Άρθρα Ψυχολογίας & Ψυχικής Υγείας

Υπάρχει ένα θέμα που οι περισσότεροι γονείς αποφεύγουμε ακόμη και να το σκεφτούμε. Η ιδέα ότι κάποιος θα μπορούσε να βλάψει το παιδί μας είναι αβάσταχτη, και ακριβώς επειδή ο φόβος είναι τόσο μεγάλος, συχνά παγώνουμε. Φοβόμαστε ότι η κουβέντα θα τρομάξει το παιδί περισσότερο απ’ όσο θα το προστατέψει.

Το τηλέφωνο χτύπησε, τα νέα ήρθαν, και τώρα στέκεστε έξω από το δωμάτιο του παιδιού σας. Η δική σας καρδιά είναι βαριά, κι όμως πρέπει να βρείτε λόγια για κάτι που ούτε εσείς χωράτε ακόμη. Πώς λες σε ένα παιδί ότι ο παππούς, η γιαγιά, ένας γονιός ή ένα αγαπημένο

Ίσως είναι αργά το βράδυ και δεν μπορείτε να κοιμηθείτε. Ίσως έχετε γράψει στην αναζήτηση «θέλω να πεθάνω, τι να κάνω» και δεν ξέρετε καν γιατί το γράψατε. Αν διαβάζετε αυτές τις γραμμές επειδή έχετε σκέψεις αυτοκτονίας, σας ευχαριστούμε που είστε εδώ. Δεν φταίτε εσείς για αυτές τις σκέψεις και

Υπάρχει μια κουβέντα που πολλοί γονείς αναβάλλουμε. Ελπίζουμε ότι θα την κάνει το σχολείο ή ότι ο έφηβος «θα τα μάθει μόνος του». Στη σκέψη της, η καρδιά σφίγγεται: μήπως πούμε κάτι λάθος, μήπως «δώσουμε ιδέες», μήπως γίνουμε αστείοι στα μάτια του. Και κάπως έτσι, η κουβέντα για το σεξ

Ανεβάζετε μια φωτογραφία, μοιράζεστε μια σκέψη ή μια χαρά σας. Μέσα στις καρδούλες και τα καλά λόγια εμφανίζεται ξαφνικά ένα σχόλιο γεμάτο ειρωνεία ή καθαρή κακία. Η καρδιά σφίγγεται, το στομάχι δένεται κόμπος, και μια πρόταση από έναν άγνωστο φτάνει για να χαλάσει όλη τη μέρα. Το ξαναδιαβάζετε στο λεωφορείο,

Αν δείτε κάποιον να σκοντάφτει στον δρόμο και να χτυπά το γόνατό του, πιθανότατα θα τρέξετε χωρίς δεύτερη σκέψη. Θα ρωτήσετε «είσαι καλά;», θα τον βοηθήσετε να σηκωθεί, ίσως του δώσετε ένα χαρτομάντιλο. Δεν θα παραστήσετε τον γιατρό· απλώς θα σταθείτε δίπλα του μέχρι να βρει τη φροντίδα που χρειάζεται.

Ένα μήνυμα που αργεί να απαντηθεί, και μέσα σε λίγα λεπτά η ανησυχία έχει γίνει πανικός: «θα με αφήσει». Ένας άνθρωπος που χθες ήταν ο πιο σημαντικός στη ζωή σας, σήμερα μοιάζει να σας πρόδωσε. Τα συναισθήματα έρχονται σαν σεισμοί, δυνατοί και ξαφνικοί, και όταν περνούν μένει ένα κενό ή

Είναι Δευτέρα πρωί και η λίστα με τις υποχρεώσεις έχει ήδη είκοσι γραμμές. Δουλειά, σπίτι, λογαριασμοί, ένα τηλέφωνο που χρωστάτε εδώ και μέρες, το παιδί που θέλει να το πάτε κάπου στις έξι. Κοιτάζετε τη λίστα και μέσα σας ακούγεται μια φράση που ξέρετε καλά: «Δεν προλαβαίνω τίποτα.» Στο τέλος

Κάποιοι άνθρωποι μοιάζουν να «τα βγάζουν πέρα με όλα»: χάνουν μια δουλειά, περνούν μια απώλεια, ζουν μια δύσκολη χρονιά, και κάπως ξαναβρίσκουν τον βηματισμό τους. Κι εσείς ίσως αναρωτιέστε: «Γιατί εγώ λυγίζω τόσο εύκολα; Μήπως απλώς δεν είμαι δυνατός ή δυνατή;» Αυτό που ψάχνετε έχει ένα όνομα: ψυχική ανθεκτικότητα (resilience).

Μόλις σας ανακοίνωσαν την προαγωγή. Οι συνάδελφοι σας συγχαίρουν, κάποιος λέει «σου άξιζε». Κι εσείς, αντί για χαρά, νιώθετε ένα σφίξιμο στο στομάχι: «Τώρα θα καταλάβουν ότι δεν ξέρω τι κάνω. Ήταν τύχη. Κάποια στιγμή θα αποκαλυφθώ.» Αν αυτή η φωνή σας είναι γνώριμη, έχει ένα όνομα: σύνδρομο του απατεώνα,

Είναι Κυριακή βράδυ και διορθώνετε για τέταρτη φορά μια παρουσίαση που ήταν έτοιμη από την Παρασκευή. Αλλάζετε μια λέξη, μετά την ξαναβάζετε. Ξέρετε ότι κανείς δεν θα προσέξει τη διαφορά, κι όμως δεν μπορείτε να την αφήσετε. Όταν τελικά την παραδώσετε και σας πουν «εξαιρετική δουλειά», δεν θα νιώσετε χαρά·

Για χρόνια το ξυπνητήρι χτυπούσε στις επτά. Υπήρχαν συνάδελφοι, προθεσμίες, ένα γραφείο ή ένα μαγαζί όπου όλοι σας ήξεραν με το όνομά σας. Και ξαφνικά, μια Δευτέρα, δεν χρειάζεται να πάτε πουθενά. Τις πρώτες εβδομάδες μοιάζει με παρατεταμένες διακοπές. Κάποια στιγμή όμως αρκετοί άνθρωποι πιάνουν τον εαυτό τους να αναρωτιέται:

Είναι βράδυ, το σπίτι έχει ησυχάσει, και ξαφνικά η σκέψη έρχεται χωρίς να την καλέσετε: «Κάποια μέρα δεν θα υπάρχω». Η καρδιά χτυπά πιο γρήγορα, το στομάχι σφίγγεται και ο ύπνος απομακρύνεται. Το επόμενο πρωί όλα μοιάζουν πιο ήπια, αλλά η σκέψη επιστρέφει: μπροστά σε μια είδηση, σε ένα σύμπτωμα

Ξυπνάτε και η πρώτη σκέψη είναι εκείνος ή εκείνη. Ξαναδιαβάζετε παλιά μηνύματα, ελέγχετε αν ανέβασε κάτι καινούργιο, φτιάχνετε στο μυαλό σας συζητήσεις που δεν θα γίνουν ποτέ. Κάποιες στιγμές ελπίζετε ότι θα αλλάξει γνώμη, και αμέσως μετά ντρέπεστε που ελπίζετε. Οι φίλοι σας λένε «θα περάσει», κι εσείς ξέρετε ότι

Η αναφορά πρέπει να παραδοθεί την Παρασκευή. Είναι Τετάρτη βράδυ και έχετε ήδη τακτοποιήσει τα συρτάρια, απαντήσει σε μηνύματα που μπορούσαν να περιμένουν και δει «μόνο ένα» επεισόδιο ακόμη. Ξέρετε ότι θα το μετανιώσετε, και παρ’ όλα αυτά το ανοιχτό αρχείο στον υπολογιστή μοιάζει αδύνατο να το αγγίξετε. Αν αυτό

Μετράτε τα ποτήρια χωρίς να το θέλετε. Ακούτε το κλειδί στην πόρτα και προσπαθείτε να καταλάβετε από τη φωνή «σε τι κατάσταση» θα είναι απόψε. Δικαιολογείτε απουσίες, κρύβετε μπουκάλια, υπόσχεστε στον εαυτό σας ότι αυτή ήταν η τελευταία φορά. Πολλοί σύντροφοι, γονείς και ενήλικα παιδιά ανθρώπων που πίνουν περιγράφουν ακριβώς

Το εισιτήριο είναι κλεισμένο εδώ και μήνες, αλλά όσο πλησιάζει η μέρα, ο ύπνος χαλάει. Στο αεροδρόμιο το στομάχι σφίγγεται, στην απογείωση κρατάτε το μπράτσο του καθίσματος με όλη σας τη δύναμη, και κάθε αναταραχή μοιάζει με προμήνυμα καταστροφής. Κάποιοι άνθρωποι πετούν με κόπο, άλλοι έχουν σταματήσει εντελώς: δεν πάνε

Όταν ένας άνθρωπος που αγαπάτε έχει κατάθλιψη, συχνά νιώθετε ανήμποροι. Λέτε κάτι ενθαρρυντικό και εκείνος κλείνεται περισσότερο. Προσπαθείτε να τον βγάλετε από το σπίτι και αρνείται. Αναρωτιέστε αν φταίτε, αν πιέζετε πολύ ή αν δεν κάνετε αρκετά. Η αμηχανία αυτή είναι απολύτως κατανοητή: κανείς δεν μας μαθαίνει πώς να στεκόμαστε

«Μία συνεδρία ύπνωσης και δεν θα ξαναθέλετε γλυκά». «Το υποσυνείδητο προγραμματίζεται και τα κιλά φεύγουν μόνα τους». Αν έχετε ψάξει για ύπνωση για αδυνάτισμα, πιθανότατα έχετε συναντήσει τέτοιες υποσχέσεις. Είναι κατανοητό να ελκύουν: όποιος έχει δοκιμάσει πολλές φορές να αλλάξει τον τρόπο που τρώει ξέρει πόσο κουραστικό είναι, και η

Μια αποβολή μπορεί να συμβεί πριν καν το μάθουν οι γύρω σας. Για τον κόσμο ίσως «δεν πρόλαβε να γίνει τίποτα». Για εσάς όμως μπορεί να είχε ήδη αρχίσει μια ολόκληρη ιστορία: ένα όνομα που σκεφτόσασταν, μια ημερομηνία, μια εικόνα του εαυτού σας ως γονιού. Γι’ αυτό το πένθος μετά

Τα χέρια ιδρώνουν πάνω στο τιμόνι, η καρδιά χτυπά δυνατά πριν καν βγείτε από το πάρκινγκ, και η σκέψη της εθνικής οδού αρκεί για να ακυρώσετε ένα ταξίδι. Κάποιοι άνθρωποι σταμάτησαν να οδηγούν μετά από ένα ατύχημα, άλλοι μετά από μια κρίση πανικού στο φανάρι, και άλλοι πήραν δίπλωμα πριν

Ξυπνάτε μέσα στη νύχτα ή λίγο πριν από το ξυπνητήρι. Έχετε επίγνωση του δωματίου, όμως δεν μπορείτε να κουνήσετε τα χέρια, να μιλήσετε ή να φωνάξετε. Κάποιοι νιώθουν ότι κάποιος στέκεται δίπλα στο κρεβάτι, άλλοι ένα βάρος που πιέζει το στήθος. Μετά από λίγα δευτερόλεπτα ή λεπτά, όλα σταματούν. Αυτή

Ξυπνάτε στις τρεις τα ξημερώματα μούσκεμα στον ιδρώτα και δεν ξανακοιμάστε. Μέσα στη μέρα θυμώνετε με πράγματα που παλιότερα θα προσπερνούσατε, ξεχνάτε λέξεις στη μέση της πρότασης και νιώθετε ένα άγχος χωρίς προφανή αιτία. Πολλές γυναίκες γύρω στα 45 με 55 περιγράφουν ότι «δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους» και αναρωτιούνται

Κάπου γύρω στα 40 ή στα 50, πολλοί άνθρωποι πιάνουν τον εαυτό τους να κάνει ερωτήσεις που πριν δεν είχαν χρόνο να κάνουν. «Αυτή είναι η δουλειά που θέλω να κάνω για τα επόμενα είκοσι χρόνια;» «Πού πήγε ο χρόνος;» «Είμαι ευτυχισμένος ή ευτυχισμένη στη σχέση μου;» Συχνά τα παιδιά

Ξυπνάτε και, πριν καλά καλά ανοίξετε τα μάτια, έχετε ήδη ελέγξει μηνύματα, ειδοποιήσεις και τα νέα της νύχτας. Λέτε «πέντε λεπτά» στα social media και, όταν σηκώνετε το κεφάλι, έχει περάσει μία ώρα. Νιώθετε ανησυχία όταν το κινητό δεν είναι κοντά σας ή όταν η μπαταρία πέφτει. Πολλοί άνθρωποι αναγνωρίζουν

Λέτε «ναι» σε μια χάρη πριν καν σκεφτείτε αν έχετε χρόνο. Μένετε ως αργά στη δουλειά για να καλύψετε κάποιον άλλον. Ζητάτε συγγνώμη για πράγματα που δεν φταίτε. Αν σας ρωτήσουν τι θέλετε, η πρώτη σας σκέψη είναι τι θέλουν οι άλλοι. Και όταν τελικά μένετε μόνοι, νιώθετε κουρασμένοι, ίσως

Η απόφαση να ζήσετε στο εξωτερικό μπορεί να ήρθε για σπουδές, για μια καλύτερη δουλειά, για να ακολουθήσετε τον σύντροφό σας ή απλώς επειδή θέλατε να δοκιμάσετε κάτι καινούργιο. Στα χαρτιά, πολλά μπορεί να πηγαίνουν καλά. Κι όμως, πολλοί άνθρωποι που ζουν μακριά από την Ελλάδα περιγράφουν στιγμές που η

Το παιδί σας ξεσπά κάθε βράδυ στο μπάνιο, αρνείται να πάει σχολείο, κλείνεται στο δωμάτιο ή απλώς «δεν είναι ο εαυτός του» εδώ και καιρό. Κάποια στιγμή, σχεδόν κάθε γονιός πληκτρολογεί την ίδια ερώτηση: χρειάζεται το παιδί μου παιδοψυχολόγο; Ή μήπως αυτό που χρειάζεται πρώτα είναι να πάρω εγώ βοήθεια

Ένα σφύριγμα που ακούγεται μόνο όταν πέφτει η ησυχία, ένα βουητό που μοιάζει να δυναμώνει τις μέρες με πολλή ένταση, ένας ήχος που σας κρατά ξύπνιους τη νύχτα. Πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι το βουητό στα αυτιά εμφανίζεται ή χειροτερεύει σε περιόδους άγχους, και αναρωτιούνται αν «φταίει το άγχος», αν κάτι

Μπορεί να συμβαίνει σε ένα άδειο σπίτι την Κυριακή το απόγευμα, αλλά και σε ένα γεμάτο τραπέζι, σε ένα γραφείο με συναδέλφους ή μέσα σε μια σχέση. Η μοναξιά δεν είναι πάντα θέμα του πόσους ανθρώπους έχετε γύρω σας. Είναι η αίσθηση ότι κανείς δεν σας βλέπει πραγματικά, ότι δεν

Ένα «καληνύχτα» μέσα από την οθόνη, ένα εισιτήριο που κλείνεται εβδομάδες νωρίτερα, ένα αποχαιρετιστήριο στο αεροδρόμιο που δεν γίνεται ποτέ πιο εύκολο. Η σχέση από απόσταση είναι πια πολύ συνηθισμένη: σπουδές σε άλλη πόλη, δουλειά στο εξωτερικό, εποχική εργασία, βάρδιες, μια σχέση που ξεκίνησε online. Πολλοί άνθρωποι περιγράφουν ότι αγαπούν

Αν ψάξετε «ψυχολογικό τεστ» στο διαδίκτυο, θα βρείτε εκατοντάδες: τι ζώο είστε, τι χρώμα έχει η ψυχή σας, πόσο «τοξικός» είναι ο σύντροφός σας σε δέκα ερωτήσεις. Κάποια είναι διασκεδαστικά, αλλά τα περισσότερα δεν έχουν ελεγχθεί ποτέ επιστημονικά. Όταν όμως η ερώτηση είναι σοβαρή, «μήπως έχω άγχος που χρειάζεται βοήθεια;»,

Πριν μιλήσουμε για το άγχος, το πιο σημαντικό: πρώτα γιατρός ή δερματολόγος. Η φαγούρα, τα εξανθήματα και η τριχόπτωση έχουν πολλές πιθανές ιατρικές αιτίες, από αλλεργίες, έκζεμα και μυκητιάσεις έως, λιγότερο συχνά, προβλήματα του θυρεοειδούς, του ήπατος ή των νεφρών.[2] Το NHS συμβουλεύει να μην προσπαθείτε να κάνετε μόνοι σας

Το λεωφορείο φτάνει στη στάση και, αντί να ανεβείτε, κάνετε ένα βήμα πίσω. Στο σούπερ μάρκετ κοιτάτε πρώτα πού είναι η έξοδος. Τις διαδρομές τις κάνετε μόνο αν είναι μαζί σας κάποιος δικός σας άνθρωπος, και σιγά σιγά ο κόσμος σας μικραίνει: λιγότερες βόλτες, λιγότερα ψώνια, περισσότερες παραγγελίες από το

Είστε ενήλικας, με δική σας δουλειά και ίσως δική σας οικογένεια. Κι όμως, ένα τηλεφώνημα από τη μητέρα ή τον πατέρα σας αρκεί για να νιώσετε ξανά μικροί: ένοχοι, ανεπαρκείς, θυμωμένοι ή άδειοι. Ίσως έχετε διαβάσει τη φράση «τοξικοί γονείς» και αναρωτηθήκατε αν περιγράφει τη δική σας ιστορία, και αμέσως

Η σχέση πάει καλά, και ακριβώς τότε κάτι μέσα σας θέλει να φύγει. Ή το αντίθετο: ένα μήνυμα που αργεί να απαντηθεί αρκεί για να φανταστείτε ότι ο άλλος χάνει το ενδιαφέρον του, και η αγωνία δεν σας αφήνει να κοιμηθείτε. Ο φόβος δέσμευσης και ο φόβος απόρριψης μοιάζουν αντίθετοι,

Μέχρι χθες έτρωγε ό,τι του βάζατε και σας ακολουθούσε παντού. Σήμερα λέει «όχι» σε όλα, θέλει να φορέσει μόνο του τα παπούτσια, και όταν του δίνετε το μπλε ποτήρι αντί για το κόκκινο πέφτει στο πάτωμα και ουρλιάζει. Αν έχετε ένα παιδί 2 ή 3 ετών, πιθανότατα έχετε ακούσει για

Μια δύσκολη μέρα στη δουλειά, ένας καβγάς, ένα βράδυ μοναξιάς, και βρίσκεστε μπροστά στο ντουλάπι της κουζίνας χωρίς να πεινάτε πραγματικά. Τρώτε γρήγορα, σχεδόν αφηρημένα, και μετά έρχεται το βάρος στο στομάχι και, συχνά, η ενοχή. Αν αυτό σας είναι γνώριμο, δεν είστε οι μόνοι. Το φαγητό είναι για πολλούς

Ο έφηβος που κλείνεται στο δωμάτιό του, απαντά με μονοσύλλαβα και θυμώνει με το παραμικρό. Το παιδί που δεν θέλει πια να πάει στην προπόνηση που λάτρευε, που κουράζεται συνέχεια και που οι βαθμοί του πέφτουν χωρίς εξήγηση. Πολλοί γονείς αναρωτιούνται αν αυτό είναι «η εφηβεία», μια περαστική φάση, ή

Ένας προϊστάμενος που σας γελοιοποιεί μπροστά σε όλους. Συνάδελφοι που σταματούν να μιλούν όταν μπαίνετε στο γραφείο. Πληροφορίες που «ξεχνιούνται» να σας σταλούν, προθεσμίες που δεν βγαίνουν, μηνύματα αργά το βράδυ με υπονοούμενα. Κάθε περιστατικό μόνο του μοιάζει μικρό. Όταν όμως επαναλαμβάνονται για εβδομάδες ή μήνες, η δουλειά γίνεται τόπος

«Αυτό δεν το είπα ποτέ.» «Είσαι υπερβολικά ευαίσθητη.» «Πάλι τα μπέρδεψες.» Μία φορά, μια τέτοια φράση μπορεί να είναι απλώς μια διαφωνία. Όταν όμως ακούγεται ξανά και ξανά, από τον ίδιο άνθρωπο, και σιγά σιγά αρχίζετε να μην εμπιστεύεστε τη μνήμη, την κρίση και τα συναισθήματά σας, ίσως πρόκειται για

Είναι Τρίτη βράδυ. Τα μαθήματα δεν έχουν τελειώσει, το φαγητό καίγεται, το τηλέφωνο της δουλειάς χτυπά, και το παιδί σάς ζητά το ίδιο πράγμα για πέμπτη φορά. Και τότε βγαίνει η φωνή, πιο δυνατή απ’ ό,τι θέλατε. Λίγα λεπτά μετά έρχονται οι ενοχές: «Γιατί φωνάζω στο παιδί μου; Τι γονιός

Ένα μήνυμα που στείλατε και δεν πήρε απάντηση. Μια κουβέντα στη δουλειά που ξαναπαίζει στο μυαλό σας για πολλοστή φορά. Μια απόφαση που ζυγίζετε εδώ και εβδομάδες, χωρίς να καταλήγετε. Το βράδυ ξαπλώνετε κουρασμένοι, αλλά το μυαλό ανάβει: «γιατί το είπα αυτό;», «τι θα γίνει αν…;», «μήπως έπρεπε…;». Η υπερανάλυση

Ξυπνάτε και το μυαλό έχει ήδη τρέξει στις υποχρεώσεις της ημέρας. Τρώτε χωρίς να καταλάβετε τη γεύση, οδηγείτε σκεπτόμενοι τη συζήτηση που θα κάνετε, ξαπλώνετε και η λίστα με τα «κι αν» ανοίγει ξανά. Το άγχος ζει σχεδόν πάντα στο μέλλον, και γι’ αυτό τόσοι άνθρωποι στρέφονται στο mindfulness και

Ένας πόνος στην κοιλιά κάθε Κυριακή βράδυ. Ένα ξέσπασμα κλάματος πριν από το πάρτι γενεθλίων. Ένας έφηβος που ξαφνικά λέει ότι η καρδιά του χτυπά τρελά, ότι δεν μπορεί να πάρει ανάσα και ότι «κάτι θα πάθει». Για έναν γονιό, αυτές οι στιγμές είναι τρομακτικές, κυρίως γιατί δεν ξέρει αν

Το παιδί που κλαίει και κρατιέται από το πόδι σας στην πόρτα του παιδικού σταθμού. Ο έφηβος που δεν θέλει να μείνει σε φίλο. Ο ενήλικας που δεν ησυχάζει μέχρι να απαντήσει ο σύντροφος στο μήνυμα, ή που δυσκολεύεται να μείνει μόνος του στο σπίτι. Όλα αυτά μπορεί να έχουν

Κοιτάτε τα χέρια σας και μοιάζουν σαν να μην είναι δικά σας. Ακούτε τη φωνή σας και σας φαίνεται ξένη, σαν να μιλά κάποιος άλλος. Ο δρόμος, το γραφείο, ακόμη και τα πρόσωπα των δικών σας ανθρώπων μοιάζουν επίπεδα, θολά, σαν σκηνικό ή σαν να τα βλέπετε πίσω από ένα

Το ασανσέρ που αποφεύγετε και ανεβαίνετε έξι ορόφους με τα πόδια. Η μαγνητική τομογραφία που αναβάλλετε εδώ και μήνες. Το εμβόλιο ή η αιμοληψία που σας φέρνουν ζάλη πριν καν μπείτε στο ιατρείο. Ο φόβος μήπως κάποιος γύρω σας κάνει εμετό, που σας κρατά μακριά από ταξίδια και γεμάτα λεωφορεία.