχυση ή απώλεια συνείδησης: ΕΚΑΒ 166. Αν έχετε σκέψεις αυτοκτονίας: 1018, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (ΚΛΙΜΑΚΑ), 24 ώρες, 7 ημέρες, με αστική χρέωση. Για ψυχολογική στήριξη: 10306, Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 24ωρη, δωρεάν και ανώνυμα. Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.
Όταν ο κόσμος μοιάζει μακρινός, δεν χρειάζεται να το περνάτε μόνοι
Στην πρώτη συνεδρία παίρνουμε το ιστορικό, κάνουμε μια αρχική αξιολόγηση και σχεδιάζουμε μαζί το πλάνο συνεργασίας. 45 λεπτά, online ή στην Πάτρα.
Κλείστε την πρώτη συνεδρίαΠηγές
- NHS (UK). Dissociative disorders. nhs.uk
- Hunter EC, Baker D, Phillips ML, Sierra M, David AS. Cognitive-behaviour therapy for depersonalisation disorder: an open study. Behaviour Research and Therapy, 2005;43(9):1121-1130. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Hunter EC, Sierra M, David AS. The epidemiology of depersonalisation and derealisation. A systematic review. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 2004;39(1):9-18. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Yang J, Millman LSM, David AS, Hunter ECM. The Prevalence of Depersonalization-Derealization Disorder: A Systematic Review. Journal of Trauma & Dissociation, 2023;24(1):8-41. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Wilkhoo HS, Islam AW, Reji F, Sanghvi L, Potdar R, Solanki S. Depersonalization-Derealization Disorder: Etiological Mechanism, Diagnosis and Management. Discoveries (Craiova), 2024;12(2):e190. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
- Simeon D. Depersonalisation disorder: a contemporary overview. CNS Drugs, 2004;18(6):343-354. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- van der Kloet D, Merckelbach H, Giesbrecht T, Lynn SJ. Fragmented Sleep, Fragmented Mind: The Role of Sleep in Dissociative Symptoms. Perspectives on Psychological Science, 2012;7(2):159-175. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Sang FY, Jáuregui-Renaud K, Green DA, Bronstein AM, Gresty MA. Depersonalisation/derealisation symptoms in vestibular disease. Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry, 2006;77(6):760-766. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Wang S, Zheng S, Zhang X, Ma R, Feng S, Song M, Zhu H, Jia H. The Treatment of Depersonalization-Derealization Disorder: A Systematic Review. Journal of Trauma & Dissociation, 2024;25(1):6-29. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
